stimuleringsfonds creatieve industrie
dummy
Ruimte voor ontwerpkritiek
OpenOproepRuimtevoorontwerpkritiek.jpg

Ruimte voor ontwerpkritiek

Vooruitstrevende architectuur, vormgeving en digitale cultuur zijn gebaat bij actuele en pluriforme ontwerpkritiek. Ontwerpkritiek zorgt voor groei van kwaliteit binnen de ontwerpende sectoren, waar hoogwaardige peer-review steeds minder aanwezig is. Veel toonaangevende ontwerpkritiek platforms verkeren, mede door digitalisering van het medialandschap, in een moeilijke financiële situatie of zijn de afgelopen jaren zelfs opgeheven. Hierdoor is een tekort aan hoogwaardige pluriforme ontwerpkritiek ontstaan. Het Stimuleringsfonds roept bestaande en opkomende initiatieven op om redactionele modellen in te dienen die het experiment aanjagen en die diverse perspectieven betrekken bij de versterking van kwaliteit en draagvlak van ontwerpkritiek.

LET OP: Deze oproep is beëindigd. Kijk voor meer verdieping op de kennispagina Vormgeving.

Met deze eenmalige Open Oproep wil het fonds experiment en vernieuwing aanjagen binnen kritische reflectie, debat en beschouwing.
Belangrijke vragen daarbij zijn:
Welke productie- en distributiemodellen versterken de interactie tussen ontwerpers, critici, onderzoekers, gebruikers of opdrachtgevers?
Hoe kan een levendig debat worden aangemoedigd waarin het ontwerpveld en de maatschappij nauw zijn verbonden?
Hoe kan de beleving van ontwerp in het dagelijks leven beter worden bevraagd met en toegankelijk worden gemaakt voor een breder publiek?

Met een beschikbaar budget van € 60.000 is het streven minimaal 3 voorstellen en maximaal 5 voorstellen te selecteren voor ondersteuning.

Indienen
Het voorstel kan t/m woensdag 10 mei 2017 ingediend worden via de online aanvraagomgeving van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Selecteer hierbij de ronde 'Open Oproep - Ruimte voor ontwerpkritiek'.

Het voorstel bestaat uit de volgende bijlagen:
1. Een beknopt en samenhangend projectplan met:
a. inhoudelijke motivering van de aanpak, toelichting op de positie en de missie van het platform en hoe het voorstel bijdraagt aan de (financiële) langetermijnstrategie van het platform;
b. toelichting op de gekozen thematiek en probleemstelling, de ingezette media, de beoogde doelgroep en samenwerkingen en hoe het voorstel zich verhoudt tot één of meerdere (ontwerp)disciplines;
c. inzicht in de beoogde resultaten en hoe deze bijdragen aan de ontwikkeling van het publieke debat.
2. Begroting en planning van max. 2 pagina's, Minstens 20% van de begroting bestaat uit cofinanciering en het project moet binnen een tijdvak van 18 maanden na het bekendmaken van de selectie worden afgerond.
3. cv, max. 2 pagina's.
4. Uittreksel KvK.
5. Representatieve afbeelding voor communicatiedoeleinden vanuit het fonds.

Er kan niet worden aangevraagd voor:
reguliere bedrijfskosten, zoals huur en kantoorkosten;
activiteiten die het reguliere programma van het platform niet overstijgen.

Het projectplan is een PDF-bestand op A4-formaat en telt maximaal 10 pagina's (exclusief planning, begroting, cv, beeldmateriaal en uittreksel KvK). Het bestand is in totaal niet groter dan 10 MB. Als de inzending niet aan bovenstaande omschrijving voldoet, kan er geen inhoudelijke beoordeling plaatsvinden.

Let op:
Vraag tijdig uw inloggegevens voor de online aanvraagomgeving aan en raak vertrouwd met het aanvraagformulier. Het valideren van een nieuw gebruikersaccount kan tot maximaal 1 werkdag duren.

U kunt geen conceptvoorstellen aan het fonds voorleggen. Uiterlijk één week na de sluitingsdatum ontvangt u per e-mail een ontvangstbevestiging.

Om subsidie te ontvangen moet u zijn ingeschreven in het register van de Kamer van Koophandel. Is dat niet het geval dan is het mogelijk om u na selectie alsnog in te schrijven.

Beoordeling
De voorstellen die voldoen aan de formele voorwaarden en die zijn voorzien van gevraagde bijlagen, worden voorgelegd aan een groep interdisciplinaire, externe adviseurs. Zij beoordelen in hoeverre het voorstel consistent is opgezet en de mate waarin deze aansluit bij de doelstellingen van deze Open Oproep. Bij de selectie wordt gestreefd naar een goede afspiegeling van de verschillende disciplines.

De adviseurs letten in het bijzonder op de volgende criteria:
• de kwaliteit van het voorstel m.b.t. versterking en vernieuwing van kritisch discours/ontwerpkritiek;
• de reikwijdte van het voorstel en activiteiten m.b.t. samenwerking en doelgroepen;
• onderscheidende kwaliteit en positie van het platform in relatie tot ontwerpdisciplines;
• het voorstel is een toevoeging op de bestaande praktijk, oftewel de bijdrage resulteert in een langetermijnstrategie voor de ontwikkeling of verduurzaming van de praktijk van het platform.

Adviseurs zijn:
Amal Alhaag (artistieke directeur Metro54 en cultuurprogrammamaker o.a. Framer Framed en het Nationaal Museum van Wereldculturen)
Peter Bilak (grafisch ontwerper, schrijver en oprichter Works That Work)
Kirsten Hannema (freelance architectuurcriticus, o.a. de Volkskrant en redacteur Jaarboek Architectuur 2016)
Juha van 't Zelfde (Course Director Shadow Channel / MA Film, Design and Propaganda)
Voorzitter is Lucas Verweij (criticus/columnist verbonden bij o.a. Dezeen, Items, Archis en Archined)

De beoordeling heeft de vorm van een tender. Dit betekent dat een aantal voorstellen boven de andere inzendingen wordt verkozen, waarbij de afgewezen voorstellen geen individuele toelichting van het fonds ontvangen. Het fonds neemt contact op met de geselecteerden. De voorstellenselectie wordt binnen 5 weken na de sluitingsdatum per e-mail en in de nieuwsbrief van het Stimuleringsfonds bekendgemaakt.

Vragen?

Voor vragen over de Open Oproep en de procedure kunt u telefonisch of per e-mail contact opnemen met stafmedewerker Andrea Kristić via a.kristic@stimuleringsfonds.nl. Op maandag 10 en dinsdag 11 april organiseert het fonds tevens een spreekuur waarin u ideeën, vragen en opmerkingen over de oproep kunt voorleggen aan een fondsmedewerker.

Deze Open Oproep heeft een juridische grondslag in het Subsidiereglement en de Deelregeling Activiteitenprogramma's.

meer open oproepen

duurzameeconomieenruimte2website.gif

Open Oproep Duurzame economie en ruimte #2

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie wil ruimtelijk beleid op alle schaalniveaus met elkaar verbinden en versterken en lanceert hiervoor de nieuwe Voucherregeling Ruimtelijk Ontwerp. De regeling heeft een looptijd van een jaar en sluit inhoudelijk aan bij de grote opgaven uit de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Het biedt ruimte aan circa 200 innovatievouchers, waarmee decentrale overheden en semipublieke organisaties extra ontwerpkracht kunnen inschakelen bij het verkennen en het versterken van hun beleid. Met de vouchers kunnen zij aan ruimtelijke ontwerpers en onderzoekers een opdracht verstrekken voor een ontwerpend onderzoek naar de lokale consequenties van die grote opgaven. Voor de selectie van vouchervoorstellen schrijft het fonds in 2021 acht open oproepen uit. De Open Oproep Duurzame economie en ruimte #2 is de zesde in die reeks.

De Open Oproep Duurzame economie en ruimte #2 richt zich op de ruimtelijke implicaties van de economie van de toekomst, die duurzaam, circulair en kennisintensief is, zodat Nederland zijn positie in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld kan handhaven. Een optimale afstemming van wonen, werken en verplaatsen in en bij de steden en een goed vestigingsklimaat in alle regio's zijn hiervoor belangrijk.

Open Oproep Duurzame economie en ruimte #2
budget € 500.000
doorlopend indienen vanaf 1 oktober t/m 30 november 2021
uitslag volgt uiterlijk binnen vier weken na einde indientermijn
startdatum project binnen een maand na toekenning
looptijd project is 1 tot 3 maanden
€ 10.000 tot € 30.000 incl. btw per innovatievoucher
circa 25 voorstellen worden geselecteerd

Nederland heeft zich ten doel gesteld om in 2050 volledig circulair te zijn. Dit betekent dat productieprocessen efficiënter gebruikmaken van grondstoffen, dat wanneer er nieuwe grondstoffen nodig zijn, er zoveel mogelijk gebruik wordt gemaakt van grondstoffen die duurzaam geproduceerd of hernieuwbaar zijn, er nieuwe productiemethodes worden ontwikkeld en nieuwe producten circulair worden ontworpen. Daarnaast moeten de broeikasgasemissies in 2050 met 95% gereduceerd zijn ten opzichte van peiljaar 1990. Het terugdringen van deze CO2-emissies moet helpen de opwarming van de aarde en de daarmee samenhangende zeespiegelstijging die ons land bedreigt, te vertragen en uiteindelijk te stoppen. Beiden doelen - zowel circulariteit als de reductie van broeikasgasemissies - hebben een grote impact op onze energieopwekking, mobiliteit, transport en productiemethodes.

Een grote transitie die zijn weerslag zal en moet vinden in het ruimtelijk domein. Wat is bijvoorbeeld de ideale ruimtelijke verdeling van energieopwekking en industriële productie? Wat kunnen we doen om circulaire productiemethodes te integreren? Is clustervorming een kansrijk ingrediënt voor circulariteit? Kunnen we terug naar meer regionaal georiënteerde productie? Wat zijn daarvan de ruimtelijke consequenties? Wat betekent dit voor de binding met de plek? Hoe organiseren we de verdeling van distributie- en datacenters ruimtelijk? Wat zijn hiervoor de meest logische en wenselijke locaties en hoe is daarop te sturen? En hoe sluit dit aan bij de investeringslogica en tijdshorizon van internationaal opererende partijen?

voor wie is deze oproep?
Geïnteresseerde (semi)publieke organisaties, zoals gemeenten, provincies, waterschappen, corporaties, uitvoeringsorganisaties en overkoepelende regionale samenwerkingsverbanden, kunnen samen met ruimtelijk ontwerpers en onderzoekers, en vice versa, een aanvraag voor een innovatievoucher indienen.

De oproep richt zich op vernieuwers die op onderzoekende wijze samen met lokale en regionale partners willen werken aan kansen en oplossingen voor transitieopgaven om het veerkrachtige vestigingsklimaat van Nederland op de diverse schaalniveaus richting de toekomst te versterken. Deze vouchers zijn bedoeld om de kosten van een ontwerpend onderzoek naar een concrete casus of ontwerpvraag te financieren, waarbij ook specifiek aandacht uitgaat naar de manier waarop wordt samengewerkt en resultaten en inzichten worden gedeeld.

Wanneer een (semi)publieke organisatie de aanvraag indient, dient deze partij een offerte van de te betrekken ontwerper(s)/ onderzoeker(s) bij zijn aanvraag bij te voegen. Wanneer ontwerper(s)/ onderzoeker(s) de aanvraag indienen, dienen zij bij de aanvraag een intentieverklaring van de (semi)publieke organisatie met wie zij zullen samenwerken bij te voegen.

Let op:
(Semi)publieke organisaties kunnen hun aanvraag ook al indienen op het moment dat er nog geen ruimtelijk ontwerper/onderzoeker bij het project betrokken is. Dit kan dat in het projectcanvas worden aangegeven. Bij een positieve beoordeling kan vanuit het fondsnetwerk worden gezocht naar een geschikte partner op het gebied van ontwerpend onderzoek en een matchmakingstraject worden opgestart. Definitieve toekenning vindt pas plaats nadat overeenstemming over de samenwerking en de uit te voeren werkzaamheden is bereikt.

Mocht je als ontwerper/onderzoeker nog geen (semi)publieke organisatie hebben om mee samen te werken, dan kun je je direct bij ons melden. Samen zullen we dan verkennen of er mogelijkheden zijn je via het eerdergenoemde matchmakingstraject te koppelen. Daarbij nodigen wij ook nadrukkelijk jonge ontwerpers/bureaus uit om deze oproep aan te grijpen om met ontwerpend onderzoek op de NOVI opgaven aan de slag te gaan.

Tijdelijke verruiming voor intermediairs:
De voucherregeling staat ook open voor intermediairs. Denk daarbij aan partijen die zelf geen (semi)publieke taak uitvoeren en ook geen ontwerper zijn, maar die wel een rol kunnen spelen in het koppelen van partijen, zoals een regio- of citydeal, een dorpsraad, een ondernemersvereniging of een culturele instelling. Zij kunnen ook al aanvragende partij optreden en voor hun coördinerende / verbindende rol een begrotingspost van max. 20% van het totaal aangevraagde bedrag opnemen. Als zij namens meerdere gemeenten een aanvraag indienen, dan kunnen zij per gemeente max. €20.000,- aanvragen met een limiet van €100.000,- op het totaalbedrag. Vanzelfsprekend dienen deze aanvragen van de nodige intentieverklaringen vergezeld te gaan.

mogelijke denkrichtingen
Bij duurzame economie en ruimte spelen de volgende subthema's een belangrijke rol:
De puzzel van energie, industrie, distributie en data
Strategieën voor circulaire en regionale productie en reshoring
Clustervorming als opstap naar verduurzaming en circulariteit
Een duurzaam nationaal vervoersnet

Deze lijst is vooral bedoeld om te inspireren en in die zin zeker niet limitatief! Hierna volgt per subthema een korte schets van mogelijke denkrichtingen.

De puzzel van energie, industrie, distributie en data
De industrie en de datacenters zijn grootverbruikers van energie. Om de doelstellingen voor 2050 te behalen, moeten deze sectoren omschakelen van fossiele naar hernieuwbare energiebronnen. De vraag is hoe. En wat betekent dit voor productieprocessen, samenwerkingen, en investeringen? Waar komt al die duurzame elektriciteit straks vandaan? Is het zinvol om in de toekomst energieproductie naast grote industriële productielocaties en/of datacenters te plaatsen? Moet er geclusterd worden op industrie- en bedrijventerreinen? Kunnen we de stroomopwekking en het verbruik zowel ruimtelijk als logistiek, goed op elkaar af te stemmen? Naast het energievraagstuk speelt er ook nog de 'verdozing' van het landschap die samenhangt met de opkomst van de distributie- en datacenters. Hoe en waar moeten deze 'dozen' worden ingepast? Kunnen zij een bijdrage leveren aan de beleving van het gebied en zijn er mogelijkheden tot meervoudig grondgebruik? En kunnen we daarnaast bijvoorbeeld ook nadenken over hoe we goederen op een duurzame manier van en naar de distributiecentra krijgen?

Strategieën voor circulaire en regionale productie en reshoring
Een zuinigere, circulaire omgang met de grondstoffen die de aarde ons te bieden heeft, is noodzakelijk voor een kleinere voetafdruk. Hoe krijgen we de stofstromen goed in kaart, zodat we weten welke grondstoffen in de verschillende productieprocessen worden verwerkt, waar zij vandaan komen, wat de afvalstromen en restproducten zijn, en welke bedrijven in de omgeving daar potentieel iets mee kunnen? Kunnen we wellicht het concept van de 15 minuten-stad: een lokaal systeem dat alles biedt wat er nodig is om te kunnen wonen, werken en recreëren, en dat zich ook economisch kan bedruipen, opschalen naar de nationale schaal? Dat we bijvoorbeeld alles wat we nodig hebben op iedere desgewenste plek binnen de landsgrenzen uit een straal van 300 kilometer halen? Dit zou betekenen: een herintroductie van sectoren die verdwenen zijn (reshoring), regionale productie en samenwerking. Hierbij gaat het niet alleen over voedsel, maar ook over gebruiksgoederen. Wat voor ruimtelijke consequenties heeft dit? En kan de bouw, die bovengemiddeld veel grondstoffen verbruikt, fungeren als aanjager in deze?

Clustervorming als opstap naar verduurzaming en circulariteit
Industriële branches zoals de cleantech, chemische industrie, petrochemie, maar ook de bio-industrie werken in clusters, waarbinnen samenwerking en kennisuitwisseling mogelijk zijn. Een voordeel dat in de transitie naar circulaire productiemethodes goed benut kan worden en kansen biedt circulariteit als een olievlek door de clusters te verspreiden. Maar wat is er nodig om deze clusters strategisch te ontwikkelen richting circulair? Zijn er ruimtelijke scenario's te bedenken waarbij uit een omgeving van een x aantal kilometer grondstoffen worden geleverd? En hoe zien deze eruit? Of kunnen we denken aan scenario's waarbij voor een x percentage van een productieproces gebruik wordt gemaakt van gerecycled materiaal?

Een duurzaam nationaal vervoersnet
Nederland kent dankzij zijn ligging een nationale en internationale bereikbaarheid van de mainports, steden en andere economische kerngebieden. Dit is een van de basisvoorwaarden voor onze goede internationale concurrentiepositie, maar langzaam maar zeker loopt dit mobiliteitssysteem tegen de grenzen van zijn capaciteit. Als we op de huidige voet doorgaan betekent dit dat we onze snelwegen tot in het oneindige blijven verbreden, want we kunnen dan misschien wel omschakelen naar bijvoorbeeld elektrische vrachtauto's in een poging te verduurzamen, maar de druk op het net blijft gelijk. Zijn er alternatieven te bedenken die andere scenario's schetsen van hoe je duurzaam vervoer van goederen - maar ook mensen - op de lange termijn kunt realiseren? Kunnen we betere systemen ontwerpen voor transport en overslag van goederen? En kunnen we wat het reisgedrag van de Nederlandse bevolking betreft, misschien leren van de 'antropo-pauze' tijdens de eerste Corona-lockdown vorig jaar?

voor welke voorstellen kan subsidie worden aangevraagd?
Om voor een innovatievoucher in aanmerking te komen dient een actuele maatschappelijke opgave of een concreet ruimtelijk vraagstuk te worden omschreven dat inhoudelijk aansluit bij het thema van deze open oproep. Binnen het voorgestelde project dient een heldere aanpak omschreven te zijn, waarbij door decentrale overheden en/of semipublieke organisaties, samen met betrokken en belanghebbende partijen onder begeleiding van ontwerpers, in een tijdsbestek van 1-3 maanden onderzoek wordt verricht ter verkenning en versterking van lokaal en/of regionaal beleid.

waar wordt op beoordeeld?
Het Stimuleringsfonds laat zich bij de beoordeling van ingediende voorstellen adviseren door een commissie van enkele externe deskundigen met relevante expertise op het gebied van ontwerpend onderzoek en de inhoud van deze specifieke open oproep.

Deze commissie let bij de beoordeling van de voorstellen op deze criteria:
• relevantie van de vraagstelling
• doel en opzet van het plan van aanpak
• de mate waarin de beoogde effecten het beleid versterken en/of vernieuwen
• de deskundigheid van de betrokken partijen
• de manier waarop door de betrokken partijen wordt samengewerkt
• de manier waarop de resultaten worden gedeeld en verduurzaamd
• de coherentie tussen bovengenoemde onderdelen

doorlopend selecteren
Let op: aanvragen voor innovatievouchers worden doorlopend op volgorde van indiening behandeld; de datum en het tijdstip van indienen van een volledige aanvraag is daarbij leidend.

De behandeling en beoordeling van ingediende voorstellen vindt plaats binnen de kaders van de Regeling Open Oproep van het Stimuleringsfonds. Een eventuele subsidie wordt zodoende op basis van dat reglement verstrekt. Voor deze open oproep zijn de volgende artikelen uit dat reglement niet van toepassing:
artikel 4, lid 1, onder b;
artikel 10, lid 2;
artikel 12, lid 1 en 2;

indienen aanvraag
Uw voorstel kunt u vanaf 1 oktober tot en met 30 november 2021 via de online aanvraagomgeving van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie indienen. Selecteer hierbij de ronde 'Open Oproep Duurzame economie en ruimte'.

Een voucheraanvraag bestaat uit:
1. Een volledig ingevuld aanvraagformulier;
2. Een volledig ingevuld projectcanvas (1 A3 > zie VRO projectcanvas + VRO projectcanvas toelichting);
3. Een planning en gespecificeerde begroting (lever dit aan in één PDF-bestand). Voor de begroting geldt: maximaal 20% van de voucher mag worden ingezet voor overhead (organisatie, advies, begeleiding, kennisdeling en communicatie). De overige 80% dient volledig naar de ontwerper(s) te gaan. Cofinanciering is niet vereist. De maximale bijdrage aan het uurtarief van alle betrokken partijen bedraagt €75 excl. btw.
4.
Als een (semi)publieke organisatie aanvraagt > offerte(s) van de betrokken ontwerper(s)/onderzoeker(s).
Als een ontwerper aanvraagt (max. 2 A4) > een intentieverklaring van een (semi)publieke opdrachtgevende partij (De intentieverklaring kent geen vast format, maar beschrijf ten minste de betrokkenheid, inzet en bijdrage aan de boring en doorwerking van de resultaten.)
5. CV's/resumes van alle partners die direct bij de uitvoering van het project betrokken zijn. Dus naast de kernteamleden vanuit de (semi)publieke partij ook de ontwerpers en overige nauw betrokkenen.(max. 2 A4).
6. Een uittreksel uit het register van de Kamer van Koophandel van de aanvragende partij (2 A4), niet ouder dan een jaar.
7. Een representatieve afbeelding voor communicatiedoeleinden, waarvan de beeldrechten bij de aanvrager of de betrokken ontwerper/onderzoeker rusten.
8. Aanvullend indien gewenst: relevante documentatie m.b.t. tot het project (max 4 A4).
9. Aanvullend indien gewenst: link naar video van max. 3 min waarin het project wordt gepitcht.

Als de aanvraag niet aan bovenstaande omschrijving voldoet, kan er geen beoordeling

Als de aanvraag niet aan bovenstaande omschrijving voldoet, kan er geen beoordeling plaatsvinden.

Let op:
• Maak tijdig een account aan voor de online aanvraagomgeving. Het valideren van een nieuw gebruikersaccount kan tot maximaal 1 werkdag duren.
• Raadpleeg voor het indienen van uw aanvraag de Leidraad voorbereiding subsidieaanvraag. Deze leidraad biedt onder andere houvast bij het opstellen van de planning en begroting.

NB. Er is een themadossier opgesteld met referentieprojecten van ontwerpend onderzoekstrajecten die eerder tot vernieuwende inzichten op de subthema's van deze open oproep hebben geleid. Dit document dient ter inspiratie en kan aanvragers helpen bij de positionering van hun voorstel.

subsidieprocedure
doorlopende advisering
De adviseurs worden door het Stimuleringsfonds geselecteerd en aangesteld en zullen vanaf het uitschrijven van deze oproep eenmaal advies aan het bestuur uitbrengen over de voorstellen die in de voorliggende periode zijn ingediend.

ontvangst en selectie
Uiterlijk één week na indiening ontvangt u per e-mail een ontvangstbevestiging. Na het sluiten van de betreffende beoordelingsperiode informeert het bestuur de aanvrager schriftelijk over zijn besluit. Bij een positief besluit dient het project binnen 1 maand vanaf de beschikkingsdatum van start te gaan. Afgewezen voorstellen ontvangen een negatieve beschikking. Het Stimuleringsfonds zal alleen publiekelijk over geselecteerde voorstellen communiceren.

startbijeenkomst, lezingen en werkbijeenkomsten
De geselecteerde teams ontmoeten elkaar in een startbijeenkomst, een gezamenlijk afstemmings- en startmoment. Daarnaast wordt inhoudelijke verdieping aangeboden in een reeks lezingen, en vinden er werkbijeenkomsten plaats waar de deelnemers hun (tussentijdse) resultaten bespreken en lessen worden gedeeld.

contact
Voor vragen over de open oproep en de procedure kunt u contact opnemen met het projectteam van de Voucherregeling Ruimtelijk Ontwerp.
Mail naar voucherregeling@stimuleringsfonds.nl of bel 010-310 79 37.

verdieping en nieuwsbrief
Bent u geïnteresseerd in kennisopbouw gedurende de looptijd van de open oproep en de resultaten en inzichten?
Volg dan het kennisdossier 'Duurzame economie en ruimte'.

Blijft u graag op de hoogte van verdiepende lezingen, masterclasses en werkbijeenkomsten in het gelijknamige actieprogramma?
Schrijft u hier in voor de nieuwsbrief 'De nieuwe ruimte'.

We bouwen aan een lerend netwerk van decentrale overheden, semipublieke organisaties, experts, ontwerpers en andere professionals en beogen zo de impact van het traject als geheel en de kracht van ontwerp in het bijzonder te vergroten.

context
De Voucherregeling Ruimtelijk Ontwerp maakt onderdeel uit van het tweede steunpakket voor de culturele en creatieve sector. Met deze voucherregeling beoogt het Stimuleringsfonds nieuwe vormen van opdrachtgeverschap voor de ontwerpsector te stimuleren en tegelijkertijd nieuwe duurzame vormen van samenwerking tot stand te brengen om de positie van ontwerpers zowel tijdens als na afloop van de coronacrisis te versterken.
ruimtevoorklimaatenenergie2website.gif

Open Oproep Ruimte voor klimaat en energie #2

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie wil ruimtelijk beleid op alle schaalniveaus met elkaar verbinden en versterken en lanceert hiervoor de nieuwe Voucherregeling Ruimtelijk Ontwerp. De regeling heeft een looptijd van een jaar en sluit inhoudelijk aan bij de grote opgaven uit de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Het biedt ruimte aan circa 200 innovatievouchers, waarmee decentrale overheden en semipublieke organisaties extra ontwerpkracht kunnen inschakelen bij het verkennen en het versterken van hun beleid. Met de vouchers kunnen zij aan ruimtelijke ontwerpers en onderzoekers een opdracht verstrekken voor een ontwerpend onderzoek naar de lokale consequenties van die grote opgaven. Voor de selectie van vouchervoorstellen schrijft het fonds in 2021 acht open oproepen uit. De Open Oproep Ruimte voor klimaat en energie #2 is de zevende in die reeks.

De Open Oproep Ruimte voor klimaat en energie #2 richt zich op de ruimtelijke implicaties van lokale en regionale klimaat en energiemaatregelen. Bij de inrichting van onze fysieke leefomgeving zullen wij als gevolg van klimaatverandering in toenemende mate rekening moeten houden met extreme weersomstandigheden. Tegelijkertijd moeten wij onze energievoorziening duurzamer organiseren om die gevolgen zoveel mogelijk te beperken. Beide opgaven hebben een enorme ruimtelijke impact en dat leidt regelmatig tot schurende belangen. Om het maatschappelijk draagvlak voor fysieke ingrepen te vergroten, is het belangrijk de omgeving beter bij het ontwikkelen van nieuwe plannen te betrekken. Ontwerpend onderzoek kan daarbij helpen. Het biedt de mogelijkheid om voorbij de geijkte kaders te denken, opgaven - via een gebiedsgerichte aanpak - met elkaar in verband te brengen, betrokken actoren en hun belangen inzichtelijk te maken en samen tot meer integrale en breed gedragen oplossingen te komen.

Open Oproep Ruimte voor klimaat en energie #2
budget € 500.000
doorlopend indienen vanaf 1 oktober t/m 30 november 2021
uitslag volgt uiterlijk binnen vier weken na einde indientermijn
startdatum project binnen een maand na toekenning
looptijd project is 1 tot 3 maanden
€ 10.000 tot € 30.000 incl. btw per innovatievoucher
circa 25 voorstellen worden geselecteerd

Klimaat en energie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De mondiale opwarming van de aarde en de daarmee samenhangende klimaatverandering zijn voor een belangrijk deel terug te voeren op de uitstoot van broeikasgassen, zoals CO2, die onder andere vrijkomen bij het winnen van energie uit fossiele bronnen. Het indammen van onze toenemende energiebehoefte en de omschakeling naar meer duurzame energiebronnen vormt daarom de sleutel naar het terugdringen van deze uitstoot. Naast maatregelen en strategieën om klimaatverandering te remmen of stoppen – ook wel mitigatie genoemd –, is het belangrijk te onderzoeken hoe we ons land via adaptatie aan het veranderende klimaat kunnen aanpassen. Denk daarbij aan het opvangen en bufferen van steeds frequenter voorkomende piekbuien; aan het inzetten van het daarbij opgeslagen water in droge periodes en het vergroenen van leefomgevingen voor het verlagen van hittestress. Maar ook aan het verhogen van onze waterveiligheid en -zekerheid; en aan het versterken van onze steden, dorpen en landschappen, die in toenemende mate met fluctuerende grondwaterstanden en bodemdaling te maken krijgen.

Hoe kunnen we bijvoorbeeld in de gebouwde omgeving op een slimme manier energie besparen? Hoe kunnen klimaat- en energiemaatregelen worden ingezet voor het verbeteren van wijken? Welke koppelkansen op het gebied van ruimte en klimaat zijn aan te wijzen bij de regionale energiestrategieën? Hoe vindt onderlinge afstemming tussen regio's betreffende de energietransitie plaats en hoe leggen we de puzzel op nationale schaal? Welke scenario's voor een klimaatbestendige inrichting van Nederland zijn kansrijk en hoe kunnen we die door de schaalniveaus heen aan elkaar verbinden?

voor wie is deze oproep?
Geïnteresseerde (semi)publieke organisaties, zoals gemeenten, provincies, waterschappen, corporaties, uitvoeringsorganisaties en overkoepelende regionale samenwerkingsverbanden, kunnen samen met ruimtelijk ontwerpers en onderzoekers, en vice versa, een aanvraag voor een innovatievoucher indienen.

Deze oproep richt zich op vernieuwers die op onderzoekende wijze samen met lokale en regionale partners willen werken aan kansen en oplossingen voor energietransitie en klimaatadaptatie, en de kansen voor ruimtelijke kwaliteit die hiermee gepaard gaan. De vouchers zijn bedoeld om de kosten van een ontwerpend onderzoek naar een concrete casus of ontwerpvraag te financieren, waarbij ook specifiek aandacht uitgaat naar de manier waarop wordt samengewerkt en resultaten en inzichten worden gedeeld.

Wanneer een (semi)publieke organisatie de aanvraag indient, dient deze partij een offerte van de te betrekken ontwerper(s)/ onderzoeker(s) bij zijn aanvraag bij te voegen. Wanneer ontwerper(s)/ onderzoeker(s) de aanvraag indienen, dienen zij bij de aanvraag een intentieverklaring van de (semi)publieke organisatie met wie zij zullen samenwerken bij te voegen.

Let op:
(Semi)publieke organisaties kunnen hun aanvraag ook al indienen op het moment dat er nog geen ruimtelijk ontwerper/onderzoeker bij het project betrokken is. Dit kan dat in het projectcanvas worden aangegeven. Bij een positieve beoordeling kan vanuit het fondsnetwerk worden gezocht naar een geschikte partner op het gebied van ontwerpend onderzoek en een matchmakingstraject worden opgestart. Definitieve toekenning vindt pas plaats nadat overeenstemming over de samenwerking en de uit te voeren werkzaamheden is bereikt.

Mocht je als ontwerper/onderzoeker nog geen (semi)publieke organisatie hebben om mee samen te werken, dan kun je je direct bij ons melden. Samen zullen we dan verkennen of er mogelijkheden zijn je via het eerdergenoemde matchmakingstraject te koppelen. We roepen ook nadrukkelijk jonge ontwerpers/bureaus en ontwerpers/bureaus met minder ervaring met ontwerpend onderzoek op om deze oproep aan te grijpen om met deze werkwijze aan de slag te gaan.

Tijdelijke verruiming voor intermediairs:
De voucherregeling staat ook open voor intermediairs. Denk daarbij aan partijen die zelf geen (semi)publieke taak uitvoeren en ook geen ontwerper zijn, maar die wel een rol kunnen spelen in het koppelen van partijen, zoals een regio- of citydeal, een dorpsraad, een ondernemersvereniging of een culturele instelling. Zij kunnen ook al aanvragende partij optreden en voor hun coördinerende / verbindende rol een begrotingspost van max. 20% van het totaal aangevraagde bedrag opnemen. Als zij namens meerdere gemeenten een aanvraag indienen, dan kunnen zij per gemeente max. €20.000,- aanvragen met een limiet van €100.000,- op het totaalbedrag. Vanzelfsprekend dienen deze aanvragen van de nodige intentieverklaringen vergezeld te gaan.

mogelijke denkrichtingen
Bij ruimte voor klimaat en energie spelen de volgende subthema's een belangrijke rol:
Energie besparen, klimaat sparen
Energietransitie en klimaatadaptatie als wijkverbeteraars
Regionale energiestrategieën en koppelkansen voor ruimte en klimaat
Nederland klimaatbestendig

Deze lijst is vooral bedoeld om te inspireren en in die zin zeker niet limitatief! Hierna volgt per subthema een korte schets van mogelijke denkrichtingen.

Energie besparen, klimaat sparen
De Trias Energetica is een driestappenmodel voor duurzaam ontwerp: 1. beperk de energievraag, 2. gebruik hernieuwbare energiebronnen, en 3. gebruik (eindige) fossiele energiebronnen efficiënt.
Energie besparen is naast een technologisch ook een ruimtelijk vraagstuk, want naast nieuwe materialen en technische sturingssystemen (domotica) en bijvoorbeeld warmtewisselaars heeft energiebesparing ook te maken met de vorm en positionering van een gebouw. Zo kan de oriëntatie ten opzichte van wind en zon en de positie ten opzichte van andere gebouwen in de omgeving hier zeer bepalend in zijn. Energiebesparing, zonwering en ventilatie, kunnen allemaal een gebouwde vorm krijgen, ofwel architectonisch worden opgelost. Denk hierbij bijvoorbeeld aan overstekken en strategisch geplaatste ramen. Over energiebesparing in gebouwen en hun omgeving is veel, maar nog lang niet alles gezegd en bedacht. Hoe kunnen we de bestaande voorraad aanpassen en nieuwbouw zo vormgeven dat ze minder energie verbruiken? En als die basis op orde is, hoe geven we dan vorm aan de volgende stap; de omschakeling naar duurzame energieopwekking?

Energietransitie en klimaatadaptatie als wijkverbeteraars
Daar waar clusters van woningen onder één eigenaar vallen - bijvoorbeeld een corporatie of een VVE -, is het makkelijker stappen te zetten en massa te maken in de energietransitie. Collectiviteit biedt schaalvoordelen in de planning en uitvoering van energiebesparende en klimaatadaptieve maatregelen en vergemakkelijkt de aanleg van zonnecentrales op daken of de bouw van windturbines. Een belangrijke schakel voor het slagen van deze maatregelen, waar makkelijk aan voorbij wordt gegaan, is de betrokkenheid van bewoners en gebruikers. Op weg naar klimaatadaptatie en energietransitie krijgen zij te maken met veranderingen in hun woonsituatie, hun woonomgeving en hun woonlasten en ze zullen hun gedrag en gewoontes moeten aanpassen. Dit kan ervoor zorgen dat 'de hakken in het zand gaan', maar de ervaring leert dat bewoners stap voor stap meegenomen kunnen worden in de benodigde transitie. Financiële prikkels (de 'dorpsmolen' levert geld op, waarmee de lokale sportclub wordt gefinancierd), en het inzichtelijk maken van de verbetering van de leefomgeving helpen hier zeker bij. Als het bijvoorbeeld lukt om bewoners die van het gas af moeten naast een inductiekookplaat een hele nieuwe keuken aan te bieden, of als graafwerkzaamheden voor een warmtenet worden gecombineerd met een groenere en waterbergende inrichting van de openbare ruimte, dan komen verschillende belangen bij elkaar. Het is de kunst om deze koppelkansen te ontdekken en samen met wijkbewoners vorm te geven.

Regionale energiestrategieën en koppelkansen voor ruimte en klimaat
In Nederland wordt op dit moment, in vervolg op het klimaatakkoord, in 30 regio's aan regionale energiestrategieën (RES'en) gewerkt. Overheden werken daarin samen met inwoners, bedrijfsleven, netbeheerders en maatschappelijke organisaties om te bepalen hoe en waar duurzame energie binnen hun regio het beste opgewekt kan worden. Daarbij is het streven om in 2030 ten opzichte van peiljaar 1990 een totale CO2-reductie van 49% te realiseren en in 2050 zelfs een reductie van 95%. Het is zeker dat onze fysieke leefomgeving als gevolg van die ambities ingrijpend zal veranderen, maar hoe de energielandschappen van de toekomst eruit komen te zien blijft daarbij onduidelijk. Hoe kan die grootschalige duurzame energieopwekking worden ingepast? Past dit überhaupt wel en wat betekent dit voor de ruimtelijk kwaliteit van onze leefomgeving? Welke kansen liggen er voor koppelingen met andere vraagstukken op het gebied van klimaatadaptatie zoals natuurontwikkeling, dijkverzwaring, herbebossing of waterbuffering? Hoe kan dit bijdragen aan de waardering voor de nieuwe landschappen die op deze manier ontstaan? Hoe kunnen oplossingen die op regionale schaal worden bedacht en uitgerold, gekoppeld worden aan de lokale schaal, de schaal van de wijk en dat van de individuele woning? Voor het creëren van draagvlak is het belangrijk plannen op elkaar af te stemmen en daarbij door alle schalen heen te denken.

Nederland klimaatbestendig
In de klimaatadaptieve inrichting van ons land hebben verschillende regio's met andere opgaven te maken. Zo verdedigen wij onze kustzone tegen een stijgende zeespiegel, geven wij rivieren meer ruimte en verzwaren wij onze dijken. Onze hooggelegen zandgronden hebben steeds vaker met droogte en lage grondwaterstanden te kampen terwijl onze laaggelegen polders juist continu moeten worden bemalen met bodemdaling tot gevolg. In onze bebouwde gebieden zorgen piekbuien voor wateroverlast en zomerse perioden van droogte voor hittestress. Voor een toekomstbestendige en klimaatneutrale inrichting van onze leefomgeving zal daarom maatwerk moeten worden geleverd en daarbij speelt niet alleen waterveiligheid maar zeker ook waterzekerheid een rol. De afgelopen jaren liep de zoetwatervoorziening al herhaaldelijk tegen haar grenzen aan. Hoe kunnen we ons land beter wapenen tegen klimatologische extremen? Hoe kunnen we bijvoorbeeld groen effectief inzetten voor het bufferen van water en het koelen van onze steden? Wat zijn bruikbare scenario's voor veelvoorkomende ruimtelijke condities en hoe kunnen die ons helpen te begrijpen welke maatregelen nodig zijn? Hoe kunnen we die noodzakelijke maatregelen op verschillende schaalniveaus aan elkaar koppelen, en hoe zorgen wij ervoor dat ze ook een drager voor ruimtelijke kwaliteit kunnen worden?

voor welke voorstellen kan subsidie worden aangevraagd?
Om voor een innovatievoucher in aanmerking te komen dient een actuele maatschappelijke opgave of een concreet ruimtelijk vraagstuk te worden omschreven dat inhoudelijk aansluit bij het thema van deze open oproep. Binnen het voorgestelde project dient een heldere aanpak omschreven te zijn, waarbij door decentrale overheden en/of semipublieke organisaties, samen met betrokken en belanghebbende partijen onder begeleiding van ontwerpers, in een tijdsbestek van 1-3 maanden onderzoek wordt verricht ter verkenning en versterking van lokaal en/of regionaal beleid.

waar wordt op beoordeeld?
Het Stimuleringsfonds laat zich bij de beoordeling van ingediende voorstellen adviseren door een commissie van enkele externe deskundigen met relevante expertise op het gebied van ontwerpend onderzoek en de inhoud van deze specifieke open oproep.

Deze commissie let bij de beoordeling van de voorstellen op deze criteria:
relevantie van de vraagstelling
doel en opzet van het plan van aanpak
de mate waarin de beoogde effecten het beleid versterken en/of vernieuwen
de deskundigheid van de betrokken partijen
de manier waarop door de betrokken partijen wordt samengewerkt
de manier waarop de resultaten worden gedeeld en verduurzaamd
de coherentie tussen bovengenoemde onderdelen

doorlopend selecteren
Let op: aanvragen voor innovatievouchers worden doorlopend op volgorde van indiening behandeld; de datum en het tijdstip van indienen van een volledige aanvraag is daarbij leidend.

De behandeling en beoordeling van ingediende voorstellen vindt plaats binnen de kaders van de Regeling Open Oproep van het Stimuleringsfonds. Een eventuele subsidie wordt zodoende op basis van dat reglement verstrekt. Voor deze open oproep zijn de volgende artikelen uit dat reglement niet van toepassing:
artikel 4, lid 1, onder b;
artikel 10, lid 2;
artikel 12, lid 1 en 2;

indienen aanvraag
Uw voorstel kunt u vanaf 1 oktober tot en met 30 november 2021 via de online aanvraagomgeving van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie indienen. Selecteer hierbij de ronde 'Open Oproep Ruimte voor klimaat en energie'.

Een voucheraanvraag bestaat uit:
1. Een volledig ingevuld aanvraagformulier;
2. Een volledig ingevuld projectcanvas (1 A3 > zie VRO projectcanvas + VRO projectcanvas toelichting);
3. Een planning en gespecificeerde begroting (lever dit aan in één PDF-bestand). Voor de begroting geldt: maximaal 20% van de voucher mag worden ingezet voor overhead (organisatie, advies, begeleiding, kennisdeling en communicatie). De overige 80% dient volledig naar de ontwerper(s) te gaan. Cofinanciering is niet vereist. De maximale bijdrage aan het uurtarief van alle betrokken partijen bedraagt €75 excl. btw.
4.
Als een (semi)publieke organisatie aanvraagt > offerte(s) van de betrokken ontwerper(s)/onderzoeker(s).
Als een ontwerper aanvraagt (max. 2 A4) > een intentieverklaring van een (semi)publieke opdrachtgevende partij (De intentieverklaring kent geen vast format, maar beschrijf ten minste de betrokkenheid, inzet en bijdrage aan de boring en doorwerking van de resultaten.)
5. CV's/resumes van alle partners die direct bij de uitvoering van het project betrokken zijn. Dus naast de kernteamleden vanuit de (semi)publieke partij ook de ontwerpers en overige nauw betrokkenen.(max. 2 A4).
6. Een uittreksel uit het register van de Kamer van Koophandel van de aanvragende partij (2 A4), niet ouder dan een jaar.
7. Een representatieve afbeelding voor communicatiedoeleinden, waarvan de beeldrechten bij de aanvrager of de betrokken ontwerper/onderzoeker rusten.
8. Aanvullend indien gewenst: relevante documentatie m.b.t. tot het project (max 4 A4).
9. Aanvullend indien gewenst: link naar video van max. 3 min waarin het project wordt gepitcht

Als de aanvraag niet aan bovenstaande omschrijving voldoet, kan er geen beoordeling plaatsvinden.

Let op:
• Maak tijdig een account aan voor de online aanvraagomgeving. Het valideren van een nieuw gebruikersaccount kan tot maximaal 1 werkdag duren.
• Raadpleeg voor het indienen van uw aanvraag de Leidraad voorbereiding subsidieaanvraag. Deze leidraad biedt onder andere houvast bij het opstellen van de planning en begroting.

NB. Er is een themadossier opgesteld met referentieprojecten van ontwerpend onderzoekstrajecten die eerder tot vernieuwende inzichten op de subthema's van deze open oproep hebben geleid. Dit document dient ter inspiratie en kan aanvragers helpen bij de positionering van hun voorstel.

subsidieprocedure
doorlopende advisering
De adviseurs worden door het Stimuleringsfonds geselecteerd en aangesteld en zullen vanaf het uitschrijven van deze oproep eenmaal advies aan het bestuur uitbrengen over de voorstellen die in de voorliggende periode zijn ingediend.

ontvangst en selectie
Uiterlijk één week na indiening ontvangt u per e-mail een ontvangstbevestiging. Na het sluiten van de betreffende beoordelingsperiode informeert het bestuur de aanvrager schriftelijk over zijn besluit. Bij een positief besluit dient het project binnen 1 maand vanaf de beschikkingsdatum van start te gaan. Afgewezen voorstellen ontvangen een negatieve beschikking. Het Stimuleringsfonds zal alleen publiekelijk over geselecteerde voorstellen communiceren.

startbijeenkomst, lezingen en werkbijeenkomsten
De geselecteerde teams ontmoeten elkaar in een startbijeenkomst, een gezamenlijk afstemmings- en startmoment. Daarnaast wordt inhoudelijke verdieping aangeboden in een reeks lezingen, en vinden er werkbijeenkomsten plaats waar de deelnemers hun (tussentijdse) resultaten bespreken en lessen worden gedeeld.

contact
Voor vragen over de open oproep en de procedure kunt u contact opnemen met het projectteam van de Voucherregeling Ruimtelijk Ontwerp.
Mail naar voucherregeling@stimuleringsfonds.nl of bel 010-310 79 37.

verdieping en nieuwsbrief
Bent u geïnteresseerd in kennisopbouw gedurende de looptijd van de open oproep en de resultaten en inzichten?
Volg dan het kennisdossier 'Ruimte voor klimaat en energie'.

Blijft u graag op de hoogte van verdiepende lezingen, masterclasses en werkbijeenkomsten in het gelijknamige actieprogramma?
Schrijft u hier in voor de nieuwsbrief 'De nieuwe ruimte'.

We bouwen aan een lerend netwerk van decentrale overheden, semipublieke organisaties, experts, ontwerpers en andere professionals en beogen zo de impact van het traject als geheel en de kracht van ontwerp in het bijzonder te vergroten.

context
De Voucherregeling Ruimtelijk Ontwerp maakt onderdeel uit van het tweede steunpakket voor de culturele en creatieve sector. Met deze voucherregeling beoogt het Stimuleringsfonds nieuwe vormen van opdrachtgeverschap voor de ontwerpsector te stimuleren en tegelijkertijd nieuwe duurzame vormen van samenwerking tot stand te brengen om de positie van ontwerpers zowel tijdens als na afloop van de coronacrisis te versterken.
toekomstbestendiglandelijkgebied2website.gif

Open Oproep Toekomstbestendig landelijk gebied #2

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie wil ruimtelijk beleid op alle schaalniveaus met elkaar verbinden en versterken en lanceert hiervoor de nieuwe Voucherregeling Ruimtelijk Ontwerp. De regeling heeft een looptijd van een jaar en sluit inhoudelijk aan bij de grote opgaven uit de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Het biedt ruimte aan circa 200 innovatievouchers, waarmee decentrale overheden en semipublieke organisaties extra ontwerpkracht kunnen inschakelen bij het verkennen en het versterken van hun beleid. Met de vouchers kunnen zij aan ruimtelijke ontwerpers en onderzoekers een opdracht verstrekken voor een ontwerpend onderzoek naar de lokale consequenties van die grote opgaven. Voor de selectie van vouchervoorstellen schrijft het fonds in 2021 acht open oproepen uit. De Open Oproep Toekomstbestendig landelijk gebied #2 is de achtste in die reeks.

De Open Oproep Toekomstbestendig landelijk gebied #2 richt zich op de relatie tussen stad en land, maar ook op de toekomst van onze productielandschappen.

Open Oproep Toekomstbestendig landelijk gebied #2
budget € 500.000
doorlopend indienen vanaf 1 oktober t/m 30 november 2021
uitslag volgt uiterlijk binnen vier weken na einde indientermijn
startdatum project binnen een maand na toekenning
looptijd project is 1 tot 3 maanden
€ 10.000 tot € 30.000 incl. btw per innovatievoucher
circa 25 voorstellen worden geselecteerd

Twee derde van het Nederlandse grondoppervlak wordt gebruikt door boeren, waar vooral intensieve landbouw en veehouderij wordt bedreven. Deze focus op grootschalige productie maakt dat het natuurlijk evenwicht achtergesteld is geraakt aan de opbrengsten. Waterbeheer is vooral dienend aan de landbouw, en bemaling van kwetsbare bodem (zoals in de veenweidegebieden) leidt tot steeds verder inklinken. Bemesting zorgt voor een te veel aan stikstof, waardoor planten- en diersoorten verdwijnen.

De grote nationale opgaven zoals de energietransitie, de klimaatadaptatie en de noodzaak van het terugdringen van stikstof bieden kansen om ook de inrichting van onze grootschalige productielandschappen te overdenken. Kunnen we een natuurlijk evenwicht herstellen dat duurzame productie en natuurwaarden met elkaar kan verenigen? Kan de landbouw ook bijdragen aan grondstoffen voor bijvoorbeeld de productie van circulair bouwmateriaal voor de grote woningbouwopgave die op stapel staat, bijvoorbeeld in de vorm van productiebossen? En kunnen we – ervan uitgaand dat Nederland een groot parklandschap is waar bewoning en productie naast elkaar bestaan – tot een duurzamere relatie komen tussen stad en land?

Wat in ieder geval zeker is, is dat de inrichting van het landelijk gebied van de toekomst een grote ontwerpopgave is, die we niet onbenut moeten laten. Hier liggen kansen leef- en productieomgevingen te creëren, die elkaar versterken en tot duurzame modellen kunnen leiden, niet alleen op economisch vlak, maar ook op gebied van ruimtelijke kwaliteit, gezondheid en leefbaarheid.

voor wie is deze oproep?
Geïnteresseerde (semi)publieke organisaties, zoals gemeenten, provincies, waterschappen, woningbouwcorporaties, zorginstellingen en uitvoeringsorganisaties - maar ook regionale samenwerkingsverbanden tussen deze partijen - kunnen samen met ruimtelijk ontwerpers en onderzoekers een aanvraag voor een innovatievoucher indienen.

Deze oproep richt zich op vernieuwers die op onderzoekende wijze met lokale en regionale partners willen samenwerken aan kansen en oplossingen om de vitaliteit van steden en dorpen richting de toekomst te versterken. Deze vouchers zijn bedoeld om de kosten van een ontwerpend onderzoek naar een concrete casus of ontwerpvraag te financieren, waarbij ook specifiek aandacht uitgaat naar de manier waarop wordt samengewerkt en resultaten en inzichten worden gedeeld. Bij selectie is de looptijd van het onderzoek 1 tot 3 maanden.

Wanneer een (semi)publieke organisatie de aanvraag indient, dient deze partij een offerte van de te betrekken ontwerper(s)/ onderzoeker(s) bij zijn aanvraag bij te voegen. Wanneer ontwerper(s)/ onderzoeker(s) de aanvraag indienen, dienen zij bij de aanvraag een intentieverklaring van de (semi)publieke organisatie met wie zij zullen samenwerken bij te voegen.

Let op:
Als op het moment van indienen nog geen ruimtelijk ontwerper/onderzoeker bij het project betrokken is, dan kan dat in het projectcanvas worden aangegeven. Bij een positieve beoordeling kan vanuit het fondsnetwerk worden gezocht naar een geschikte partner op het gebied van ontwerpend onderzoek en een matchmakingstraject worden opgestart. Definitieve toekenning vindt pas plaats nadat overeenstemming over de uit te voeren werkzaamheden is bereikt.

Mocht je als ontwerper/onderzoeker nog geen (semi)publieke organisatie hebben om mee samen te werken, dan kun je je direct bij ons melden. Samen zullen we dan verkennen of er mogelijkheden zijn je via het eerdergenoemde matchmakingstraject te koppelen. Daarbij nodigen wij ook nadrukkelijk jonge ontwerpers/bureaus uit om deze oproep aan te grijpen om met ontwerpend onderzoek op de NOVI opgaven aan de slag te gaan.

Tijdelijke verruiming voor intermediairs:
De voucherregeling staat ook open voor intermediairs. Denk daarbij aan partijen die zelf geen (semi)publieke taak uitvoeren en ook geen ontwerper zijn, maar die wel een rol kunnen spelen in het koppelen van partijen, zoals een regio- of citydeal, een dorpsraad, een ondernemersvereniging of een culturele instelling. Zij kunnen ook al aanvragende partij optreden en voor hun coördinerende / verbindende rol een begrotingspost van max. 20% van het totaal aangevraagde bedrag opnemen. Als zij namens meerdere gemeenten een aanvraag indienen, dan kunnen zij per gemeente max. €20.000,- aanvragen met een limiet van €100.000,- op het totaalbedrag. Vanzelfsprekend dienen deze aanvragen van de nodige intentieverklaringen vergezeld te gaan.

mogelijke denkrichtingen
Bij de toekomstbestendige inrichting van het landelijk gebied spelen de volgende subthema's een belangrijke rol:
Herstellen van bodem in relatie met de natuur
Kringlooplandbouw en nieuwe vormen van productielandschappen
Bossenstrategie
De tegenstelling tussen stad en landschap opgeheven

Deze lijst is vooral bedoeld om te inspireren en in die zin zeker niet limitatief! Hierna volgt per subthema een korte schets van mogelijke denkrichtingen.

Herstellen van bodem in relatie met de natuur
Voor grote delen van de Nederlandse productielandschappen zijn de principes van landbouw leidend en het waterbeheer volgend. Tot voorkort was het wegwerken van water de voornaamste taak van waterschappen, sinds een aantal jaren wordt er in de steeds warmere zomers water de polders in gelaten, om grondwatertekorten aan te vullen. Droogte leidt tot oogstuitval en zoetwater dreigt schaars te worden. Ook wat betreft de veenweidegronden, die meters zijn gezakt de afgelopen eeuwen, is op sommige plekken het einde van de maakbaarheid in zicht. Ook hier is de waterstand de sleutel tot een duurzame toekomst: alleen door de waterpeilen te verhogen kan de verzakking worden tegengegaan, met grote consequenties voor het gebruik. Voor een duurzame toekomst, die het evenwicht tussen water, bodem en natuur herstelt, moeten een aantal knoppen om, en nieuwe combinaties worden gemaakt tussen de verschillende grootheden.

Kringlooplandbouw en nieuwe vormen van productielandschappen
Het Nederlandse landschap is van oudsher een productielandschap, dat op grote schaal is ingezet voor vooral de productie van voedsel, maar nu lopen we tegen de grenzen van het systeem aan. De landbouw staat voor belangrijke uitdagingen: vermindering van de uitstoot van broeikasgassen en stikstofverbindingen, herstel van de (bodem)biodiversiteit, waterkwaliteit en –beschikbaarheid. Dit geeft aanleiding om te kijken naar het landschapsecologisch systeem en hoe aspecten als kringlooplandbouw, biodiversiteit, dierenwelzijn en voedselkwaliteit hierin passen samen met de belangen, kennis en kunde van de agrarische sector. Welke vernieuwende integrale ontwerpstrategieën kunnen ingezet worden voor een duurzaam circulair, toekomstgericht en landschapsinclusief voedselsysteem? Hoe kan ontwerp bijdragen aan de ruimtelijke inpassing van de transitie van de voedselketen in het Nederlandse landschap? Daarnaast oogsten we naast voedsel ook steeds meer energie. Kunnen de aanwezige landschapsstructuren bijdragen aan een duurzame ruimtelijke inpassing van deze transitie? En hoe kunnen we de ruimte optimaal gebruiken en bijvoorbeeld ook laten bijdragen aan herstel van natuur en toename van biodiversiteit?

Bossenstrategie
Nederland kent op dit moment 370.000 hectare bos in Nederland. De bossenstrategie beoogt het areaal tot 2030 met 10% te vergroten. Dat is nodig voor de biodiversiteit en het vastleggen van koolstof, zoals afgesproken in het Klimaatakkoord. Bos draagt ook bij aan het vasthouden van water, en daarmee aan vermindering van zomerse hitte, het verbetert de sponswerking van de bodem, biedt extra houtopbrengsten voor een circulaire economie, en last but not least extra recreatiemogelijkheden. In combinatie met houtbouw kan de bossenstrategie zorgen voor een gigantische CO2-reductie in de bouw.. Momenteel komt maar 10% van het hout voor de bouwindustrie hier vandaan. Is het mogelijk om de circulaire kringloop van het hout kleiner te maken en onze eigen bossen hier meer voor te gebruiken zonder dat dit ten koste gaat van de biodiversiteit? Of zouden we deze kringloop zelfs lokaal kunnen sluiten? Wat vraagt dit qua locatie, gebruik, opzet, boomsoorten en beheer?

De tegenstelling tussen stad en landschap opgeheven
Conform de constatering dat Nederland een grote netwerkstad is, kun je stellen dat alle landbouw in Nederland dus stadslandbouw is. Kunnen we in een land, dat eigenlijk geen 'countryside' heeft, maar stukken productielandschap tussen de stedelijke en dorpskernen, ook integraler gaan denken over bewoning versus landbouw, en de verweving ervan?
Is op het moment dat de landbouw niet langer leidt tot geuroverlast of gezondheidsproblemen door kunstmest, een kansrijke mix te bedenken tussen wonen en landbouw? Kunnen we op die manier ook kortere ketens introduceren tussen productie en consumptie? En kan de scope worden verbreeden bouwmateriaal verbouwen, energie produceren, water bergen en andere cruciale functies toevoegen aan het gebied dat nu het label 'landbouw' heeft?

voor welke voorstellen kan subsidie worden aangevraagd?
Om voor een innovatievoucher in aanmerking te komen dient een actuele maatschappelijke opgave of een concreet ruimtelijk vraagstuk te worden omschreven dat inhoudelijk aansluit bij het thema van deze open oproep. Binnen het voorgestelde project dient een heldere aanpak omschreven te zijn, waarbij door decentrale overheden en/of semipublieke organisaties, samen met betrokken en belanghebbende partijen onder begeleiding van ontwerpers, in een tijdsbestek van 1-3 maanden onderzoek wordt verricht ter verkenning en versterking van lokaal en/of regionaal beleid.

waar wordt op beoordeeld?
Het Stimuleringsfonds laat zich bij de beoordeling van ingediende voorstellen adviseren door een commissie van enkele externe deskundigen met relevante expertise op het gebied van ontwerpend onderzoek en de inhoud van deze specifieke open oproep.

Deze commissie let bij de beoordeling van de voorstellen op deze criteria:
relevantie van de vraagstelling
doel en opzet van het plan van aanpak
de mate waarin de beoogde effecten het beleid versterken en/of vernieuwen
de deskundigheid van de betrokken partijen
de manier waarop door de betrokken partijen wordt samengewerkt
de manier waarop de resultaten worden gedeeld en verduurzaamd
de coherentie tussen bovengenoemde onderdelen

doorlopend selecteren
Let op: aanvragen voor innovatievouchers worden doorlopend op volgorde van indiening behandeld; de datum en het tijdstip van indienen van een volledige aanvraag is daarbij leidend.

De behandeling en beoordeling van ingediende voorstellen vindt plaats binnen de kaders van de Regeling Open Oproep van het Stimuleringsfonds. Een eventuele subsidie wordt zodoende op basis van dat reglement verstrekt. Voor deze open oproep zijn de volgende artikelen uit dat reglement niet van toepassing:
artikel 4, lid 1, onder b;
artikel 10, lid 2;
artikel 12, lid 1 en 2;

indienen aanvraag
Uw voorstel kunt u vanaf 1 oktober tot en met 30 november 2021 via de online aanvraagomgeving van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie indienen. Selecteer hierbij de ronde 'Open Oproep Toekomstbestendig landelijk gebied'.

Een voucheraanvraag bestaat uit:
1. Een volledig ingevuld aanvraagformulier;
2. Een volledig ingevuld projectcanvas (1 A3 > zie VRO projectcanvas + VRO projectcanvas toelichting);
3. Een planning en gespecificeerde begroting (lever dit aan in één PDF-bestand). Voor de begroting geldt: maximaal 20% van de voucher mag worden ingezet voor overhead (organisatie, advies, begeleiding, kennisdeling en communicatie). De overige 80% dient volledig naar de ontwerper(s) te gaan. Cofinanciering is niet vereist. De maximale bijdrage aan het uurtarief van alle betrokken partijen bedraagt €75 excl. btw.
4.
Als een (semi)publieke organisatie aanvraagt > offerte(s) van de betrokken ontwerper(s)/onderzoeker(s).
Als een ontwerper aanvraagt (max. 2 A4) > een intentieverklaring van een (semi)publieke opdrachtgevende partij (De intentieverklaring kent geen vast format, maar beschrijf ten minste de betrokkenheid, inzet en bijdrage aan de boring en doorwerking van de resultaten.)
5. CV's/resumes van alle partners die direct bij de uitvoering van het project betrokken zijn. Dus naast de kernteamleden vanuit de (semi)publieke partij ook de ontwerpers en overige nauw betrokkenen.(max. 2 A4).
6. Een uittreksel uit het register van de Kamer van Koophandel van de aanvragende partij (2 A4), niet ouder dan een jaar.
7. Een representatieve afbeelding voor communicatiedoeleinden, waarvan de beeldrechten bij de aanvrager of de betrokken ontwerper/onderzoeker rusten.
8. Aanvullend indien gewenst: relevante documentatie m.b.t. tot het project (max 4 A4).
9. Aanvullend indien gewenst: link naar video van max. 3 min waarin het project wordt gepitcht.

Als de aanvraag niet aan bovenstaande omschrijving voldoet, kan er geen beoordeling plaatsvinden.

Let op:
• Maak tijdig een account aan voor de online aanvraagomgeving. Het valideren van een nieuw gebruikersaccount kan tot maximaal 1 werkdag duren.
• Raadpleeg voor het indienen van uw aanvraag de Leidraad voorbereiding subsidieaanvraag. Deze leidraad biedt onder andere houvast bij het opstellen van de planning en begroting.

NB. Er is een themadossier opgesteld met referentieprojecten van ontwerpend onderzoekstrajecten die eerder tot vernieuwende inzichten op de subthema's van deze open oproep hebben geleid. Dit document dient ter inspiratie en kan aanvragers helpen bij de positionering van hun voorstel.

subsidieprocedure
doorlopende advisering
De adviseurs worden door het Stimuleringsfonds geselecteerd en aangesteld en zullen vanaf het uitschrijven van deze oproep eenmaal advies aan het bestuur uitbrengen over de voorstellen die in de voorliggende periode zijn ingediend.

ontvangst en selectie
Uiterlijk één week na indiening ontvangt u per e-mail een ontvangstbevestiging. Na het sluiten van de betreffende beoordelingsperiode informeert het bestuur de aanvrager schriftelijk over zijn besluit. Bij een positief besluit dient het project binnen 1 maand vanaf de beschikkingsdatum van start te gaan. Afgewezen voorstellen ontvangen een negatieve beschikking. Het Stimuleringsfonds zal alleen publiekelijk over geselecteerde voorstellen communiceren.

startbijeenkomst, lezingen en werkbijeenkomsten
De geselecteerde teams ontmoeten elkaar in een startbijeenkomst, een gezamenlijk afstemmings- en startmoment. Daarnaast wordt inhoudelijke verdieping aangeboden in een reeks lezingen, en vinden er werkbijeenkomsten plaats waar de deelnemers hun (tussentijdse) resultaten bespreken en lessen worden gedeeld.

contact
Voor vragen over de open oproep en de procedure kunt u contact opnemen met het projectteam van de Voucherregeling Ruimtelijk Ontwerp.
Mail naar voucherregeling@stimuleringsfonds.nl of bel 010-310 79 37.

verdieping en nieuwsbrief
Bent u geïnteresseerd in kennisopbouw gedurende de looptijd van de open oproep en de resultaten en inzichten?
Volg dan het 'Toekomstbestendig landelijk gebied'.

Blijft u graag op de hoogte van verdiepende lezingen, masterclasses en werkbijeenkomsten in het gelijknamige actieprogramma?
Schrijft u hier in voor de nieuwsbrief 'De nieuwe ruimte'.

We bouwen aan een lerend netwerk van decentrale overheden, semipublieke organisaties, experts, ontwerpers en andere professionals en beogen zo de impact van het traject als geheel en de kracht van ontwerp in het bijzonder te vergroten.

context
De Voucherregeling Ruimtelijk Ontwerp maakt onderdeel uit van het tweede steunpakket voor de culturele en creatieve sector. Met deze voucherregeling beoogt het Stimuleringsfonds nieuwe vormen van opdrachtgeverschap voor de ontwerpsector te stimuleren en tegelijkertijd nieuwe duurzame vormen van samenwerking tot stand te brengen om de positie van ontwerpers zowel tijdens als na afloop van de coronacrisis te versterken.
oproepenfreshperspectives6.png

Open Oproep Fresh Perspectives #6

Het Stimuleringsfonds roept mid-career makers en ontwerpers uit de creatieve industrie op om met een samenwerkingspartner een voorstel in te dienen, gericht op de aanpak van een actuele maatschappelijke opgave. Met de Open Oproep Fresh Perspectives stimuleert het fonds ontwerpers met een goed concept, om een samenwerking aan te gaan met een gerenommeerd bedrijf, organisatie of kennisinstelling. Indienen kan tot en met woensdag 27 oktober 2021.

Het doel van deze oproep is ontwerpers en partijen met een sterke maatschappelijke of kennispositie samen te brengen. Het fonds daagt de partijen uit om vanuit deze samenwerking tot innovatieve, verrassende oplossingen te komen voor ontwerpopgaven van nu.

Afhankelijk van de opgave kunnen de uitkomsten van de samenwerking uiteenlopend van vorm zijn. Te denken valt aan een product, interventie of dienst. Het is mogelijk met internationale partners samen te werken. Wel moet de aanvrager in Nederland gevestigd zijn en moet er in het project sprake te zijn van een overwegend Nederlands belang.

Voor deze open oproep stelt het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie € 270.000 beschikbaar. De maximale bijdrage per project is € 45.000. Let op: dit bedrag wordt in drie fasen verleend.

fasering
De open oproep kent drie fasen:

Fase 1: startfase – formalisering van samenwerking(en), financiering, planning en onderzoekskader (3 tot maximaal 6 maanden). Voor deze fase is een bedrag van maximaal € 10.000 per voorstel beschikbaar.
Voor de aanvraag voor deze fase beschrijf je de activiteiten die bijdragen aan het scherpstellen van de inhoud en organisatorische kant van het project. In de startfase wordt het partnerschap bestendigd en inhoudelijk en financieel draagvlak voor het project in fase 2 geborgd. De startfase is er ook om vooronderzoek te doen, samenwerkingsovereenkomsten op te stellen en eventueel een eerste proof of concept uit te werken.
Fase 2: implementatiefase – Verdere uitwerking en implementatie van het project (maximaal 2 jaar). Voor deze fase is een bedrag van maximaal € 30.000 per voorstel beschikbaar.
Fase 3: impact-/presentatiefase – mogelijkheid voor extra financiering om de impact van het project te versterken buiten het domein van de creatieve industrie (maximaal 6 maanden). Voor deze fase is een bedrag van maximaal € 5.000 per voorstel beschikbaar.

indienen
De aanvraag voor fase 1 kan tot en met 27 oktober 2021 worden ingediend via de online aanvraagomgeving van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Selecteer hierbij de ronde 'Open Oproep Fresh Perspectives #6'.

Het voorstel bestaat uit:
1. Een projectplan (max. 10 pagina's A4 staand formaat) met daarin:
a. Een heldere omschrijving van het maatschappelijke vraagstuk, de probleemstelling, of thematiek waarop de samenwerking is gericht. Plaats het voorstel binnen actuele maatschappelijke ontwikkelingen en leg uit wat de maatschappelijke relevantie van het project is.
b. Een ontwerpvisie van de maker en beschrijving van de inhoudelijke (artistieke) uitgangspunten van het project. Plaats het voorstel binnen de actuele ontwerppraktijk en leg uit wat de relevantie is van het project voor de praktijk van de betrokken maker, en voor het vakgebied van de maker.
c. Beoogde doelgroepen: leg uit voor wie het project wordt gemaakt en waarom.
d. Plan van aanpak: welke (onderzoeks)methode of ontwerpstrategie wordt gebruikt en wat zijn de beoogde resultaten? Beschrijf de activiteiten die bijdragen aan het scherpstellen van de inhoud en organisatorische kant van het project.
e. De samenwerking: ligt de motivatie en meerwaarde van de samenwerking toe voor alle betrokken partijen. Geef hierbij ook inzicht in de deskundigheid van de partner en hoe de expertise van de maker en de partner elkaar aanvullen.
f. Een overzicht van de begrote kosten en de planning van het project voor fase 1. De begroting voor fasen 2 en 3 hoeft nog niet te worden aangeleverd in een definitieve versie. Neem wel een inschatting van de gehele projectkosten (fase 1 en 2) op in het plan. Geef duidelijk aan welke kosten in welke fase worden gemaakt. Gebruik je fase 1 om de cofinanciering / het financieel draagvlak voor fase 2 te bestendigen? Ligt dit dan toe in het dekkingsplan. Op pagina 6 van de Leidraad Voorbereiding Subsidieaanvraag vind je een voorbeeldbegroting.

2. Een portfolio van de ontwerper/maker en informatie over de partner (max. 10 pagina's A4);
3. CV's van de betrokken partijen (max. 4 pagina's);
4. Een recent uittreksel van de Kamer van Koophandel.
5. Intentieverklaringen van de betrokken partner(s).

Let op: Als de inzending niet aan bovenstaande voldoet, kan er geen inhoudelijke beoordeling plaatsvinden.
Let op: Vraag op tijd inloggegevens voor de onlineaanvraagomgeving aan. Het duurt een werkdag voordat een nieuw aanvragersaccount is geactiveerd.

beoordeling
Deze open oproep heeft een juridische grondslag in de Regeling Open Oproep van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Lees deze regeling goed door voordat je een aanvraag indient.

De beoordeling van fase 1 gebeurt op basis van een projectplan. Bij de beoordeling van het plan wordt een commissie van externe adviseurs geraadpleegd. De adviseurs beoordelen in hoeverre het voorstel aansluit op het doel van deze open oproep. Zij brengen hun oordeel uit op basis van de volgende criteria:
a. De maatschappelijke relevantie van de gekozen ontwerpopgave;
Bij dit criterium wordt gekeken hoe het voorstel is gepositioneerd ten opzichte van bestaande kennis over het aangesneden maatschappelijke vraagstuk en de mate waarin het daarop van toegevoegde waarde is. Worden er verrassende en relevante vragen gesteld of nieuwe perspectieven belicht? Stelt het voorstel gangbare denk- en werkwijzen ter discussie of bouwt het daar juist op voort? Hoe en in welke richting wordt naar nieuwe kennis gezocht en welke resultaten en inzichten worden verwacht?
b. De mate waarin het project doeltreffend is in opzet, methodiek en betrokken expertise; Hierbij wordt naar de meer praktische uitvoeringskant van het project gekeken. De commissie beoordeelt in hoeverre doel en opzet met elkaar in overeenstemming zijn en op welke doelgroepen het voorstel is gericht. Daarbij kijkt ze naar de helderheid van het plan van aanpak, de effectiviteit van de gekozen methodiek en of de bij de uitvoering van het project betrokken expertise het vertrouwen geeft dat de samenwerking tot vernieuwende resultaten zal leiden.
c. De kwaliteit en vorm van de samenwerking(en);
Hierbij let de commissie onder andere op de positie van de maker binnen het project en de inbreng en motivatie van de partner. Is er sprake van een gelijkwaardige samenwerking en is de ontwerper over de gehele linie van het project betrokken? Wat is de inbreng van de partner?
d. De artistiek-inhoudelijke kwaliteit van het project;
De beoordeling van de artistiek-inhoudelijke kwaliteit van het project is context- en disciplineafhankelijk. Er wordt door de adviseurs rekening gehouden met ontwerppraktijken die samenhangen met de verschillende (sub)disciplines. De commissie kijkt onder meer naar de creatieve en culturele meerwaarde van ontwerp in de benadering van de vraagstelling en of deze benadering in lijn ligt met de ontwerpvisie van de betrokken maker. Wat is het inhoudelijke doel of uitgangspunt van de maker en hoe wordt dit vertaald naar een onderzoek, ontwerpopgave, vorm of ander middel?
e. De mate waarin het project een toevoeging is op de bestaande (ontwerp)praktijk.
Bij dit criterium wordt gekeken hoe het project is gepositioneerd ten opzichte van bestaande kennis en praktijken binnen het vakgebied en de mate waarin het daarop van toegevoegde waarde is.

De commissie kan aan een positief advies voor de eerste fase een of meerdere voorwaarden verbinden waaraan het project in een eventuele tweede fase zal moeten voldoen. Een vaste voorwaarde voor de tweede fase is een door alle betrokken partijen ondertekende samenwerkingsovereenkomst voor de uitvoering van het project.

De aanvrager dient een verslag in van fase 1 ter verantwoording van de verleende subsidie. Het verslag geeft ten minste antwoord op de volgende vragen:
Wat zijn de resultaten tot nu toe? (reflectie fase 1)
Hoe wordt op deze resultaten voortgebouwd? (vooruitblik fase 2)
Hoe zijn de eventuele voorwaarden die door de commissie zijn gesteld in het voorstel verwerkt?

Het verslag vormt de basis voor een monitorgesprek tussen het fonds en de aanvrager (en samenwerkingspartner). Het al dan niet verlenen van subsidie voor de tweede fase wordt intern door het fonds beoordeeld door een toets op de door de commissie gestelde voorwaarden in fase 1.

Gedurende of na afloop van fase 2 (afhankelijk van de loop van het project) kan een budget worden aangevraagd van maximaal € 5.000 (fase 3). Dit budget is bedoeld om de impact van het project te vergroten en kan worden ingezet om resultaten en/of kennis beter te verspreiden. De aanvrager kan hiervoor een voorstel indienen bij het fonds. Deze voorstellen worden beoordeeld in een gesprek tussen het fonds, de aanvrager en een adviseur.

procedure
De beoordeling van een open oproep heeft de vorm van een tender: dit betekent dat binnen het beschikbare budget een aantal voorstellen wordt verkozen boven de andere. Alleen positief beoordeelde projecten kunnen worden ondersteund.

De behandeling en beoordeling van de ingediende voorstellen vinden plaats binnen de kaders van de Regeling Open Oproep. Een eventuele subsidie wordt verstrekt op basis van dit reglement.
Voor deze open oproep zijn de volgende artikelen uit dit reglement niet van toepassing:
Artikel 4, onder f
Artikel 13. Voor deze open oproep wordt bij toekenning de subsidie voor fase 1 in één keer uitgekeerd. Voor fase 2 betaalt het fonds in het geval van een toekenning bij wijze van voorschot 80% uit van het toegekende bedrag. Het resterende deel wordt uitbetaald na het besluit tot vaststelling van de subsidie aan het einde van de subsidieperiode, tenzij de subsidie bij het besluit tot vaststelling lager wordt vastgesteld.

Het fonds stelt als aanvullende voorwaarden:
• De ontwerper/maker is mid-career en voert minimaal vier jaar een eigen praktijk binnen het vakgebied vormgeving, architectuur of digitale cultuur.
• De ontwerper/maker dient de aanvraag in, treedt op als penvoerder van het project en is in de gehele lijn van het traject betrokken.
• Beide partijen committeren zich aan de samenwerking en de samenwerking is bij de start van fase 2 vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst. Vind hier meer informatie over samenwerkingsovereenkomsten.
• De verwachte meerwaarde van de samenwerking wordt voor zowel de maker, als de partner in de aanvraag gemotiveerd.
• Het project bevindt zich in de startfase.
• Er is geen sprake van een opdrachtrelatie tussen de betrokken partijen.
• Alle betrokken partijen zijn op de hoogte van de Fair Practice Code. Bij de start van fase 2 geeft de aanvrager een toelichting op hoe de code wordt toegepast binnen het project.

selectie
De geselecteerde voorstellen ontvangen subsidie uit het Programma Talentontwikkeling.
De selectie wordt uiterlijk 15 december 2021 via de onlineaanvraagomgeving en via de website van het fonds bekendgemaakt. Vanaf dat moment kan het project van start gaan.

meer weten?
Voor vragen over de oproep en procedure kun je contact opnemen met Hyun Vin Kaspers, h.kaspers@stimuleringsfonds.nl of 010 436 1600.
vitalesteden2website.gif

Open Oproep Vitale steden en dorpen #2

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie wil ruimtelijk beleid op alle schaalniveaus met elkaar verbinden en versterken in de Voucherregeling Ruimtelijk Ontwerp. De regeling loopt van april 2021 gedurende een jaar en sluit inhoudelijk aan bij de grote opgaven uit de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Het biedt ruimte aan circa 200 innovatievouchers, waarmee decentrale overheden en semipublieke organisaties samen met ontwerpers aan ruimtelijke verkenningen kunnen werken, die zowel de integrale samenwerking als beleidskeuzes kunnen ondersteunen. Met de vouchers kunnen opdrachten worden verstrekt aan ruimtelijke ontwerpers en onderzoekers voor een ontwerpend onderzoek naar de lokale consequenties van die grote opgaven. De oproep 'Vitale steden en dorpen #2' is de vijfde in een reeks van 8 oproepen.

De Open Oproep Vitale steden en dorpen #2 richt zich op trends en ontwikkelingen in steden en dorpen waarvan de urgentie als gevolg van covid-19 nog eens extra is toegenomen.

Open Oproep Vitale steden en dorpen #2
budget € 500.000
doorlopend indienen vanaf 1 september t/m 30 november 2021
uitslag volgt uiterlijk binnen vier weken na einde indientermijn
startdatum project binnen een maand na toekenning
looptijd opdracht is 1 tot 3 maanden
€ 10.000 tot € 30.000 incl. btw per innovatievoucher
circa 25 voorstellen worden geselecteerd

Onze steden zijn economische en culturele centra, de plekken waar ontmoetingen plaatsvinden die nodig zijn voor het uitwisselen van ideeën, en daarmee voor innovaties. Het zijn de plekken waar alles bij elkaar komt: het talent, de werkgelegenheid, de kwaliteit van alles binnen handbereik hebben. Samen met omliggende steden en dorpen vormen ze steeds grotere en sterkere stedelijke regio's met een enorme aantrekkingskracht. In Nederland, waar we met elkaar hebben afgesproken dat we de landschappen tussen onze steden en dorpen willen sparen, betekent groei verdichting: het stapelen van functies, meervoudig ruimtegebruik, ofwel meer activiteit op hetzelfde oppervlak. Dat is goed voor de kruisbestuiving en interactie, maar het vraagt wel om slimme keuzes in de ruimtelijke inrichting, want niet alleen de woningbouwopgave, maar ook opgaven zoals bereikbaarheid, distributie van goederen en opgaven op het gebied van klimaat en energie zullen een plek moeten krijgen.

De uitdagingen die als gevolg hiervan op steden en dorpen afkomen zijn echter niet alleen ruimtelijk, maar ook sociaalmaatschappelijk en economisch van aard. Want hoe zorgen we er bijvoorbeeld voor dat alle groepen in onze samenleving een woning kunnen vinden en betalen en aangehaakt blijven op sociale netwerken? Wat betekent dit voor de toegang tot werk en inkomen? Hoe maken we in de toekomst onze binnensteden en dorpscentra, die nu gedomineerd worden door horeca, winkels en vertier, tot gemengde gebieden waar verschillende functies elkaar kunnen versterken en ontlasten? Welke belangen spelen daarbij een rol en hoe komen die samen? De samenhang tussen verschillende vraagstukken zal soms een lastig gegeven zijn, maar vaak ook een kans.

voor wie is deze oproep?
Geïnteresseerde (semi)publieke organisaties, zoals gemeenten, provincies, waterschappen, woningbouwcorporaties, zorginstellingen en uitvoeringsorganisaties – maar ook regionale samenwerkingsverbanden tussen deze partijen – kunnen samen met ruimtelijk ontwerpers en onderzoekers een aanvraag voor een innovatievoucher indienen. Zowel de (semi)publieke organisatie als het ontwerpbureau kunnen als hoofdaanvrager optreden.

Deze oproep richt zich op vernieuwers die op onderzoekende wijze met lokale en regionale partners willen samenwerken aan kansen en oplossingen om de vitaliteit van steden en dorpen richting de toekomst te versterken. De vouchers zijn bedoeld om de kosten van een ontwerpend onderzoek naar een concrete casus of ontwerpvraag te financieren, waarbij ook specifiek aandacht uitgaat naar de manier waarop wordt samengewerkt en resultaten en inzichten worden gedeeld. Bij selectie is de looptijd van het onderzoek 1 tot 3 maanden.

Wanneer een (semi)publieke organisatie de aanvraag indient, dient deze partij een offerte van de te betrekken ontwerper(s)/onderzoeker(s) bij zijn aanvraag bij te voegen. Wanneer ontwerper(s)/onderzoeker(s) de aanvraag indienen, dienen zij bij de aanvraag een intentieverklaring van de (semi)publieke organisatie met wie zij zullen samenwerken bij te voegen.

Let op:
(Semi)publieke organisaties kunnen hun aanvraag ook al indienen op het moment dat er nog geen ruimtelijk ontwerper/onderzoeker bij het project betrokken is. Dit kan dan in het projectcanvas worden aangegeven. Bij een positieve beoordeling kan vanuit het fondsnetwerk worden gezocht naar een geschikte partner op het gebied van ontwerpend onderzoek. Definitieve toekenning vindt pas plaats nadat overeenstemming over de samenwerking en de uit te voeren werkzaamheden is bereikt.

Mocht je als ontwerper/onderzoeker nog geen (semi)publieke organisatie hebben om mee samen te werken, dan kun je je direct bij ons melden. Samen zullen we dan verkennen of er mogelijkheden zijn je via een matchmakingstraject te koppelen. Daarbij nodigen wij ook nadrukkelijk jonge ontwerpers/bureaus uit om deze oproep aan te grijpen om met ontwerpend onderzoek op de NOVI opgaven aan de slag te gaan.

Tijdelijke verruiming voor intermediairs:
De voucherregeling staat ook open voor intermediairs. Denk daarbij aan partijen die zelf geen (semi)publieke taak uitvoeren en ook geen ontwerper zijn, maar die wel een rol kunnen spelen in het koppelen van partijen, zoals een regio- of citydeal, een dorpsraad, een ondernemersvereniging of een culturele instelling. Zij kunnen ook al aanvragende partij optreden en voor hun coördinerende / verbindende rol een begrotingspost van max. 20% van het totaal aangevraagde bedrag opnemen. Als zij namens meerdere gemeenten een aanvraag indienen, dan kunnen zij per gemeente max. €20.000,- aanvragen met een limiet van €100.000,- op het totaalbedrag. Vanzelfsprekend dienen deze aanvragen van de nodige intentieverklaringen vergezeld te gaan.

mogelijke denkrichtingen
Bij vitale steden en dorpen spelen de volgende subthema's een belangrijke rol:
verdichting
bereikbaarheid / nabijheid
duurzame distributie en stadslogistiek
de toekomst van binnensteden en dorpscentra

Deze lijst is vooral bedoeld om te inspireren en in die zin zeker niet limitatief! Hierna volgt per subthema een korte schets van mogelijke denkrichtingen.

verdichting
Er moeten veel nieuwe woningen worden bijgebouwd in Nederland. De meeste daarvan moeten in bestaand stedelijk gebied worden gerealiseerd. Maar welke locaties zijn kansrijk? Binnenstedelijk, waar rekening gehouden moet worden met de bestaande context? Of juist in de randen van onze steden en dorpen, waar meer ruimte is voor verdichting? En hoe ontwerp je de nieuwe woningbouwlocaties, zodat deze een bijdrage leveren aan de duurzame doorontwikkeling van onze steden en dorpen? De uitdaging is om met de verdichtingsopgave ook de lokale economie aan te jagen, de sociale inclusiviteit te bevorderen en levensloopbestendige plekken te maken voor alle bewonersgroepen. Een goede mix van leeftijden, voorzieningen nabij en een inclusieve opzet zijn belangrijke aspecten van een 'gezonde' buurt of wijk. Hoe kunnen we monofunctionele wijken transformeren naar gemengde gebieden? Verder spelen hier ook vraagstukken op het gebied van klimaat en energie en is er de wens om meer natuur in bestaand bebouwd gebied te integreren. Een ander aspect dat in het kader van verdichting niet onderbelicht kan blijven, is bedrijvigheid en dan met name de kleinschalige maakindustrie. Dit soort werkgelegenheid dreigt steeds verder de centra uitgeduwd te worden, terwijl centra van oudsher plekken zijn waar geproduceerd wordt. Hoe kunnen we deze kwaliteit behouden? En hoe kunnen combinaties van productie, wonen en werken eruit zien?

bereikbaarheid/nabijheid
Hoe organiseren we in de toekomst onze mobiliteit? De tijden waar heel Nederland om acht uur 's ochtends in de file of in de trein ging staan, zijn waarschijnlijk door covid-19 voorgoed voorbij. We hebben geleerd dat thuiswerken en digitaal vergaderen een aantrekkelijk alternatief kunnen zijn. Trendwatchers voorspellen naast een afname aan woon-werkverkeer een toename van flexibele mobiliteitsabonnementen (de consument kiest welk vervoersmiddel hij huurt) en meer individueel vervoer. Dit laatste is slecht nieuws voor onze steden die leiden aan congestie en slechte lucht. Door deze ontwikkelingen is het urgenter dan ooit om na te denken over hubs en overstapfaciliteiten van vervoersmodaliteiten voor langere afstanden naar langzaam verkeer, waarmee de stadscentra, maar ook woonwijken kunnen worden ontsloten. Hoe kunnen we de kleinere eenheden van steden en dorpen zo organiseren dat ze verkeersluw en leefbaar zijn, maar tegelijk ook bereikbaar blijven voor ondernemers en bewoners? Bieden mobiliteitshubs hiervoor een uitkomst? Zouden we die kunnen combineren met andere functies en voorzieningen, zoals uithuiswerkplekken en afleverpunten voor pakketdiensten, zodat ze als centrum van een wijk of buurt kunnen gaan functioneren. Daarmee kan het aantal mobiliteitsbewegingen worden teruggebracht en meer kwalitatieve ruimte ontstaan voor ontspanning en ontmoeting. Welke andere combinaties en mobiliteitsconcepten zijn voorstelbaar?

duurzame distributie en stadslogistiek
Hoe ziet onze stedelijke goederenlogistiek er in de toekomst uit? Gebruiksgoederen worden vanouds aan de randen van onze steden overgeslagen van grote naar kleinere transporteurs die de winkels bevoorraden. Maar tegenwoordig zijn het niet alleen de winkels die bevoorraad moeten worden. Door de populariteit van online shoppen zijn individuele consumenten ook afleveradressen geworden. Dit levert een verveelvoudiging van niet-duurzame transportbewegingen op. Daarnaast betekent het ook wat voor de distributiecentra; 'dozen' aan de randen van onze steden, en deze worden steeds groter en beeldbepalender. De vraag is hoe stedelijke gebieden hierop moeten reageren. Zijn er synergiën te bedenken tussen de XXL-overslaglocaties en de fijnmazige binnenstad? Moeten we naar nieuwe stedenbouwkundige concepten overschakelen, waarbij net als bij klassieke expeditiestraten of -hoven niet overal distributie- en vrachtverkeer komt, maar alleen op daarvoor aangewezen plekken? Hoe kunnen smart city-concepten daarbij helpen? Welke kansen bieden innovatieve systemen waarbij goederenstromen op verschillende schaalniveaus aan elkaar worden gekoppeld, zoals bijvoorbeeld de bouwhubs, waarmee de toevoer van bouwmaterialen in grote steden wordt gestroomlijnd?

de toekomst van binnensteden en dorpscentra
De meeste binnensteden en dorpscentra zijn al een tijdje aan het veranderen, door de toename van het online shoppen is een strijd om de consument losgebarsten. Bij het ontbreken van een noodzaak om fysiek te winkelen, wordt steeds meer ingezet op het bieden van een ervaring. Die trend was al langere tijd gaande, maar covid-19 en de lockdown die daarop volgde heeft die ontwikkeling nu ook voor de horeca in een stroomversnelling gebracht. Daarnaast gaan winkels en andere functies teloor door de torenhoge huren, met een eenzijdig aanbod tot gevolg. Het verdwijnen van detailhandel en winkelleegstand zijn een toenemend probleem, en niet alleen in krimpregio's. Tegelijkertijd neemt het aantal inwoners van binnensteden in het laatste decennium gestaag toe en daarmee verandert ook de behoefte in het voorzieningenaanbod. Daarom moet naar nieuwe strategieën worden gezocht om van binnensteden plekken te maken die voor bewoners, bedrijven, bezoekers en beleggers betekenis hebben. Hoe zou principes uit de circulaire economie daaraan kunnen bijdragen? Zouden lokale productielocaties voor ondernemers uit de buurt en flexibele kantoorconcepten voor een werkplek dichter bij huis voor een gezondere mix van wonen en werken kunnen zorgen? Hoe kunnen groene en blauwe maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie een aantrekkelijker verblijfsklimaat ondersteunen en meer ruimte voor ontspanning en ontmoeting mogelijk maken? En wat is er dan op gebied van beleid nodig om de financiële kant van de vastgoeddynamiek anders in te regelen?

voor welke voorstellen kan subsidie worden aangevraagd?
Om voor een innovatievoucher in aanmerking te komen dient een actuele maatschappelijke opgave of een concreet ruimtelijk vraagstuk te worden omschreven dat inhoudelijk aansluit bij het thema van deze open oproep. Binnen het voorgestelde project dient een heldere aanpak omschreven te zijn, waarbij door decentrale overheden en/of semipublieke organisaties, samen met betrokken en belanghebbende partijen onder begeleiding van ontwerpers, in een tijdsbestek van 1-3 maanden onderzoek wordt verricht ter verkenning en versterking van lokaal en/of regionaal beleid.

waar wordt op beoordeeld?
Het Stimuleringsfonds laat zich bij de beoordeling van ingediende voorstellen adviseren door een commissie van enkele externe deskundigen met relevante expertise op het gebied van ontwerpend onderzoek en de inhoud van deze specifieke open oproep.

Deze commissie let bij de beoordeling van de voorstellen op deze criteria:
• relevantie van de vraagstelling
• doel en opzet van het plan van aanpak
• de mate waarin de beoogde effecten het beleid versterken en/of vernieuwen
• de deskundigheid van de betrokken partijen
• de manier waarop door de betrokken partijen wordt samengewerkt
• de manier waarop de resultaten worden gedeeld en verduurzaamd
• de coherentie tussen bovengenoemde onderdelen

doorlopend selecteren
Let op: aanvragen voor innovatievouchers worden doorlopend op volgorde van indiening behandeld; de datum en het tijdstip van indienen van een volledige aanvraag is daarbij leidend.

De behandeling en beoordeling van ingediende voorstellen vindt plaats binnen de kaders van de Regeling Open Oproep van het Stimuleringsfonds. Een eventuele subsidie wordt zodoende op basis van dat reglement verstrekt. Voor deze open oproep zijn de volgende artikelen uit dat reglement niet van toepassing:
artikel 4, lid 1, onder b;
artikel 10, lid 2;
artikel 12, lid 1 en 2;

indienen aanvraag
Uw voorstel kunt u vanaf 1 september tot en met 30 november 2021 via de online aanvraagomgeving van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie indienen. Selecteer hierbij de ronde 'Vouchers / Vitale steden en dorpen'.

Een voucheraanvraag bestaat uit:
1. Een volledig ingevuld aanvraagformulier.
2. Een volledig ingevuld projectcanvas (1 A3 > zie VRO projectcanvas + VRO projectcanvas toelichting).
3. Een planning en gespecificeerde begroting (lever dit aan in één PDF-bestand). Voor de begroting geldt: maximaal 20% van de voucher mag worden ingezet voor overhead (organisatie, advies, begeleiding, kennisdeling en communicatie). De overige 80% dient volledig naar de ontwerper(s) te gaan. Cofinanciering is niet vereist. De maximale bijdrage aan het uurtarief van alle betrokken partijen bedraagt €75 excl. btw.
4.
Als een (semi)publieke organisatie aanvraagt > offerte(s) van de betrokken ontwerper(s)/onderzoeker(s).
Als een ontwerper aanvraagt (max. 2 A4) > een intentieverklaring van een (semi)publieke opdrachtgevende partij (De intentieverklaring kent geen vast format, maar beschrijf ten minste de betrokkenheid, inzet en bijdrage aan de boring en doorwerking van de resultaten.)
5. CV's/resumes van alle partners die direct bij de uitvoering van het project betrokken zijn. Dus naast de kernteamleden vanuit de (semi)publieke partij ook de ontwerpers en overige nauw betrokkenen.(max. 2 A4).
6. Een uittreksel uit het register van de Kamer van Koophandel van de aanvragende partij (2 A4), niet ouder dan een jaar.
7. Een representatieve afbeelding voor communicatiedoeleinden, waarvan de beeldrechten bij de aanvrager of de betrokken ontwerper/onderzoeker rusten.
8. Aanvullend indien gewenst: relevante documentatie m.b.t. tot het project (max 4 A4).
9. Aanvullend indien gewenst: link naar video van max. 3 min waarin het project wordt gepitcht.

Als de aanvraag niet aan bovenstaande omschrijving voldoet, kan er geen beoordeling plaatsvinden.

Let op:
• Maak tijdig een account aan voor de online aanvraagomgeving. Het valideren van een nieuw gebruikersaccount kan tot maximaal 1 werkdag duren.
• Raadpleeg voor het indienen van uw aanvraag de Leidraad voorbereiding subsidieaanvraag. Deze leidraad biedt onder andere houvast bij het opstellen van de planning en begroting.

NB. Er is een themadossier opgesteld met referentieprojecten van ontwerpend onderzoekstrajecten die eerder tot vernieuwende inzichten op de subthema's van deze open oproep hebben geleid. Dit document dient ter inspiratie en kan aanvragers helpen bij de positionering van hun voorstel.

subsidieprocedure
doorlopende advisering
De adviseurs worden door het Stimuleringsfonds geselecteerd en aangesteld en zullen vanaf het uitschrijven van deze oproep eenmaal advies aan het bestuur uitbrengen over de voorstellen die in de voorliggende periode zijn ingediend.

ontvangst en selectie
Uiterlijk één week na indiening ontvangt u per e-mail een ontvangstbevestiging. Na het sluiten van de betreffende beoordelingsperiode informeert het bestuur de aanvrager schriftelijk over zijn besluit. Bij een positief besluit dient het project binnen één maand vanaf de beschikkingsdatum van start te gaan. Afgewezen voorstellen ontvangen een negatieve beschikking. Het Stimuleringsfonds zal alleen publiekelijk over geselecteerde voorstellen communiceren.

startbijeenkomst, lezingen en werkbijeenkomsten
De geselecteerde teams ontmoeten elkaar in een startbijeenkomst, een gezamenlijk afstemmings- en startmoment. Daarnaast wordt inhoudelijke verdieping aangeboden in een reeks lezingen, en vinden er werkbijeenkomsten plaats waar de deelnemers hun (tussentijdse) resultaten bespreken en lessen worden gedeeld.

contact
Voor vragen over de open oproep en de procedure kunt u contact opnemen met het projectteam van de Voucherregeling Ruimtelijk Ontwerp.
Mail naar voucherregeling@stimuleringsfonds.nl of bel 010-310 79 37.

verdieping en nieuwsbrief
Bent u geïnteresseerd in kennisopbouw gedurende de looptijd van de open oproep en de resultaten en inzichten?
Volg dan het kennisdossier 'Vitale steden en dorpen'.

Blijft u graag op de hoogte van verdiepende lezingen, masterclasses en werkbijeenkomsten in het gelijknamige actieprogramma?
Schrijft u hier in voor de nieuwsbrief 'De nieuwe ruimte'.

We bouwen aan een lerend netwerk van decentrale overheden, semipublieke organisaties, experts, ontwerpers en andere professionals en beogen zo de impact van het traject als geheel en de kracht van ontwerp in het bijzonder te vergroten.

context
De Voucherregeling Ruimtelijk Ontwerp maakt onderdeel uit van het tweede steunpakket voor de culturele en creatieve sector. Met deze voucherregeling beoogt het Stimuleringsfonds nieuwe vormen van opdrachtgeverschap voor de ontwerpsector te stimuleren en tegelijkertijd nieuwe duurzame vormen van samenwerking tot stand te brengen om de positie van ontwerpers zowel tijdens als na afloop van de coronacrisis te versterken.

downloads

loader

het fonds

subsidies

actueel

duurzameeconomieenruimtelezingensept.gif
Eind september organiseert het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie twee lezingen in het kader van de Open Oproep Duurzame economie en ruimte. In de lezingen zoeken we de verdieping op omtrent de the... meer >
secretariaatvanuithuisweb.jpg
Onder de huidige omstandigheden probeert het Stimuleringsfonds een stabiele factor te zijn voor het veld, de basisregelingen zo goed als mogelijk door te laten lopen en bereikbaar te zijn. Myrthe Kram... meer >
loader
loader
loader