stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Met het Erfgoed en Ruimte ontwerpprogramma (2017-2018) geeft het Stimuleringsfonds in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Ergoed een extra impuls aan de samenwerking tussen ontwerpers en erfgoedsectoren die ontwerp verbinden aan ruimtelijk cultureel erfgoed.

flevopolder.jpg

Selectie Open Oproep Nieuwe energie voor het landschap

15 juni 2017
Om de Europese klimaatdoelstellingen te behalen moet de winning uit hernieuwbare energiebronnen flink worden opgeschaald en dat legt een zichtbare claim op het landschap. Door ontwerpkracht in te zetten en het energietransitie vraagstuk te verbinden aan cultuurhistorische erfgoedstructuren kunnen verrassende nieuwe inzichten en denkrichtingen worden ontwikkeld. In maart 2017 riep het Stimuleringsfonds multidisciplinaire teams op om concrete voorstellen in te dienen. Vier van de zeventien projectvoorstellen zijn geselecteerd.
De Open Oproep 'Nieuwe energie voor het landschap' richtte zich op een integrale benadering van het energietransitie vraagstuk in relatie tot het landschap en de duurzame ontwikkeling van bestaande cultuurhistorische structuren in stad en regio. Betrokkenheid van een vragende partij zoals een gemeente, provincie, gebiedsontwikkelaar of waterschap was een vereiste.

Deze oproep heeft 17 relevante projectvoorstellen opgeleverd; een mooie oogst gezien de complexiteit van de opgave en de vereiste betrokkenheid van een vragende partij.

beoordeling en selectie
De ingezonden voorstellen zijn ter advies aan de volgende drie adviseurs voorgelegd: Sven Stremke (expert energietransitie, WUR), Riëtte Bosch (stedenbouwkundige, RVB) en Marlijn Baarveld (VER programmaleider Transformatie van het landschap, RCE). Zij hebben de voorstellen beoordeeld op vraagstelling, plan van aanpak, betrokken deskundigheid en de coherentie daartussen. Na twee beoordelingsrondes kwamen zij tot een selectie van vier voorstellen, die zij boven de andere inzendingen hebben verkozen:

Militair erfgoed in transitie - Nieuwe Hollandse Waterlinie, Fort Pannerden
H+N+S Landschapsarchitecten, coöperatie Relocal en Ro&Ad architecten
ENDELK (Gronings voor 'eindelijk') - casus Middag-Humsterland
Gebiedscoöperatie Westerkwartier, Hanzehogeschool en gemeente Zuidhoorn
Energiek Eerbeek
BRIGHT, Florian de Visser, Werkend Landschap en gemeente Brummen
Implementatie Natte Energie-teelt als behoud veenweidelandschap
SMARTLAND, Bureau Lantschap, diverse waterschappen, Radboud
Universiteit/B-ware, Veenweide Innovatie Centrum (VIC) en diverse agrariërs

De geselecteerde voorstellen gaan allen uit van een gebiedsgerichte benadering van de energietransitie met aandacht voor landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten. Ze richten zich op uiteenlopende landschapstypologieën in de provincies Groningen, Gelderland, Noord-Holland en Utrecht. Binnen die verschillende contexten wordt de ruimtelijke en strategische inpassing van uiteenlopende duurzame energiebronnen aan de hand van concrete casussen verkend. Denk daarbij onder andere aan de toepassing van zonne- en windenergie in het landelijke gebied, geothermie in combinatie met energiecascade landschappen en de implementatie van lisdodde-teelt om oxidatie en bodemdaling in veenweidegebieden tegen te gaan en energie uit biomassa te produceren.

algemene indruk
De adviseurs waren enthousiast over het onderwerp van deze oproep en over de volgende stap die via ontwerpend onderzoek richting implementatie kan worden gezet. Daarbij waren ze in het algemeen positief over de kwaliteit en diversiteit van de ingezonden voorstellen. Er heeft al veel wetenschappelijk onderzoek naar duurzame en innovatieve vormen van energiewinning plaatsgevonden en aan de opdrachtgevende kant lijkt er ook steeds meer belangstelling te bestaan, getuige de vele energievisies die door heel het land worden ontwikkeld. Het is daarbij opvallend dat de vragen steeds scherper worden en het momentum lijkt te groeien. Dit kwam ook tot uitdrukking in de grote betrokkenheid van vragende en/of opdrachtgevende partijen.

volgende oproep
In het najaar zal een tweede Open Oproep binnen dit thema worden uitgeschreven, houd hiervoor de website van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie in de gaten of schrijf u in voor de nieuwsbrief.

programma erfgoed en ruimte
In maart van dit jaar lanceerde het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie het nieuwe Erfgoed en Ruimte Ontwerpprogramma, dat zij gedurende twee jaar uitvoert in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) in het kader van de Visie Erfgoed en Ruimte. Via dit ontwerpprogramma worden urgente maatschappelijke opgaven aan actuele vraagstukken op het gebied van erfgoed en ruimte verbonden. Een gebiedsgerichte erfgoedbenadering staat daarbij centraal. Binnen dit programma zijn tegelijkertijd twee Open Oproepen uitgeschreven. De Open Oproep Nieuwe Energie voor het landschap
richtte zich op het thema energietransitie in het landschap en de Open Oproep Stedenbouw voor extremen op klimaatadaptatie in de stad.

Beeld: Boerderij met zonnepanelen aan de Schollevaarweg (ten noorden van Zeewolde), omgeven door windmolens van een windmolenpark. Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, objectnummer 12469-39402. Fotograaf Siebe Swart.