stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Met het Erfgoed en Ruimte ontwerpprogramma (2017-2018) geeft het Stimuleringsfonds in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een extra impuls aan de samenwerking tussen ontwerpers en erfgoedsectoren die ontwerp verbinden aan ruimtelijk cultureel erfgoed.

felixx.jpg

Het adaptatielandschap van het Eiland van Dordrecht

3 juli 2018
Het onderzoek 'Het Eiland van Dordrecht' benadert de historische regionale keringen als netwerk en onderzoekt of deze structuur leidend kan zijn binnen een gebiedsgerichte ontwikkelingsstrategie om te komen tot een nieuw geanimeerd adaptatielandschap. Er wordt door drie strategische partners aan gewerkt in een multidisciplinair team met expertise op verschillende terreinen. Felixx met de kennis van landschapsarchitectuur en ontwerp, Unesco-IHE met de kennis omtrent water en academisch onderzoek en de gemeente Dordrecht met concrete kennis in verschillende beleidsvelden, zoals water, stedenbouw en archeologie en cultureel erfgoed.
Het Stedelijk Waterplan van Dordrecht stelt dat water van nature een belangrijke rol speelt in de stad, maar dat die rol op dit moment beperkt is. Van de traditie van Dordrecht aan het water is weinig (meer) te zien. De ruimtelijke ontwikkelingen van de afgelopen eeuw hebben over het algemeen wel knelpunten opgeleverd, maar er zijn weinig kansen benut. In het stedelijke gebied van Dordrecht wordt onvoldoende water vastgehouden en geborgen, onder andere door een gebrek aan wateroppervlak en geringe toegestane waterpeilstijgingen. Tegelijkertijd wordt veel schoon regenwater afgevoerd naar de afvalwaterzuiveringsinstallatie.

De dijken in het gebied van het Eiland van Dordrecht bieden niet alleen bescherming tegen rivieroverstromingen, maar kunnen ook een rol spelen in andere wateropgaves voor een toekomstbestendig Dordrecht. De historische regionale keringen spelen vanuit cultuurhistorisch perspectief een belangrijke rol in de groei en opbouw van het Eiland van Dordrecht. Er is een duidelijke relatie tussen het landschap, het water en de groei van het eiland in de tijd. De hoge veiligheidseisen voor primaire keringen zorgen ervoor dat er alleen in zeldzame gevallen, zoals extreme overstromingen of dijkdoorbraken, beroep wordt gedaan op de historische keringen om het water te compartimenteren, vast te houden of af te leiden.

Het team gaat op zoek naar een ruimtelijke ontwikkelstrategie voor een dragend raamwerk, een (beleids-)instrumentarium dat sturing biedt in een organisch ontwikkelproces en inspirerende bouwstenen die verder kunnen worden uitgewerkt. In het ontwerpend onderzoek wordt gekeken naar de koppelkansen met relevante transformatieopgaven binnen de stad. Parallel vindt een overkoepelend academisch onderzoek plaats om te komen tot een visie op de keringen als regionaal netwerk.

Er wordt gekeken hoe de cultuurhistorisch waardevolle dijkzones kunnen worden verrijkt met maatregelen die bijdragen aan het verbeteren van biodiversiteit, het beheersen van het stadsklimaat, het realiseren van een flexibel waterbeheer én het verhogen van de belevingswaarde in stad en land. De uitkomsten van dit onderzoek vormen tezamen een kader dat cultuurhistorie op een constructieve manier inbedt in de nieuw op te stellen Omgevingsvisie van Dordrecht.