stimuleringsfonds creatieve industrie
dummy
Urban Lab Ghana
Ghana1.jpg

Regeling Architectuur Open oproep

Urban Lab Ghana

2016
Ningo Prampram – Geplande stadsuitbreiding in de stadsregio Accra

De groei van Accra is een bron van zorg: het is in dertig jaar tijd uitgegroeid van een stad met een doorsnee van tien kilometer tot een doorlopende stedelijke agglomeratie die zich over meer dan zestig kilometer langs de kust uitstrekt. Met een duizelingwekkend groeipercentage van 4,6 procent per jaar zal de bevolking naar verwachting groeien van 2,5 miljoen in 2011 naar 4,2 miljoen in 2020. In Accra is het tempo van de speculanten dat van de planners voortdurend voorgebleven, met als gevolg ernstige overstromingen, dagelijks vastlopend verkeer en in veel delen van de agglomeratie een gebrek aan basisvoorzieningen en –diensten.

Goede ruimtelijke planning en ondersteuning bij het ontwerpen heeft directe invloed op het vermogen van de gemeenten om de bestaande uitdagingen het hoofd te bieden en leefbaarder en veerkrachtiger stadsdelen te laten ontstaan.

Op initiatief van UN Habitat is een National Priority Project gestart dat voorziet in een uitbreiding van Accra in het aangrenzende district Ningo-Prampram. Zowel de lokale als de landelijke overheid – en de privésector – toont veel belangstelling voor het plan en ondersteunt de voortgang ervan naar implementatie. Daarvoor zijn een stuurgroep met een mandaat tot goedkeuring en een ontwikkelingsinstantie in het leven geroepen die belast zijn met de implementatie van het plan. Het Ghanees-Nederlandse planologische team, bestaande uit stedenbouwkundigen, landschapsontwerpers en deskundigen op het gebied van water en infrastructuur, helpt voortbouwen op dit momentum en werkt mee aan het ontwerp van de stadsuitbreiding van Nongo Prampram, die een areaal omvat van ongeveer 100 km lengte. In de toekomst moet ze een aanzienlijk deel van de bevolkingsgroei kunnen opvangen zoals die voor de agglomeratie Accra is voorspeld.

Een stadsuitbreiding plannen voor naar schatting 1 tot 1,5 miljoen mensen is een opgave die het directe menselijke voorstellingsvermogen te boven gaat. Een stad van een dergelijke omvang kan men niet ontwerpen. Maar het is wel mogelijk de basissystemen te installeren die een stad in staat stellen geleidelijk te groeien. Voor de geplande stadsuitbreiding in Ningo Prampram is dan ook gekozen voor een aanpak die bestond uit drie hoofdaspecten: 1) Op welke wijze is het mogelijk het grootste risico – dat van regelmatige overstromingen – systematisch in te perken? 2) Hoe kan een systeem van basisvoorzieningen worden ontwikkeld dat gaandeweg kan rijpen en dat relatief eenvoudig te begrijpen en beheren is? Hoe kunnen de vaak beperkte ideeën van 'newtownisme' worden vermeden en kan er ruimte worden gemaakt voor groei en geleidelijke rijping als integraal onderdeel van stadsontwikkeling? Een veelomvattend plan maken werkt nooit als het niet lokaal geworteld is. In dialoog met lokale planologen en vertegenwoordigers van de gemeente en aan de hand van bezoeken ter plekke heeft het ontwerpteam de sleuteldoelstellingen van het plan vastgesteld. In deze gesprekken is duidelijk geworden dat het creëren van een breed draagvlak van essentieel belang is om het plan van de grond te krijgen. De laatste tijd ligt de focus daarom – behalve op de verfijning van het plan – vooral op het activeren van alle sleutelspelers in het proces, van de lokale belanghebbenden tot de president van Ghana. Tot nu toe heeft dit op alle politieke niveaus succes. De volgende stap is het vinden van draagvlak bij de lokale bevolking en het aantrekken van investeringen zowel uit de privésector als van mondiale instellingen. Dit is een nog veel grotere uitdaging, maar wel essentieel voor een planning waarin mensen worden betrokken.

Team:
Markus Appenzeller – MLA+, mlaplus.com
Eric Frijters – Fabric, fabrications.nl
Martin Knuijt – OKRA, okra.nl
Daan Roggeveen – MORE ARCHITECTURE, more-architecture.com
Ingeborg Thoral – MIXST URBANISME, mixst.nl
Ghana3.jpg
Ghana2.jpg

meer toekenningen

blindspot.jpg

Regeling Architectuur Presentatie

Blind Spot

Kostic Stichting voor Hedendaagse Kunst, 2021

€7.500
Toen corona de mensen in 2020 aan hun woningen bond, begon choreograaf Jelena Kostić haar woonplaats Tilburg anders te zien dan voorheen, ondanks dat ze er al vijftien jaar woont. Haar blik werd getrokken naar de gebouwen en ruimtes die normaal gesproken een centrale rol in ons leven spelen, maar waar we vaak overheen kijken. Dit was de aanleiding voor 'Blind Spot'. Het publiek maakt in het project een wandeling langs vijf gebouwen. Bij ieder gebouw wordt een korte dansperformance uitgevoerd, in dialoog gaat met de omgeving. Met vertelling en muziek via koptelefoons wordt het publiek meegenomen in de geschiedenis, ideeën en verhalen van de ontwerpers en gebruikers van de bouwwerken. De selectie van de Tilburgse gebouwen bevat onder meer de Sacramentskerk, het Tivolipark, het Kantongerecht, de Duikklok en de Draaischijf. Voor dit project werkt Kostić samen met CAST Tilburg en Bedaux de Brouwer architecten.
theunbuildablespace.jpg

Regeling Architectuur Startsubsidie

The unbuildable space

Mato Architecten, 2021

€7.440
Architect Floor Frings van Mato Architecten ziet veel potentie in de veelal onzichtbare tussenruimte in het stedelijk weefsel. Hier raken stedenbouwkundige patronen van wijken elkaar, en de plekken kennen vele dimensies. Hoewel de schaal van de individuele tussenruimten klein is, is de waarde ervan in relatie tot de wooncrisis en duurzame stedelijke ontwikkeling mogelijk groot gezien de veelvoud aan plekken. Het voorgestelde onderzoek omvat een literatuurstudie, een dialoog gericht op verkenning en een proof of concept met de stad Eindhoven als pilot casestudie. In de pilot worden tussenruimten onderzocht en in kaart gebracht. Hiervoor worden digitale en open source bronnen gecombineerd met dwalen door de fysieke ruimte. De resultaten zijn een grafische weergave en een reflectie op tussenruimten. De gemaakte representaties dienen als aanzet voor een pluriform model waaraan zorgvuldig wordt toegevoegd en getransformeerd; een model dat bijdraagt aan de woondifferentiatie, de-homogenisering op gang brengt en potentie en urgentie van de plekken voelbaar maakt voor de beleidsvoerders, omringende en toekomstige bewoners. Voor het project werkt Mato Architecten samen met verschillende deskundigen, onder wie Tom van Tuijn, Raoul Vleugels, Marsha Simon en Joannette van de Veer.
thearchitectureofcitizenship.jpg

Regeling Architectuur Startsubsidie

The Architecture of Citizenship

millonaliu, 2021

€7.500
Het project 'The Architecture of Citizenship' is een onderzoek van millonaliu naar het ruimtelijk ontwerp waarbinnen de verschillende immigratieprocedures in Nederland plaatsvinden. In het onderzoek zullen verschillende mechanismen worden onderzocht die mogelijk bijdragen aan vormen van uitsluiting. Een onderdeel van het onderzoek is bijvoorbeeld een analyse van de esthetiek van kantoren bij organisaties als de IND en gemeentes, en de effecten van de ruimtelijke vormgeving op de groep gebruikers, maar ook de geschiedenis van burgerschap is onderdeel van het project. Het doel van deze startfase is om voorbereidend onderzoek te doen in de vorm van visuele documentatie. Hierin wordt de architectuur van de infrastructuur waarbinnen het verlenen van burgerschap wordt bepaald en uitgevoerd, door middel van interviews, workshops en etnografische mapping onderzocht en vertaald in grafische uitingen. De uitkomsten van het onderzoek worden verwerkt in een publicatie, presentatie en een panelgesprek met uitgenodigde experts uit verschillende vakgebieden.
stilteruimtes.jpg

Regeling Architectuur Startsubsidie

Stilteruimtes

Studio Hedwich Hooghiemstra, 2021

€7.500
Studio Hedwich Hooghiemstra ziet dat de aandacht bij vergrijzing vooral uitgaat naar fysieke toegankelijkheid, maar stelt dat het mentale welzijn van ouderen minstens zo urgent is. Met het onderzoeksproject 'Stilteruimtes' wordt de relatie tussen architectonische elementen, de emotionele beleving en de functie van stilteruimtes onderzocht. In de startfase worden onder andere de architectonische elementen van stilteruimtes onderzocht, maquettes ontworpen en de uitkomsten aan zorginstellingen gepresenteerd. Studio Hedwich Hooghiemstra werkt in het project samen met zorginstelling Vitalis. Vanuit deze instelling is ook geestelijk verzorger Hans van Laar betrokken. Daarnaast biedt Rob Vermeulen (voormalig Cube Design Museum) zijn kennis en expertise over rouwverwerking en multi-zintuigelijk ontwerpen. Ook wordt er samengewerkt met Marieke Sonneveld, hoofd van End of Life Lab (TU Delft), zij biedt haar expertise over ouderen die aan het einde van hun leven staan.

detoekomstbestendigeboerderij.jpg

Regeling Architectuur Startsubsidie

De toekomstbestendige boerderij

Studio Ruraal, 2021

€7.000
De landbouwsector in Nederland heeft te maken met een aantal grote opgaven: de stikstofcrisis, drastische afname van biodiversiteit, droogte én wateroverlast ten gevolge van klimaatverandering. De boer van de toekomst zal zijn of haar bedrijf daarom op een andere manier moeten voeren. Eigenaar van Studio Ruraal en architect Inger van Dooren wil tijdens de startfase bestaand relevant onderzoek op deze thematiek bestuderen en in gesprek gaan met ruimtelijk beleidsmakers en experts op het gebied van voedselproductie, natuurbeheer, waterbeleid, energieopwekking en grootschalige krimp. Vervolgens zal ze vijf boeren met relevante casestudies zoeken waarvoor in een vervolgfase een toekomstbestendige boerderij wordt ontworpen. Het onderzoek zal leiden tot architectonische middelen en ruimtelijke interventies op verschillende schaalniveaus zoals natuurbeheer, waterbeleid, energieopwekking en woningbouw. In het project zijn verschillende experts betrokken, zoals Robert Nottrot, Sebastiaan Veldhuisen, Rob Hendriks, Arjen Verschure, Nadia Pepels en Kawire Gosselink.
loader

het fonds

subsidies

actueel