stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Met het Erfgoed en Ruimte ontwerpprogramma (2017-2018) geeft het Stimuleringsfonds in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een extra impuls aan de samenwerking tussen ontwerpers en erfgoedsectoren die ontwerp verbinden aan ruimtelijk cultureel erfgoed.

bright.jpg

Een nieuw energielandschap in Eerbeek

3 juli 2018
Papierdorp Eerbeek vormt al honderden jaren een door mensen beïnvloed energielandschap waar papierindustrie, water, bos en energie met elkaar zijn verweven. Die wederzijdse afhankelijkheid van industrie en omgeving levert nu problemen op. De synergie lijkt verdwenen: water komt uit diepe bronnen, energie uit Groninger gasvelden, houtvezels uit Scandinavië of gerecycled papier. De vier lijnen – energie, water, bos, papier – die zo innig verbonden waren, zijn veranderd in parallelle sporen die elkaar vaker dwarszitten dan ondersteunen. Als gevolg hiervan is de historische logica van papierdorp Eerbeek onzichtbaar en onleesbaar geworden.
Het onderzoeksteam ziet kansen voor herstel van het energielandschap door de inzet van geothermie en industriële restwarmte. In de cascade (trapsgewijze schakeling) van het gebruik van restwarmte van de papierindustrie, voor nieuwe bedrijvigheid, agrarische teelt, recreatie en de verduurzaming van woongebieden ligt de basis voor een nieuw energielandschap, waarin de verweving van industrie en omgeving wordt hersteld. De papierindustrie zet zo een stap richting een duurzame toekomst en energie vormt opnieuw de basis voor de identiteit van papierdorp Eerbeek. Bovendien geeft duurzame, betrouwbare en betaalbare energie de papierindustrie een voorsprong, waardoor zij behouden blijft voor Nederland. Het erfgoed blijft relevant en een wezenlijk onderdeel van de continue transformatie van de leefomgeving: 'behoud door gebruik'. Om dit nauwkeurig te maken is het onderzoek op vier thematische lijnen ingestoken: Energie, Water, Bos en Papier. Voor elke lijn is de kennis verdiept en zijn contacten gezocht in samenwerking met lokale en regionale experts.

Deze kennis wordt vertaald naar tijdelijke installaties, waarin mogelijke toekomsten voorstelbaar worden gemaakt. Zij laten zien welke kansen zij bieden voor bijvoorbeeld een vergroot woongenot, voor nieuwe economie en voor recreatie. Het worden prikkelende objecten met de kracht om bewoners en ondernemers te inspireren, en een extra aanleiding voor toeristen om Eerbeek te bezoeken.

Deze interventies in de publieke ruimte geven aanleidingen voor een gemeenschappelijk gesprek over de grotere opgaven die in Eerbeek spelen. Vanuit deze gesprekken met bewoners, ondernemers en bezoekers ontstaat zicht op een breed gedeeld verhaal over de culturele betekenis van energie in Eerbeek. Een visie die handen en voeten geeft aan de belangen en verlangens van alle partijen. Het proces daarnaartoe maakt ook duidelijk wat ieders handelingsperspectief is. Uiteindelijk wordt met de opgedane kennis en informatie een toevoeging op het bestemmingsplan geformuleerd en input geleverd voor de omgevingsvisie van Eerbeek.