stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Met het Erfgoed en Ruimte ontwerpprogramma (2017-2018) geeft het Stimuleringsfonds in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een extra impuls aan de samenwerking tussen ontwerpers en erfgoedsectoren die ontwerp verbinden aan ruimtelijk cultureel erfgoed.

181218weerbaarweertbeeldenpersonalarchit.jpg

Weerbaar Weert door klimaatadaptieve ingrepen

2 december 2018
Veruit de meeste Nederlandse steden ontstonden aan het water, maar Weert is een uitzondering: de stad ligt op het Eiland van Weert, een zandrug van ongeveer vijf bij tien kilometer in de laaggelegen Roerdalslenk. Door de ligging op een kruispunt van wegen – die in de Middeleeuwen door hoge riviertollen interessante handelsroutes werden – groeide Weert uit tot een van de weinige plaatsen van betekenis in de moerassige, vrijwel onbegaanbare Peel. Het was niet makkelijk om water naar het hooggelegen Weert te brengen en om het daar vast te houden. Dat is nog steeds zo. 'Weerbaar Weert' zoekt het daarom bij klimaatadaptieve ingrepen, niet zozeer in het terugbrengen van grote wateroppervlakten, maar eerder in de slimme oplossingen van voorheen.
Het historische stadshart van Weert kampt met droogte en hittestress. Het oplossen van andere ruimtelijke opgaves, zoals het aanpakken van winkelleegstand, is echter net zo urgent. Het onderzoeksteam is van mening dat klimaatadaptieve ingrepen het meest succesvol zijn als ze zijn geborgd in het verleden en worden gekoppeld aan andere urgente sociaal-maatschappelijke en ruimtelijke opgaven. De opgave: Hoe kan het Weertse centrum een veerkrachtig woon-werkmilieu worden? Welke historische ruimtelijke en maatschappelijke structuren zijn hiervoor van betekenis? En welke kansen bieden deze op het gebied van klimaatadaptatie?

Aan de hand van drie cultuurhistorische thema's – wilskracht, welzijn en welvaart – kijken de ontwerpers naar de toekomst van de binnenstad. Elk thema verwijst naar een specifieke periode uit de geschiedenis van Weert en onderzoekt de maatschappelijke, culturele en fysieke structuren uit die tijd. Het thema welzijn is bijvoorbeeld aanleiding om de rol die de voormalige kloostertuinen spelen te herzien – een directe kans om meer verkoelend groen in de stad toe te voegen en zo de verblijfskwaliteit te verhogen. Vanuit het thema wilskracht worden de poorten, stegen en achterterreinen, die karakteristiek zijn voor Weert, bekeken als nieuwe kans. 'Weerbaar Weert' maakt meer stegen of achterterreinen toegankelijk – of ontwerpt eigentijdse versies daarvan – zodat rustige, schaduwrijke routes door de stad ontstaan: een verzameling doorsteekjes of routes naast de drukke hoofdstraten die koelte bieden in hete zomerdagen.

Binnen het project wordt gezocht naar ingrepen die de historische gegroeide ruimtelijke logica van de binnenstad versterken en niet enkel oude structuren terugbrengen. Het uitwaaierende net van aanvoerroutes, de plekken waar je de stad binnenkomt, de poorten, stegen en achterterreinen, de kloostertuinen en de voelbare doorgaande, samenhangende lijn van de singel rondom de binnenstad zijn bepalend voor de beleving van de Weertse binnenstad en zullen dat in de toekomst blijven.