stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Dit project is uitgevoerd in opdracht van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en Gemeente Kampen. Het project draagt bij aan de doelstellingen van het programma Zorgomgeving.

6web.jpg

Ontwerpers brengen bewoners samen

9 april 2018
Je kon er zelf voor architect spelen, mopperen op een koffiemok of een kabouter meenemen voor een goede daad. Jong en oud kwamen op 24 februari 2018 naar het wijkcentrum van de Flevowijk in Kampen om met twee social designers en een architect te werken aan het betere buurtgevoel.
“Prima zo'n wijkcentrum, maar niets voor mij.” Social designers Willemieke van den Brink-Gouwentak en Anne Marth Kuilder kregen het meer dan eens te horen in de Flevowijk in Kampen. De gemeente wil wijkcentrum 't Middelpunt inzetten voor meer sociale cohesie in de buurt, die volgens de statistieken met grootstedelijke problematiek kampt. Nu zorgbehoevende burgers steeds meer op hun omgeving moeten gaan steunen, is het van belang hun netwerk in de buurt te versterken. Maar terwijl het centrum door een onderzoeksbureau zelfs werd aangemerkt als krachtpand, was het tot voor kort wel erg stil in het gebouw.
2web.jpg

koffie
Hoe blaas je een stilgevallen wijkcentrum weer leven in om daarmee de hele wijk socialer en gezonder te maken? Van den Brink-Gouwentak en Kuilder gingen in opdracht van de gemeente en gesteund door het Stimuleringsfonds op zoek naar antwoorden. Ze belden aan, brachten sentimenten in kaart, vroegen bewoners naar hun favoriete plekken en hobby's, en naar hun mening over het wijkcentrum. “Veel mensen bleken 't Middelpunt niet eens te kennen,” zegt Kuilder. “En wie het wel kende, beschouwde het niet als een plek om zelf eens binnen te lopen. Maar ondertussen gaf 80 procent wel aan graag eens een kop koffie met wijkgenoten te willen drinken.”

multidisciplinair
Om het vraagstuk vanuit verschillende kanten te tackelen, sloegen de ontwerpers de handen ineen met architect Mauro Parravicini, aan hen gekoppeld door het Stimuleringsfonds. Vanuit hun verschillende achtergronden – antropologie, organisatiemanagement, grafisch ontwerp, kunst en architectuur – startten ze een ontwerpend onderzoek. Terwijl Parravicini de fysieke mogelijkheden van het gebouw en de locatie onderzocht, keken Van den Brink-Gouwentak en Kuilder meer naar de sociale kant van het programma.

5web.jpg

stokje
Het grootste succes van het project is misschien wel dat mensen het wijkcentrum inmiddels weten te vinden. Op zaterdag 24 februari bezochten 80 buurtbewoners de open dag waarop 't Middelpunt symbolisch werd omgedoopt tot 't Stralend Middelpunt. De bewegwijzeringsborden die op strategische plekken in de wijk waren geplaatst met teksten als 'Buurtcafé in oprichting' en 'Je hoeft echt niet te klaverjassen' werden door de bewoners niet alleen gevolgd, maar zelfs gerepareerd. Die stonden om kosten te besparen op een vrij dun stokje, wat ze soms wat wankel maakte. Achteraf bleek dit een eerste stap in het betrekken van de bewoners, die zich spontaan over de bordjes ontfermden.

onaf
Met dit soort 'onaffe' voorzetten en ideeën wist het team bewoners te bewegen tot actie, interactie en wat meer zorg voor elkaar en de buurt. Zo werd voor de open dag bijvoorbeeld een deel van het hek rond het centrum weggehaald en ter plekke afgebouwd tot buurtbank, om te laten zien dat het veel gastvrijer kan. En de transformatie van het plein voor de deur is weliswaar nog maar een voorstel, maar een rode loper en een 'sterrenentree' maakten binnenkomen op 24 februari al een stuk aantrekkelijker. In de hal werden prototypes van architectonische ingrepen enthousiast ontvangen. En het provisorisch ingerichte buurtcafé met buitenterras sloeg meteen zo aan dat vrijwilligers daar sowieso mee door willen gaan.

“Er is weer energie om samen iets te ondernemen”


mokken
Scepsis en vooroordelen mochten er ook zijn: in de workshop 'Mokken' konden mensen hun onvrede van zich afschrijven op een mok waar straks de koffie in geserveerd wordt. In de workshop 'Knettergoede Ideeën!?' werden juist positieve balletjes opgegooid. Tot verbazing van de ontwerpers zelf werd het idee voor Wichtelmannetjes meteen omarmd: kleine uit Scandinavië overgewaaide kaboutertjes die klusjes voor anderen doen. “Als je iets voor een ander doet, iets opruimt bijvoorbeeld, kun je er zo'n kaboutertje bijzetten,” aldus Van den Brink-Gouwentak. “We vragen bewoners om een foto te maken van hun wichtelactie, om zo via Facebook of een fotomuur in het wijkcentrum anderen te stimuleren ook eens wat voor een buurtgenoot te doen.”

energie
Maart 2018 presenteerde het team de onderzoeksresultaten met concrete aanbevelingen aan alle stakeholders. “We hopen verschillende partijen te enthousiasmeren om onze prototypes en ideeën te realiseren,” zegt Kuilder. “Maar het begin is gemaakt: er is weer energie om samen iets te gaan ondernemen.”

10web.jpg

Tekst: Willemijn de Jonge
Foto's: Willemieke van den Brink - Gouwentak en Vivian Sonnega