stimuleringsfonds creatieve industrie

facebook

IMG2969web.jpg

Samen oud worden op antroposofische grondslag

15 januari 2016
In Zutphen werken drie woongemeenschappen samen aan de ontwikkeling van een omvangrijke leef- en zorgomgeving op antroposofische grondslag. Voor architect Evelien van Veen vormt de begeleiding daarvan tegelijk een onderzoek naar nieuwe woonconcepten in de zorg.
Na ruim tien jaar van plannen ontwikkelen komt de realisatie van de wijk Ubuntuplein achter het station in Zutphen nu zo goed als zeker in zicht. Het voormalig industrieterrein in de Noorderhaven moet de komende jaren veranderen in een hoogwaardig, divers en levendig centrumstedelijk milieu, waar drie woongemeenschappen een bloeiende, levendige en gevarieerde buurtgemeenschap willen vormen. Volgens de antroposofische leer willen de in een coöperatie verenigde toekomstige bewoners een leef- en zorgomgeving creëren die uitgaat van het zelfregulerende vermogen van de mens. Zorg voor elkaar, natuur, milieu, kunst en cultuur zijn daarbij leidend.

Het initiatief voor de buurt komt van een groep 50+-ers die zich in 2004 verenigden in de woongroep De Derde Fase. De groep streeft naar een woonomgeving waarin mensen zo lang mogelijk de regie over hun eigen leven kunnen houden door elkaar te stimuleren en te ondersteunen. Nadat zij met bouwonderneming Heymans plannen hadden gemaakt voor de bouw van een woonzorgcomplex achter het station, sloten zich twee andere woongemeenschappen aan: De Naobers en Rowida. Voor alle drie zijn nabuurschap, onderlinge betrokkenheid en zorg voor de omgeving van groot belang.

Groot aantal woningen
'Het interessante aan dit project is dat het om een groot aantal huishoudens gaat, in de orde van 160 wooneenheden en 45 zorgappartementen, met uiteenlopende typologieën, geschikt voor hele lichte tot zeer zware zorg,' zegt architect Evelien van Veen, die in 2010 betrokken raakte bij de ontwikkeling van Ubuntuplein. Van Veen helpt de bewonerscoöperatie met het maken van modellen voor de verschillende woningtypen en met advisering over de financiering en wat financieel haalbaar is. Van het Stimuleringsfonds krijgt zij daarbij steun voor haar ontwerpend onderzoek naar nieuwe woonconcepten in de zorg.

'Dankzij de ondersteuning van het fonds kan ik met mijn onderzoeksteam meer tijd besteden aan de conceptontwikkeling en de bewoners breder adviseren,' zegt Van Veen. 'Er is ook tijd om naar congressen over zorg en zelforganisatie te gaan en andere projecten te bezoeken om zo veel mogelijk informatie te verzamelen. Ik ben bij overleggen en begeleid de bewoners bij het opstellen van een programma van eisen.'

Ziek zijn hoort erbij
Van Veen verdiepte zich vanzelfsprekend ook in het antroposofische gedachtegoed. 'Vooral de antroposofische benadering van ziekte vind ik erg mooi,' zegt ze. 'Ziek zijn is voor antroposofen onderdeel van het leven, het hoort er gewoon bij. Voor de meeste mensen is ziekte iets beangstigends, iets dat je overkomt. Antroposofen zien dat heel anders. Zij gaan uit van het zelfherstellende vermogen van het lichaam en hebben veel aandacht voor de genezende werking van natuurlijke producten waaronder kruiden en planten. Daarom komt er een grote tuin rondom de woningen aan het Ubuntuplein, waarin die kruiden en planten kunnen groeien.'

Dezelfde tuin zal ook groenten leveren aan het restaurant, dat net als verschillende andere collectieve voorzieningen, onderdeel wordt van het project. Van Veen: 'Het prikkelen van de zintuigen is ook een belangrijk onderdeel van de antroposofische zorg. Er is veel aandacht voor muziek en creatieve expressie, waar extra ruimten voor moeten komen. De grootte van dit project maakt het mogelijk om te onderzoeken hoeveel woningen je in een woonblok nodig hebt om de toevoeging van zulke voorzieningen financieel haalbaar te maken.'

Ubuntuplein is zo in veel opzichten een 'goed leerproject', zegt Van Veen. 'Ik leer veel van wat er leeft onder mensen over zinvol ouder worden en de groeiende zorg die er is over eenzaamheid. Er komen nu steeds meer vragen op mij af van kleinere groepen ouderen die in clusters willen wonen. De kennis hierover zou eigenlijk ingepast moeten worden in elk nieuw stedenbouwkundig plan.'
IMG2954web.jpg