stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Met het Erfgoed en Ruimte ontwerpprogramma (2017-2018) geeft het Stimuleringsfonds in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Ergoed een extra impuls aan de samenwerking tussen ontwerpers en erfgoedsectoren die ontwerp verbinden aan ruimtelijk cultureel erfgoed.

flexibelewaterkeringspakenburgdeingenieu.jpg

Selectie Open Oproep Stedenbouw voor extremen

15 juni 2017
Steden zullen, als er niets verandert, meermaals per jaar te stellen krijgen met wateroverlast door extreme neerslag die wordt afgewisseld met langere periodes van extreme droogte en hitte. Door ontwerpkracht in te zetten en het klimaatadaptatievraagstuk aan cultuurhistorische erfgoedstructuren te verbinden kunnen verrassende nieuwe inzichten en denkrichtingen worden ontwikkeld. In maart 2017 riep het Stimuleringsfonds ontwerpers, lokale overheden, cultuurhistorici, uitvoerende partijen en ingenieurs op om concrete voorstellen in te dienen. Vier van de 13 projectvoorstellen werden geselecteerd.
Met de Open Oproep 'Stedenbouw voor Extremen' riep het fonds op concrete voorstellen in te dienen voor een integrale benadering van het klimaatvraagstuk in relatie tot de duurzame ontwikkeling van bestaande stedelijke cultuurhistorische structuren. Betrokkenheid van een vragende partij zoals een gemeente, provincie, gebiedsontwikkelaar of waterschap was een vereiste.

beoordeling en selectie
De ingezonden voorstellen zijn ter advies aan de volgende drie adviseurs voorgelegd: Daan Zandbelt (architect / stedenbouwkundige, Rijksadviseur voor de Fysieke Leefomgeving (CRa), partner bij De Zwarte Hond en verbonden aan Van Eesterenleerstoel voor Regionaal Ontwerp - TU Delft), Hanneke Kijne (landschapsarchitect, partner bureau HOSPER, vakcoördinator Professional Experience Programme (PEP) en lid Commissie Welstand en Monumenten Utrecht) en Ellen Vreenegoor (archeoloog, VER programmaleider Water en Erfgoed bij de RCE). Zij hebben de voorstellen beoordeeld op vraagstelling, plan van aanpak, betrokken deskundigheid en de coherentie daartussen. Na twee beoordelingsrondes kwamen zij tot een selectie van 4 voorstellen, die zij boven de andere inzendingen hebben verkozen:

Weerbaar Weert
Personal Architecture, NOHNIK, historicus Lara Voerman en gemeente Weert
Cultureel erfgoed als drager voor een aantrekkelijke klimaatadaptieve stad
Arconiko architecten, Designlab 2902, Water Sensitive Rotterdam, historicus Hilde Sennema, Vereniging RCD, Hoogheemraadschap en gemeente Rotterdam
Het Eiland van Dordrecht: transformatie van regionale keringen tot adaptatielandschap
Felixx, Unesco-IHE en gemeente Dordrecht
De singel als klimaatadaptieve drager voor de historische binnenstad
OKRA, Alterra, WUR, Stichting in Arcadië, Climate KIC en gemeente Utrecht

De geselecteerde voorstellen gaan alle vier uit van een gebiedsgerichte erfgoedbenadering, waarmee op basis van onderliggende cultuurhistorische structuren, zichtbare kwaliteiten en waardevolle lokale identiteiten relevante oplossingen voor stedelijke klimaatadaptatie opgaven worden ontwikkeld. Ze richten zich op diverse ruimtelijke typologieën en schaalniveaus. Zo is Weerbaar Weert een onderzoek naar klimaatadaptieve ingrepen voor een kwaliteitsimpuls aan de binnenstad en wil Arconiko architecten samen met partners op basis van reeds aanwezige structuurlagen een klimaatadaptatiestrategie ontwikkelen voor een hoogstedelijke centrumlocatie in Rotterdam. Het Eiland van Dordrecht is een voorstel tot een ruimtelijke ontwikkelstrategie voor een nieuw geanimeerd adaptatielandschap, waarbij secundaire regionale keringen opnieuw van betekenis worden voorzien. Het vierde onderzoek richt zich naar aanleiding van een Utrechtse casus op de singel als klimaatadaptieve drager voor historische binnensteden.

algemene indruk
De adviseurs vonden de geformuleerde opgave in de driehoek erfgoed, klimaat en stad zeer relevant en interessant, omdat hier bij publieke opdrachtgevers relatief weinig aandacht naar uitgaat. Over het algemeen waren ze positief over de kwaliteit en de diversiteit van de ingezonden voorstellen. Deze waren met cases in Limburg, Utrecht, Noord- en Zuid-Holland zeer divers van opzet en gemeenten, provincies, waterschappen en andere belanghebbende partijen zoals kennisinstellingen waren over het algemeen goed aangehaakt of zelfs als penvoerder bij de voorstellen betrokken.

volgende oproep
In het najaar van 2017 zal een tweede open oproep binnen dit thema worden uitgeschreven. Houd hiervoor de website van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie in de gaten of schrijf u in voor de nieuwsbrief.

programma erfgoed en ruimte
In maart van dit jaar lanceerde het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie het nieuwe Erfgoed en Ruimte Ontwerpprogramma, dat zij gedurende twee jaar uitvoert in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) in het kader van de Visie Erfgoed en Ruimte. Via dit ontwerpprogramma worden urgente maatschappelijke opgaven aan actuele vraagstukken op het gebied van erfgoed en ruimte verbonden. Een gebiedsgerichte erfgoedbenadering staat daarbij centraal. Binnen dit programma zijn tegelijkertijd twee open oproepen uitgeschreven. De Open Oproep Nieuwe Energie voor het landschap
richtte zich op het thema energietransitie in het landschap en de Open Oproep Stedenbouw voor extremen op klimaatadaptatie in de stad.

Beeld: Flexibele waterkering in Spakenburg. Bron: De Ingenieur