stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Het 'Erfgoed & Ruimte Ontwerpprogramma' is op verzoek van de ministeries van OCW en BZK door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie ontwikkeld en in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) uitgevoerd. De inzet van het programma was een duurzame langetermijnsamenwerking tussen ontwerpers, erfgoedprofessionals en uitvoerende partijen, om zo bij te dragen aan de ruimtelijke ontwikkeling van onze fysieke leefomgeving. De resultaten laten de kracht van ontwerp zien en bieden inspiratie voor zowel de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) als voor regionale en lokale omgevingsvisies van lagere overheden.

De resultaten van het tweejarig stimuleringsprogramma zijn onder de noemer 'KEER', over de samenhang tussen opgaven op het gebied van Klimaatadaptatie, Energietransitie, Erfgoed en Ruimte, naar buiten gebracht via een tentoonstelling, een film en een publicatie.
Aan de hand van zestien lokale casestudies is hierin veel kennis en ervaring opgedaan met de integrale en gebiedsgerichte benadering van klimaat en energie opgaven en zijn instrumenten en inzichten ontwikkeld die betrokken partijen zullen inspireren om ontwerp en cultuurhistorische expertise meer centraal te stellen bij de integrale aanpak van deze complexe ruimtelijke transitieopgaven.

mvz2662web.jpg

GO!RES Eindhoven

4 november 2019
'We gaan samen verder. Dit moet een vervolg krijgen!' aldus Kristel Lammers, directeur van het Nationaal Programma Regionale Energie Strategieën. Lammers kreeg tijdens de slotbijeenkomst van GO!RES de afsluitende publicatie van GO!RES en het pleidooi aangeboden door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en Vereniging Deltametropool. De gesprekken overal in het land met bestuurders, ambtenaren en ontwerpers om vanuit ruimtelijk perspectief sturing te geven en inspiratie te bieden aan de regionale energie strategieën hebben flink wat losgemaakt.
Na Utrecht, Rotterdam, Middelburg, Groningen en Arnhem vond tijdens de Dutch Design Week in Eindhoven de laatste GO!RES bijeenkomst plaats. Hoe gaat het nou met die RES, één van de belangrijkste opgaven waar we als land op dit moment voor staan? Hoe halen we de afgesproken doelen van het Klimaatakkoord en maken we de transitie naar een post-fossiele samenleving? Hoe grijpen we deze verandering aan om ons land opnieuw vorm te geven - met behoud van landschappelijke waarden - en onze steden, buurten en woningen duurzaam te verbeteren?

'Wie is de eigenaar van het RES-proces? Voor wie wordt de RES gemaakt?' Een bezorgde burger zet vanuit de zaal de paneldiscussie op scherp. 'We zijn allemaal burger en doen het voor onszelf', antwoordt Joost Schrijnen, 'maar het ontbreekt nog aan een gevoelde urgentie om onze energie te organiseren, zoals we bijvoorbeeld wel voor water doen. Het ontbreekt ook aan eigenaarschap op Rijksniveau: waar is de staatssecretaris Energie & Ruimte?! De RES is als oefening waanzinnig interessant om de vraag helder te krijgen. We moeten als ruimtelijk ontwerpers ons vak opnieuw uitvinden en dat kunnen we!'

Zorgen zijn er ook bij het panel, bijvoorbeeld over het ontbreken van de nationale schaal; 'RES geeft een versnipperd beeld van Nederland. Gaat die puzzel wel passen? Waar blijft de planvorming op nationaal niveau?' vraagt Marco Vermeulen zich af. Joost Schrijnen valt hem bij; 'We moeten gelijktijdig ontwerpen aan land, regio en wijk. Het format ligt klaar, de referenties zijn er. Aan de slag!' Echter we moeten ook realistisch zijn: de politieke wil om het proces zo in te richten, is er nu niet. Arash Aazami, die in de regionale schaal juist kansen ziet voor model-optimalisatie en het leren roeien met de riemen die je hebt, heeft andere zorgen; 'Deze transitie heeft een scope van dertig jaar en de politiek slechts vier jaar. Depolitiseren van de opgave is belangrijk.'

De bezorgde man in de zaal reageert; 'Laat bewoners zelf plannen maken, breng de systeem- en leefwereld bij elkaar en geef bewoners eigenaarschap. Ontwerp is een middel om burgers samen te brengen en zich te organiseren.' Kristel Lammers beaamt dit: 'Deze transitie is een sociaal vraagstuk. We moeten leren denken vanuit een nieuw model, niet het bestaande model proberen te verbeteren.'

In de loop van 2020 levert iedere regio een conceptversie van de RES op. De resultaten worden met spanning afgewacht, want dan kan de landelijke puzzel worden gelegd. Het door Kristel Lammers gewenste vervolg op GO!RES, met het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en Vereniging Deltametropool, gaat er al eerder komen.

Lees hier het het pleidooi.
Lees hier de afsluitende publicatie GO!RES.
6119dmpgoresbannereindhoven0304.png