stimuleringsfonds creatieve industrie
nederlandkeer.png

KEERpunt | Column door Syb Groeneveld

5 december 2018
De kennis van ruimtelijk ontwerpers en erfgoedspecialisten is essentieel bij de aanpak van het belangrijke energie- en klimaatvraagstuk, blijkt uit de publicatie ‘KEER’ die afgelopen maandag is gepresenteerd. Syb Groeneveld schreef het nawoord en onderstreept de toegevoegde waarde van de ontwerpsector bij de uitwerking van grote maatschappelijke vraagstukken zoals nu op het gebied van energie en klimaat. Bovendien is regie vanuit de nationale overheid van belang voor een effectieve aanpak van onze leefomgeving, die hoe dan ook zal veranderen als gevolg van de opwarming van de aarde.
Nederland kent een zeer rijke traditie op het gebied van ruimtelijke ordening die zijn oorsprong grotendeels vindt in de hechte relatie met het ons omringende water. Als gevolg van diverse transities en schoksgewijze veranderingen, zijn binnen die relatie continu innovatieve oplossingen bedacht en ontworpen. Kijk naar de Kinderdijk, de inpoldering van de Zuiderzee, de omvangrijke Deltawerken en het samenwerkingsprogramma ‘Ruimte voor de Rivier’, dat heeft geleid tot een veiliger én aantrekkelijker rivierengebied in Nederland.

Erfgoed & Ruimte Ontwerpprogramma
Ontwerpers hebben hierin een cruciale rol gespeeld omdat zij twee kwaliteiten bezitten die helpen bij het oplossen van grote maatschappelijke vraagstukken: verbindingskracht en verbeeldingskracht. Ontwerpers kunnen creativiteit en kennis combineren met een analyse én zijn in staat om die te verbeelden tot een aantrekkelijk, innovatief en toekomstbestendig Nederland. Maar ons cultuurlandschap is nooit af is en juist dit gegeven vormde de grote drijfveer binnen het Erfgoed & Ruimte Ontwerpprogramma dat het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie de afgelopen twee jaar met veel bezieling in opdracht van de ministeries van OCW en BZK en in nauwe samenwerking met de RCE heeft uitgevoerd. Wij hebben met dit programma een impuls willen geven aan de kennisontwikkeling op het gebied van klimaatadaptatie en energietransitie in relatie tot ons erfgoed in de schaarse ruimte van Nederland.

complexe uitdaging
Nieuwe tijden vragen naar onze mening om nieuwe oplossingen. Klimaatverandering is zonder twijfel de grootste en meest complexe uitdaging voor de komende decennia. Het belang om ons gedrag aan te passen is nog nooit eerder zo voelbaar geweest. Steeds langere periodes van droogte en hitte wisselen af met korte periodes van extreme neerslag, met alle gevolgen van dien. Om hier antwoorden op te formuleren zullen wij onze CO2 uitstoot moeten terugdringen door bijvoorbeeld op duurzame energiebronnen over te stappen. Ook moeten wij onze leefomgeving, zeker in de steden, meer klimaatadaptief inrichten. Beide opgaven hebben een enorme ruimtelijke en maatschappelijke impact, die zorgvuldig moet worden vormgegeven.

Door ontwerpkracht op specifieke casestudies in te zetten zijn binnen dit Erfgoed & Ruimte Ontwerpprogramma inspirerende voorbeelden ontwikkeld, die direct effect hebben gehad. Zo blijkt uit een tussentijdse evaluatie, die in het kader van dit programma door een onafhankelijk adviesbureau is uitgevoerd, dat er een groeiend besef is onder bestuurders dat erfgoed niet los van de klimaat en energie uitdagingen kan worden gezien. Dat klinkt onbeduidend maar is zeer significant voor hoe we wereldwijd deze problematiek (moeten) aanpakken.

urgentie op klimaat en energie
De 16 door ons ondersteunde projecten tonen ieder aan hoe op basis van de identiteit en de geschiedenis van een plek een nieuwe betekenislaag aan de stedelijke en landschappelijke leefomgeving kan worden toegevoegd. Tegelijkertijd maken deze 16 projecten de urgente klimaat en energie uitdaging tastbaar. Dat is uitermate belangrijk want de transities die voor ons liggen zijn zo groot en complex dat ze alleen met meerdere partijen, stap voor stap, iteratief maar vastberaden worden uitgevoerd.'

Dit vraagt om een duidelijke visie, een heldere governance structuur en een rijke uitvoeringsstrategie op nationaal niveau. Hoewel in de NOVI, de Nationale Omgevingsvisie, aandacht wordt besteed aan de ruimtelijke consequenties van klimaatverandering, is het onduidelijk hoe deze in provinciale en gemeentelijke omgevingsvisies zullen landen, en hoe hier op regionaal en lokaal schaalniveau, samen met stakeholders, uitvoering aan wordt gegeven. Laat staan internationaal.

Ik sluit dan ook af met een vurig pleidooi om tot één nieuw integraal nationaal programma op het gebied van energietransitie en klimaatadaptatie te komen, waarin een holistische aanpak en ontwerpkracht centrale waarden zijn. Dat zo’n programma al snel grensoverschrijdend wordt en Nederland internationaal (weer) op de kaart zet, spreekt voor zich.

Syb Groeneveld
directeur-bestuurder Stimuleringsfonds Creatieve Industrie


Afbeelding: afkomstig uit de publicatie 'KEER'

gerelateerd:

x
erfgoed & ruimte
181218weerbaarweertbeeldenpersonalarchit_th.jpg
nieuwsbrief

Weerbaar Weert

Het stadshart van Weert kampt in toenemende mate met leegstand, droogte en hittestress. Weerbaar Weert onderzoekt hoe klimaatadaptieve ingrepen op basis van cultuurhistorische waarden positief kunnen ... meer >
stedenbouwtuin en landschap
middaghumsterland_th.jpg
nieuwsbrief

ENDELK (Gronings voor ‘eindelijk’) - casus Middag-Humsterland

Energie, duurzaamheid en landschappelijke kwaliteit, daarvoor staat ENDELK (Eindelijk). In een Energie-Innovatie-Lab wordt door studenten, bewoners, ondernemers en experts onderzocht hoe de landschapp... meer >
stedenbouwtuin en landschap
bright_th.jpg
nieuwsbrief

Energiek Eerbeek

Eerbeek is een historisch energielandschap waar energie, water, bos en papier verweven zijn. Die synergie lijkt nu verdwenen, maar in geothermie en restwarmtegebruik ziet het onderzoeksteam van BRIGHT... meer >
stedenbouwtuin en landschap
lisdoddeteelt_th.jpg
nieuwsbrief

Implementatie Natte Energie-teelt als behoud veenweidelandschap

Een coalitie van SMARTLAND, Bureau Lantschap, vier waterschappen, Radboud Universiteit, verschillende agrariërs en het Veenweide Innovatie Centrum richt zich op lokale implementatie van Lisdodde-teel... meer >
stedenbouwtuin en landschap
catharijnesingel_th.jpg
nieuwsbrief

De singel als klimaatadaptieve drager voor de historische binnenstad

Bezien vanuit vernieuwende integrale strategieën voor klimaatadaptatie en erfgoed heeft de singel bij uitstek de potentie een dragende structuur te vormen, verbonden met andere cultuurhistorische net... meer >
stedenbouwtuin en landschap
felixx_th.jpg
nieuwsbrief

Het Eiland van Dordrecht: transformatie van regionale keringen tot adaptatielandschap

Felixx en Unesco-IHE doen in opdracht van de gemeente Dordrecht onderzoek naar de mogelijkheden om secundaire keringen in te zetten als cultuurhistorisch raamwerk. Het Eiland van Dordrecht vormt het p... meer >
stedenbouwtuin en landschap
nieuweopenoproepenerfgoedruimte_th.jpg

Nieuwe Open Oproepen Erfgoed & Ruimte

Werkt u aan urgente maatschappelijke vraagstukken op het snijvlak van klimaat, energie, ruimte en erfgoed? En heeft u een visie op hoe ontwerpexpertise te koppelen is aan een gebiedsgerichte benaderin... meer >
erfgoed & ruimte
bovenhetmaaiveld_th.jpg

Selectie Open Oproep Nieuwe energie voor het landschap II

Vier voorstellen zijn geselecteerd binnen de Open Oproep Nieuwe energie voor het landschap II. Alle projecten richten zich via verschillende schaalniveaus op het zoeken naar de meerwaarde van een cult... meer >
erfgoed & ruimte
klimaatbestendigewijkaanpak_th.jpg

Selectie Open Oproep Stedenbouw voor extremen II

Vier voorstellen zijn geselecteerd binnen de Open Oproep Stedenbouw voor extremen II. De geselecteerde projecten lopen uiteen van een onderzoek naar klimaatadaptieve ingrepen vanuit de watersystemen i... meer >
erfgoed & ruimte
arconiko_th.jpg
nieuwsbrief

Cultureel erfgoed als drager voor een aantrekkelijke klimaatadaptieve stad

Rotterdam heeft een lange geschiedenis met water. Door verhevigde regenbuien is een doordacht waterplan juist nu noodzakelijk en de geschiedenis leert dat een integrale aanpak loont. Om dit te kunnen ... meer >
stedenbouwtuin en landschap
bovenhetmaaiveld_th.jpg

Selectie Open Oproepen Erfgoed & Ruimte

In maart 2017 lanceerde het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie het nieuwe Erfgoed en Ruimte Ontwerpprogramma. Binnen dit programma zijn in maart en september in totaal vier Open Oproepen uitgeschre... meer >
erfgoed & ruimte
keizerswaard02_th.jpg

Op zoek naar de nieuwe Wijkgedachte

Zeventig jaar geleden stond Nederland voor een ongekende bouwtaak: er moesten ruim twee miljoen huizen gebouwd worden, in antwoord op de geboortegolf na de oorlog en het nijpende woningtekort. Nog ste... meer >
Het Nieuwe Gasthuiszorg in de wijkerfgoed & ruimte
005representatieveafbeelding_th.jpg
nieuwsbrief

Boven het maaiveld: ontwerpend onderzoek naar zonneweiden in het veenweidegebied

Het veenweidelandschap staat onder druk door bodemdaling en vernatting. NOHNIK ziet dat er is al veel onderzoek is gedaan naar nieuwe vormen van landbouw door middel van natte teelten die als vanzelfs... meer >
tuin en landschap
flevopolder_th.jpg

Selectie Open Oproep Nieuwe energie voor het landschap

Om de Europese klimaatdoelstellingen te behalen moet de winning uit hernieuwbare energiebronnen flink worden opgeschaald en dat legt een zichtbare claim op het landschap. Door ontwerpkracht in te zett... meer >
erfgoed & ruimte
flexibelewaterkeringspakenburgdeingenieu_th.jpg

Selectie Open Oproep Stedenbouw voor extremen

Steden zullen, als er niets verandert, meermaals per jaar te stellen krijgen met wateroverlast door extreme neerslag die wordt afgewisseld met langere periodes van extreme droogte en hitte. Door ontwe... meer >
erfgoed & ruimte
005representatieveafbeelding_th.jpg
nieuwsbrief

Daar bij die Molen

Met het project ‘Daar bij die Molen’ gaat v-eld in samenwerking met Urgenda een rondreizend event opzetten, waarbij het publiek kennis kan nemen van de energieopgave en tegelijk op concreet, lokaa... meer >
stedenbouwtuin en landschapinteractief
005representatieveafbeelding_th.jpg
nieuwsbrief

Erfgoed vol energie

HofStraHeersche Landschapsarchitecten stelt dat energielandschappen Nederland hebben gevormd. Vaak zijn het inmiddels (internationaal) gewaardeerde landschappen, zoals het veenweidegebied, de verveend... meer >
tuin en landschap
005representatieveafbeelding_th.jpg
nieuwsbrief

ENCI Energie Landschap - Het onverenigbare verenigd

De ENCI kalksteen groeve transformeert van een industrie gebied naar een recreatief natuurgebied aan de rand van Maastricht. Het terrein is een bijzondere samenkomst van erfgoed, natuur en cultuur waa... meer >
stedenbouwtuin en landschap
005representatieveafbeelding_th.jpg
nieuwsbrief

KAdE Eindhoven

Ontwerpbureau marco.broekman start samen met ingenieursbureau Witteveen+Bos het ontwerpend onderzoek KAdE (Klimaat Adaptief Erfgoed), naar de ruimtelijke kansen voor erfgoed- en waterbeleving in relat... meer >
stedenbouwarchitectuur
005representatieveafbeelding_th.jpg
nieuwsbrief

Adaptief Amsterdam

In Adaptief Amsterdam staat de cultuurhistorische kracht van water centraal. Via ontwerpend onderzoek gaan Dingeman Deijs en Jeroen Atteveld een methode ontwikkelen voor klimaatadaptatie waarin de his... meer >
stedenbouwarchitectuur
loader