stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Het 'Erfgoed & Ruimte Ontwerpprogramma' is op verzoek van de ministeries van OCW en BZK door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie ontwikkeld en in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) uitgevoerd. De inzet van het programma was een duurzame langetermijnsamenwerking tussen ontwerpers, erfgoedprofessionals en uitvoerende partijen, om zo bij te dragen aan de ruimtelijke ontwikkeling van onze fysieke leefomgeving. De resultaten laten de kracht van ontwerp zien en bieden inspiratie voor zowel de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) als voor regionale en lokale omgevingsvisies van lagere overheden.

De resultaten van het tweejarig stimuleringsprogramma zijn onder de noemer 'KEER', over de samenhang tussen opgaven op het gebied van Klimaatadaptatie, Energietransitie, Erfgoed en Ruimte, naar buiten gebracht via een tentoonstelling, een film en een publicatie.
Aan de hand van zestien lokale casestudies is hierin veel kennis en ervaring opgedaan met de integrale en gebiedsgerichte benadering van klimaat en energie opgaven en zijn instrumenten en inzichten ontwikkeld die betrokken partijen zullen inspireren om ontwerp en cultuurhistorische expertise meer centraal te stellen bij de integrale aanpak van deze complexe ruimtelijke transitieopgaven.

photo20191021160640.jpg

GO!RES Arnhem

21 oktober 2019
Gelderland voelt zich als provincie senang in zijn ruimtelijke kwaliteit en neemt dit vanzelfsprekend mee in de vorming van zijn Regionale Energie Strategieën (RES).
In juni 2020 doen dertig regio's hun bod aan het Rijk over de hoeveelheid duurzame energieopwekking die zij per 2030 voor hun rekening kunnen nemen. Bestuurders, ontwerpers en andere geïnteresseerden gingen in Arnhem met elkaar in gesprek over deze enorme opgave, over de obstakels en de oplossingen voor een succesvolle energietransitie waar we over honderd jaar nog met trots op kunnen terugkijken.
'Veel van onze geliefde en gewaardeerde landschappen zijn ontstaan vanuit energiebehoefte', aldus Nicole Olland, procesregisseur van de RES Arnhem-Nijmegen. 'Turfafsteking leidde tot het huidige veenweidelandschap, we plantten bossen voor de mijnbouw en de molens in Kinderdijk leverden energie om droge voeten te houden.' De overgang van fossiel naar hernieuwbaar stelt ons voor een nieuwe opgave die ruimtelijk gigantische gevolgen zal hebben. De RES Arnhem-Nijmegen zal een 'gedragen, realistisch doch ambitieus bod' doen, volgens Olland.

Alle dertig RESsen bij elkaar opgeteld moeten straks uitkomen op 35 TWh (terrawattuur). Dat zijn 3.000 extra windturbines (een verdubbeling van het huidige aantal) of 30.000 hectare zonneveld (2x oppervlakte Texel), of 300.000 hectare biomassateelt (2x oppervlak provincie Flevoland), of -en dat ligt meer voor de hand- een combinatie hiervan. Dat is dan nog maar eenderde van de energievraag. 'De RES is een goed begin', zegt ook Henk-Jan Kooij, onderzoeker aan de Radboud Universiteit, 'Maar de energietransitie gaat door.'

'Een fascinerende ontdekkingsreis, die we met z'n allen ondernemen'


'Het misverstand dat we er straks zijn met de RES is mega', benadrukt moderator Joost Schrijnen. De energietransitie is volgens Schrijnen een 'fascinerende ontdekkingsreis' waarin we van elkaar moeten leren. De druk is groot, zowel in omvang van de opgave als in de korte tijd waarin het moet gebeuren. 'We moeten stoppen met pilots en experimenten en gewoon beginnen.' Learning by doing leidt tot innovaties die ons verder helpen. 'Er is meer dan grootschalige zon en wind. Duizend kleine innovaties zijn ook goed.'

'De vraag hoe we deze enorme opgave voor elkaar moeten krijgen, is niet waar het over gaat' stelt Jan Buis, stedenbouwkundige van de gemeente Arnhem, 'Veel belangrijker is het maatschappelijk draagvlak, dat nu nog ontbreekt. Technisch is er van alles mogelijk, maar hoe krijg je de burger mee?' Edwin Verdurmen, architect en voormalig directeur van architectuurcentrum CASA, valt hem bij; 'In de jaren zeventig gingen we in twee jaar tijd over op aardgas. Vanwege de enorme comfortverbetering wilde iedereen erop. Hoe wordt deze transitie een vooruitgang waar iedereen in mee wil?'

'Het is een menselijke opgave. Luister naar mensen en verleid ze met een nieuw verhaal.' bepleit Ro Koster van Ro&Ad architecten, 'Draagvlak creëer je met verleiding, door met elkaar je wijk, je leefomgeving te verbeteren. Je moet energie koppelen aan het leven.'


Tekst: Joep Klabbers