stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Met de Open Oproep Designing a Community of Care nodigt het Stimuleringsfonds in april 2018 gemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties van Nederland uit om samen met ontwerpers te werken aan de transitie van de zorg in de wijk.

Dit artikel verscheen in de reader die het fonds ter gelegenheid van deze Open Oproep publiceerde. De reader toont met verhalen van uiteenlopende partijen in het zorgveld en concrete voorbeelden uit de praktijk de complexiteit van de opgaven, maar ook de kans

kawlabnoordfotografiepimgeertspim6435web.jpg

Zorg die niet als zorg voelt

7 mei 2018
We zullen meer voor onszelf en elkaar moeten gaan zorgen. Het streven is een situatie waarin je niet eindeloos op een wachtlijst van een zorgaanbieder staat om hulp te krijgen, maar waarin je zonder gêne kunt aankloppen bij de buren en de ondernemers in de wijk. Of voor sommigen nog aantrekkelijker: waarin je het heft zelf in handen neemt.
Participatie, empowerment en zelfredzaamheid: er is geen maatschappelijk debat waar die termen niet in voorkomen. Er wordt misschien veel van de burger verwacht, maar dat valt ook samen met onze eigen wensen: wie wil er vandaag de dag nou niet de regie over zijn eigen leven? Anno 2018 wordt aan burger- en buurtinitiatieven een steeds grotere rol toebedacht, ook als het over de transitie in de zorg gaat.

doe-het-zelf
Zelfzorg is de trend, bevestigt Sabine Wildevuur van Waag's Creative Care Lab. Zeker niet alleen omdat het moet: 'We gaan richting een nieuw tijdperk met meer mogelijkheden op het gebied van technologie en communicatie. Patiënten, mantelzorgers en zorgverleners kunnen als ervaringsdeskundigen zélf toepassingen maken.' Op het gebied van aangepaste producten voor een fysieke beperking valt nog veel te winnen: de oplossing bestaat vaak nog niet, of is het net niet helemaal, of is veel te duur. Waag startte in 2015 het programma MakeHealth, dat zoekt naar praktische, zelf maakbare zorgtoepassingen met behulp van digitale fabricatie. Een mooi voorbeeld van wat dat kan opleveren, is het 3D-geprinte vingerspalkje. De standaard spalkjes zitten zelden goed; waarom zou je er zelf niet eentje maken die precies past? In het Creative Care Lab kun je je vinger opmeten met een digitale schuifmaat. De computer verwerkt die info tot een ruimtelijk model voor de 3D-printer en je persoonlijke spalk is in een paar uur klaar. Door de ontwerpen online te delen, kan dit soort maatwerk ook aan de andere kant van de wereld uit de printer rollen, zonder wachttijden of hoge kosten. Omgekeerd kun je hier bijvoorbeeld de ontwerptekeningen downloaden die in een fablab in Berlijn zijn gemaakt voor goede verlichting voor je rolstoel – iets wat nog nauwelijks te krijgen was. 'En dit is echt nog maar het begin,' zegt Wildevuur. 'De sociale impact van dergelijke technologie wordt alleen maar groter. Daarmee krijgen veel meer mensen toegang tot maatwerk.'
bartholomeusbarhtclub.jpg
De Barth Club, beeld: Michou Nanon de Bruijn

'Een warme maaltijd hoeft niet per se van Tafeltje Dekje te komen'



Buiten-Barth Club
Naar een stadslab gaan om zelf een spalk of prothese uit te draaien, is natuurlijk niet voor iedereen weggelegd. Er zijn gradaties in zelfredzaamheid, en die neemt stapsgewijs af naarmate je ouder wordt. Om die reden keek een team van ontwerpers in het centrum van Utrecht naar het creëren van een graduele zorglijn buiten de muren van zorginstelling het Bartholomeus Gasthuis. Hoe kun je de kloof tussen alles zelf moeten doen en aanspraak maken op institutionele zorg overbruggen? Ontwerper Michou Nanon de Bruijn stelde de Buiten-Barth Club voor, waar kleine ondernemers en hulpbehoevende bewoners elkaar verder kunnen helpen. De Bruijn: 'Als je behoefte hebt aan een warme maaltijd, hoeft die niet per se van Tafeltje Dekje te komen uit een centraal magazijn elders in de stad. De Italiaan om de hoek kan ook voor je koken.' Met een abonnement op de club kunnen bewoners tegen een vast lidmaatschapsbedrag gebruik maken van de diensten van de aangesloten bedrijven. De kapper kan bijvoorbeeld een dag in de week bij minder mobielen thuis gaan knippen. De yogadocent kan lessen op ouderen aanpassen, en de fietsenmaker zou rollators kunnen repareren. 'Dat kan de redding zijn voor bedrijfjes in de binnenstad die weggeconcurreerd dreigen te worden door de grote ketens,' aldus de Bruijn. 'En klanten zijn ondertussen verzekerd van service op maat die niet meteen voelt als zorg.' De eerste stappen voor het enthousiasmeren van ondernemers zijn gezet. 'Het idee is dat er uiteindelijk een aantrekkelijk netwerk ontstaat, waarbij buurtgenoten een beetje op elkaar letten en bij het gasthuis aan de bel kunnen trekken als lichte zorg niet meer voldoet.'

makehealthfingersplit.jpg
MakeHealth, beeld: De Waag

Tekst: Willemijn de Jonge
Beeld bovenaan: Lab Noord, KAW, Foto: Pim Geerts

downloads