stimuleringsfonds creatieve industrie
dummy
Open Oproep Architectuur Biënnale Venetië 2018 #1
openoproepvenetie1.jpg

Open Oproep Architectuur Biënnale Venetië 2018 #1

Parallelprogramma van het Nederlandse paviljoen

Het Nieuwe Instituut en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie lanceren samen een Open Oproep voor deelname aan het programma van de 16e Internationale Architectuurtentoonstelling van La Biennale di Venezia. Deze Open Oproep nodigt onderzoekers en ontwerpers uit die werkzaam zijn op het gebied van architectuur, om projecten in te dienen voor het publieke parallelprogramma van het Nederlandse paviljoen op de Biënnale van Venetië in 2018, in het kader van het thema WORK, BODY, LEISURE, waarvoor Het Nieuwe Instituut verantwoordelijk is.

Deze oproep is beëindigd, meer over de geselecteerde ontwerpers en resultaten vindt u hier.

Sinds de oprichting in 2013 heeft Het Nieuwe Instituut de officiële deelname van Nederland aan de architectuurbiënnale van Venetië opgevat als een inhoudelijke bijdrage aan het vakgebied, door het stimuleren van innovatief onderzoek naar urgente en maatschappelijke kwesties waarin juist architectuur een rol kan spelen.

Het Nederlandse Paviljoen moet het directe resultaat vormen van een collectief onderzoeksproject op basis van een nationaal en internationaal netwerk. De expertise van dit netwerk, bestaand uit architecten, ontwerpers en kennisinstellingen uit zowel de publieke- als de private sector, wordt gestold in een evocatieve installatie in het paviljoen en kent tegelijkertijd een dynamisch parallelprogramma, dat op verschillende momenten en locaties gestalte krijgt. In de komende maanden zal Het Nieuwe Instituut de lijst van genodigde deelnemers aan het Nederlandse Paviljoen bekendmaken, evenals de participanten aan het parallelprogramma die middels een Open Oproep worden geselecteerd. Marina Otero Verzier, de in Rotterdam gevestigde architect en onderzoeker, en Hoofd van de Onderzoeksafdeling van Het Nieuwe Instituut, zal als curator verantwoordelijk zijn voor de installatie en de verschillende bijdragen binnen het overkoepelend programma bijeenbrengen.

WORK, BODY, LEISURE
Met WORK, BODY, LEISURE worden niet alleen veranderende ideeën over het menselijk lichaam verkend, maar zowel ruimtelijke configuraties als leefomstandigheden, die het resultaat zijn van actuele veranderingen op het terrein van arbeidsethos en arbeidscondities. Tegen de achtergrond van opkomende automatiseringstechnologieën, wil het project nieuwe vormen van creativiteit en betrokkenheid aanmoedigen.

Open Oproep voor het publieke parallelprogramma van het Nederlandse Paviljoen
Het curatoriele team van het Nederlandse paviljoen 2018 wil vormen van collectieve kennisproductie binnen de architectuur stimuleren. Deze Open Oproep nodigt onderzoekers en ontwerpers uit die werkzaam zijn op het gebied van architectuur om een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling en verspreiding van innovatieve en kritische ideeën.

Deelnemende projecten dienen in te spelen op het thema van het Nederlands paviljoen 2018: WORK, BODY, LEISURE. De geselecteerde voorstellen zullen worden gepresenteerd als onderdeel van het publieke parallelprogramma van de Nederlandse bijdrage.

De Open Oproep benadrukt de ambitie van het Nederlandse paviljoen 2018 om een internationale discussie op gang te brengen over alternatieve leefomstandigheden in relatie tot arbeid, het lichaam en vrije tijd. Naast een bijdrage aan het publieke parallelprogramma kunnen projecten bijvoorbeeld worden verbonden aan locaties in Nederland waarop het thema directe betrekking heeft, zoals de Rotterdamse haven of landbouwclusters. De presentatie van de projecten is niet per definitie gekoppeld aan het tijdschema van de architectuurbiënnale van Venetië in 2018.

Deelnemers kunnen het thema WORK, BODY, LEISURE op diverse manieren benaderen. Zo kunnen ze:
de mogelijke ruimtelijke, politieke en sociale gevolgen van veranderingen in arbeidsomstandigheden aan de orde stellen, met speciale aandacht voor automatisering;
reflecteren op de rol van architecten bij het ontwerpen van ruimtelijke en sociale configuraties voor een mogelijke toekomst, met het oog op volledig geautomatiseerde arbeid;
ruimten inrichten of platformen opzetten om ruimtelijke strategieën te documenteren, visualiseren en ontwikkelen;
wetsvoorstellen schrijven;
speculatieve of artistieke interventies creëren.

De voor deze Open Oproep ingediende projecten kunnen divers van opzet zijn. Zo kunnen ze de vorm aannemen van:
voorstellen voor nieuw architectuuronderzoek en interventies;
aanvullend onderzoek voor bestaande projecten die mogelijk al eerder zijn gepresenteerd maar nog steeds in ontwikkeling zijn;
projecten gericht op het verspreiden van kennis, zoals evenementen, symposia, workshops en publicaties;
innovatieve samenwerkingen met instellingen of organisaties, met heldere en communiceerbare resultaten.

doelen van de Open Oproep
Met deze Open Oproep ambiëren Het Nieuwe Instituut en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie kennis te bevorderen en bij te dragen aan de ontwikkeling van een platform voor onderzoek op het gebied van architectuur en stedenbouw. De twee instellingen bundelen hun krachten om de architectuurbiënnale van Venetië optimaal te benutten als internationaal podium voor de creatieve industrie, en het als katalysator op te vatten voor een langlopende discussie over de relatie tussen architectuur en samenleving.

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie ondersteunt de deelname aan de architectuurbiënnale van Venetië als onderdeel van zijn Deelregeling Architectuur, die tracht bij te dragen aan de volgende doelstellingen:
het versterken van de maatschappelijke waarde van architectuur vanuit cultureel perspectief;
het bevorderen van hoge kwaliteit in architectuur;
het stimuleren van de interesse voor architectuur in Nederland en daarbuiten.

De ambitie van Het Nieuwe Instituut als medeorganisator van deze Open Oproep is tweeledig:
het versterken van het architectuurdiscours en het vergroten van het internationale bereik van het Nederlandse paviljoen. De Open Oproep steunt de ontwikkeling van onderzoek en projecten, die als onderdeel van het publieke parallelprogramma voor, tijdens of na afloop van de biënnale worden gepresenteerd, vanuit de ambitie kennis te verspreiden op het gebied van architectuur;
het stimuleren van een nieuw instrumentarium op het gebied van architectuur, dat bijdraagt aan een vitale positie van de discipline en de beoefenaar, in reactie op radicale verschuivingen in onze arbeidsethos en arbeidsomstandigheden.

selectieproces en middelen
Het Nieuwe Instituut en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie hebben een adviescommissie benoemd die enkele projecten zal selecteren voor het publieke parallelprogramma van het Nederlandse paviljoen.

Voor deze oproep wordt een budget van maximaal € 50.000 beschikbaar gesteld door Het Nieuwe Instituut en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Het Nieuwe Instituut en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie verwachten minimaal twee en maximaal vijf projecten te ondersteunen, met een maximale bijdrage van € 25.000 per project.

thema van het paviljoen: Van New Babylon tot de Haven van Rotterdam
Nederland wordt vaak gezien als een proeftuin waarin de toekomst van arbeid steeds opnieuw wordt verbeeld. Het werk van architect en kunstenaar Constant Nieuwenhuys vormt een belangrijk startpunt voor de inhoudelijke benadering van het Nederlandse paviljoen. In Constant's New Babylon (1956–74) – een architectuurparadigma waarin vrije ruimte en vrije tijd mogelijk wordt gemaakt door automatisering - is de maatschappij gericht op creativiteit en spel, en zijn bewoners vrij de eigen omgeving vorm te geven. In de latere fases van Constant's oeuvre, maakt zijn optimistische visie over de mogelijkheden van geautomatiseerde arbeid langzaam plaats voor een meer conflictueus perspectief. In die technologische orde, gericht op onmiddellijke behoeftebevrediging, blijkt geweld niet uitgesloten. Geweld vormt eerder een intrinsiek onderdeel van een dystopisch maatschappijbeeld.

“Automatisering is een materiële conditie en is haalbaar,” zo stelde Constant in mei 1980 tijdens een lezing voor de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft. Meer dan dertig jaar later wordt een volledig geautomatiseerde vorm van architectuur geïmplementeerd in de stad Rotterdam: van de zelf-gereguleerde, logistieke infrastructuur van de haven, tot de gerationaliseerde landbouwclusters in Nederland.

WORK, BODY, LEISURE beoogt een breed scala aan theoretische standpunten aan de orde te stellen. Van New Babylon's oorspronkelijke concept van een op vrije tijd georiënteerde maatschappij en het recente techno-optimistische wereldbeeld dat volledige automatisering meer winst en luxe voort zal brengen, tot het afschrikwekkende beeld van een door machines veroorzaakte werkloosheid. WORK, BODY, LEISURE stelt dat deze visies inmiddels onze hedendaagse arbeidsstructuren beïnvloeden, en gevolgen hebben voor de wijze waarop diezelfde structuren opnieuw vorm kunnen worden gegeven.

Het project bouwt voort op “Automated Landscapes”, een meerjarig onderzoeksproject waarin de gevolgen van automatisering voor de bebouwde omgeving aan de orde worden gesteld. Het project werd in 2017 gelanceerd door Het Nieuwe Instituut en wordt geleid door de onderzoeksafdeling. In het Nederlandse Paviljoen zal dit perspectief worden geconfronteerd met de bijdragen van andere onderzoekers en organisaties.

Behalve historische en hedendaagse case studies van geautomatiseerde landschappen in Nederland, toont WORK, BODY, LEISURE ruimtelijke analyses en protocollen die bepalend zijn voor de interactie tussen mens en machine. Daarnaast worden ruimten onderzocht waarin het traditionele onderscheid tussen werk en vrije tijd is opgeheven, en worden ideeën over arbeid en de uitbuiting van het menselijk lichaam vanuit een juridisch, cultureel en technisch perspectief aan de orde gesteld.

indienen
Het indienen van voorstellen kan tot uiterlijk woensdag 8 november 2017 via de online-aanvraagomgeving (ENG) van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. De aanmelding kan worden ingediend onder “Open Oproepen”, track 17AE 'Venice Architecture Biennale #1_Expanded Program Dutch Pavilion'.
Om gebruik te kunnen maken van de online aanvraagomgeving van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, dienen deelnemers te beschikken over een geldig account. NB Het valideren van een account via de online aanvraagomgeving kan een werkdag duren.

beoordeling
Zowel individuele beoefenaars als teams kunnen deelnemen aan de Open Oproep. Aanmeldingen dienen in het Engels te worden opgesteld en te worden ingediend in één pdf-bestand van maximaal 10 MB, dat uit maximaal vijf A4'tjes bestaat.

Om in aanmerking te komen, dient een voorstel de volgende informatie te bevatten:
een introductie (maximaal 250 woorden) waarin deelnemers de relatie tussen hun voorstel en hun vorige projecten en interesses uiteenzetten. NB: er wordt niet gevraagd om een cv of een overzicht van eerdere verrichtingen;
een beknopte omschrijving van het project en van de doelstellingen en drijfveren ervan, inclusief een voorstel voor de locatie en de relatie tussen het project en het thema van het Nederlands paviljoen, en een voorstel voor een tijdsplanning (voor, tijdens, na de Biënnale) en de relatie met het hoofdprogramma dat van 24 mei tot 25 november 2018 plaatsvindt (maximaal 1000 woorden);
relevante documentatie m.b.t. eerder werk van deelnemers en samenwerkingspartners, inclusief beelden van het voorgestelde project (maximaal twintig beelden) en/of links naar audio- of videobestanden (maximaal 10 minuten) in de aanmeldings-pdf;
een planning en een werkmethode (maximaal 250 woorden);
een beschrijving van de doelgroep en hun betrokkenheid bij het project;
een realistisch budget, inclusief eventuele cofinanciering;
een uittreksel van de Kamer van Koophandel, niet ouder dan 1 jaar.

Naast de in deze Open Oproep beschreven aandachtspunten zullen alle aanmeldingen tevens worden beoordeeld op basis van de relatie tot het thema van het Nederlands paviljoen, WORK, BODY, LEISURE, de relevantie op het gebied van de hedendaagse architectuur en de capaciteit om relevante vakgerelateerde en maatschappelijke kwesties aan te kaarten en diverse kanalen in te zetten voor de verspreiding ervan. De voorkeur gaat uit naar programma's die samenwerkingsverbanden omvatten met onderzoekers en praktijkbeoefenaars, instellingen en organisaties in Nederland en daarbuiten.

procedure
deze toekenningsprocedure met drie Open Oproepen biedt de enige mogelijkheid om een subsidie van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie te ontvangen voor projecten die verband houden met de architectuurbiënnale van Venetië in 2018;
deelnemers krijgen uiterlijk woensdag 15 november 2017 een ontvangstbevestiging;
Het Nieuwe Instituut en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie streven ernaar de geselecteerde voorstellen begin december bekend te maken. De geselecteerde deelnemers zullen per e-mail op de hoogte worden gesteld. De geselecteerde voorstellen zullen per e-mail en online bekendgemaakt worden;
Het Nieuwe Instituut en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie zullen alleen de geselecteerde voorstellen bekendmaken; de overige aanmeldingen zullen vertrouwelijk blijven;
om subsidie te kunnen ontvangen, dienen deelnemers geregistreerd te zijn bij de KvK. Als deelnemers ten tijde van de aanmelding nog niet zijn geregistreerd, hebben ze de mogelijkheid om zich na de selectie alsnog te registreren;
het is bij deze Open Oproep niet mogelijk om een conceptvoorstel in te leveren voor feedback.

De procedure m.b.t. de Open Oproep is beschreven in het subsidiereglement van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie.

vragen?
Voor vragen over de Open Oproep en de aanmeldingsprocedure neemt u contact op met:
Gabriella Fiorentini, Deelregeling Architectuur, g.fiorentini@stimuleringsfonds.nl, 010-4361600

meer informatie
Overige details en vragen in verband met deze Open Oproep zullen door Het Nieuwe Instituut en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie worden behandeld tijdens het evenement Machines of Freedom, op 26 oktober 2017 van 11.00-13.00 uur in het Temporary Art Centre Eindhoven (TAC), tijdens de Dutch Design Week.

meer open oproepen

vitalestedenendorpen720.gif

Open Oproep Vitale steden en dorpen #1

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie wil ruimtelijk beleid op alle schaalniveaus met elkaar verbinden en versterken en lanceert hiervoor de nieuwe Voucherregeling Ruimtelijk Ontwerp. De regeling heeft een looptijd van een jaar en sluit inhoudelijk aan bij de grote opgaven uit de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Het biedt ruimte aan circa 200 innovatievouchers, waarmee decentrale overheden en semipublieke organisaties extra ontwerpkracht kunnen inschakelen bij het verkennen en het versterken van hun beleid. Met de vouchers kunnen zij aan ruimtelijke ontwerpers en onderzoekers, en vice versa, een opdracht verstrekken voor een ontwerpend onderzoek naar de lokale consequenties van die grote opgaven. De oproep 'Vitale steden en dorpen #1' is de eerste in een reeks van 8 oproepen.

De oproep Vitale steden en dorpen #1 richt zich op trends en ontwikkelingen in steden en dorpen waarvan de urgentie als gevolg van covid-19 nog eens extra is toegenomen.

Open Oproep Vitale steden en dorpen #1
budget € 500.000
doorlopend indienen vanaf 1 april t/m 30 juni 2021
looptijd opdracht is 1 tot 3 maanden
€ 10.000 tot € 30.000 incl. btw per innovatievoucher
circa 25 voorstellen worden geselecteerd

Onze steden zijn economische en culturele centra, de plekken waar ontmoetingen plaatsvinden die nodig zijn voor het uitwisselen van ideeën, en daarmee voor innovaties. Het zijn de plekken waar alles bij elkaar komt: het talent, de werkgelegenheid, de kwaliteit van alles binnen handbereik hebben. Samen met omliggende steden en dorpen vormen ze steeds grotere en sterkere stedelijke regio's met een enorme aantrekkingskracht. In Nederland, waar we met elkaar hebben afgesproken dat we de landschappen tussen onze steden en dorpen willen sparen, betekent groei verdichting: het stapelen van functies, meervoudig ruimtegebruik, ofwel meer activiteit op hetzelfde oppervlak. Dat is goed voor de kruisbestuiving en interactie, maar het vraagt wel om slimme keuzes in de ruimtelijke inrichting, want niet alleen de woningbouwopgave, maar ook opgaven zoals bereikbaarheid, distributie van goederen en opgaven op het gebied van klimaat en energie zullen een plek moeten krijgen.

De uitdagingen die als gevolg hiervan op steden en dorpen afkomen zijn echter niet alleen ruimtelijk, maar ook sociaalmaatschappelijk en economisch van aard. Want hoe zorgen we er bijvoorbeeld voor dat alle groepen in onze samenleving een woning kunnen vinden en betalen en aangehaakt blijven op sociale netwerken? Wat betekent dit voor de toegang tot werk en inkomen? Hoe maken we in de toekomst onze binnensteden en dorpscentra, die nu gedomineerd worden door horeca, winkels en vertier, tot gemengde gebieden waar verschillende functies elkaar kunnen versterken en ontlasten? Welke belangen spelen daarbij een rol en hoe komen die samen? De samenhang tussen verschillende vraagstukken zal soms een lastig gegeven zijn, maar vaak ook een kans.

voor wie is deze oproep?
Geïnteresseerde (semi)publieke organisaties, zoals gemeenten, provincies, waterschappen, woningbouwcorporaties, zorginstellingen en uitvoeringsorganisaties - maar ook regionale samenwerkingsverbanden tussen deze partijen - kunnen samen met ruimtelijk ontwerpers en onderzoekers een aanvraag voor een innovatievoucher indienen. Deze oproep richt zich op vernieuwers die op onderzoekende wijze met lokale en regionale partners willen samenwerken aan kansen en oplossingen om de vitaliteit van steden en dorpen richting de toekomst te versterken. Deze vouchers zijn bedoeld om de kosten van een ontwerpend onderzoek naar een concrete casus of ontwerpvraag te financieren, waarbij ook specifiek aandacht uitgaat naar de manier waarop wordt samengewerkt en resultaten en inzichten worden gedeeld.

Wanneer een (semi)publieke organisatie de aanvraag indient, dient deze partij een offerte van de te betrekken ontwerper(s)/onderzoeker(s) bij zijn aanvraag bij te voegen. Wanneer ontwerper(s)/onderzoeker(s) de aanvraag indienen, dienen zij bij de aanvraag een intentieverklaring van de (semi)publieke organisatie met wie zij zullen samenwerken bij te voegen.

Let op:
(Semi)publieke organisaties kunnen hun aanvraag ook al indienen op het moment dat er nog geen ruimtelijk ontwerper/onderzoeker bij het project betrokken is. Dit kan dat in het projectcanvas worden aangegeven. Bij een positieve beoordeling kan vanuit het fondsnetwerk worden gezocht naar een geschikte partner op het gebied van ontwerpend onderzoek en een matchmakingstraject worden opgestart. Definitieve toekenning vindt pas plaats nadat overeenstemming over de samenwerking en de uit te voeren werkzaamheden is bereikt.

Mocht je als ontwerper/onderzoeker nog geen (semi)publieke organisatie hebben om mee samen te werken, dan kun je je direct bij ons melden. Samen zullen we dan verkennen of er mogelijkheden zijn je via het eerdergenoemde matchmakingstraject te koppelen. We roepen ook nadrukkelijk jonge ontwerpers/bureaus en ontwerpers/bureaus met minder ervaring met ontwerpend onderzoek op om deze oproep aan te grijpen om met deze werkwijze aan de slag te gaan.

mogelijke denkrichtingen
Bij vitale steden en dorpen spelen de volgende subthema's een belangrijke rol:
verdichting
bereikbaarheid / nabijheid
duurzame distributie en stadslogistiek
de toekomst van binnensteden en dorpscentra

Deze lijst is vooral bedoeld om te inspireren en in die zin zeker niet limitatief! Hierna volgt per subthema een korte schets van mogelijke denkrichtingen.

verdichting
Er moeten veel nieuwe woningen worden bijgebouwd in Nederland. De meeste daarvan moeten in bestaand stedelijk gebied worden gerealiseerd. Maar welke locaties zijn kansrijk? Binnenstedelijk, waar rekening gehouden moet worden met de bestaande context? Of juist in de randen van onze steden en dorpen, waar meer ruimte is voor verdichting? En hoe ontwerp je de nieuwe woningbouwlocaties, zodat deze een bijdrage leveren aan de duurzame doorontwikkeling van onze steden en dorpen? De uitdaging is om met de verdichtingsopgave ook de lokale economie aan te jagen, de sociale inclusiviteit te bevorderen en levensloopbestendige plekken te maken voor alle bewonersgroepen. Een goede mix van leeftijden, voorzieningen nabij en een inclusieve opzet zijn belangrijke aspecten van een 'gezonde' buurt of wijk. Hoe kunnen we monofunctionele wijken transformeren naar gemengde gebieden? Verder spelen hier ook vraagstukken op het gebied van klimaat en energie en is er de wens om meer natuur in bestaand bebouwd gebied te integreren. Een ander aspect dat in het kader van verdichting niet onderbelicht kan blijven, is bedrijvigheid en dan met name de kleinschalige maakindustrie. Dit soort werkgelegenheid dreigt steeds verder de centra uitgeduwd te worden, terwijl centra van oudsher plekken zijn waar geproduceerd wordt. Hoe kunnen we deze kwaliteit behouden? En hoe kunnen combinaties van productie, wonen en werken eruit zien?

bereikbaarheid/nabijheid
Hoe organiseren we in de toekomst onze mobiliteit? De tijden waar heel Nederland om 08:00 's ochtends in de file of in de trein ging staan, zijn waarschijnlijk door covid-19 voorgoed voorbij. We hebben geleerd dat thuiswerken en digitaal vergaderen een aantrekkelijk alternatief kunnen zijn. Trendwatchers voorspellen naast een afname aan woon-werkverkeer een toename van flexibele mobiliteitsabonnementen (de consument kiest welk vervoersmiddel hij huurt) en meer individueel vervoer. Dit laatste is slecht nieuws voor onze steden die leiden aan congestie en slechte lucht. Door deze ontwikkelingen is het urgenter dan ooit om na te denken over hubs en overstapfaciliteiten van vervoersmodaliteiten voor langere afstanden naar langzaam verkeer, waarmee de stadscentra, maar ook woonwijken kunnen worden ontsloten. Hoe kunnen we de kleinere eenheden van steden en dorpen zo organiseren dat ze verkeersluw en leefbaar zijn, maar tegelijk ook bereikbaar blijven voor ondernemers en bewoners? Bieden mobiliteitshubs hiervoor een uitkomst? Zouden we die kunnen combineren met andere functies en voorzieningen, zoals uithuiswerkplekken en afleverpunten voor pakketdiensten, zodat ze als centrum van een wijk of buurt kunnen gaan functioneren. Daarmee kan het aantal mobiliteitsbewegingen worden teruggebracht en meer kwalitatieve ruimte ontstaan voor ontspanning en ontmoeting. Welke andere combinaties en mobiliteitsconcepten zijn voorstelbaar?

duurzame distributie en stadslogistiek
Hoe ziet onze stedelijke goederenlogistiek er in de toekomst uit? Gebruiksgoederen worden vanouds aan de randen van onze steden overgeslagen van grote naar kleinere transporteurs die de winkels bevoorraden. Maar tegenwoordig zijn het niet alleen de winkels die bevoorraad moeten worden. Door de populariteit van online shoppen zijn individuele consumenten ook afleveradressen geworden. Dit levert een verveelvoudiging van niet-duurzame transportbewegingen op. Daarnaast betekent het ook wat voor de distributiecentra; 'dozen' aan de randen van onze steden, en deze worden steeds groter en beeldbepalender. De vraag is hoe stedelijke gebieden hierop moeten reageren. Zijn er synergiën te bedenken tussen de XXL-overslaglocaties en de fijnmazige binnenstad? Moeten we naar nieuwe stedenbouwkundige concepten overschakelen, waarbij net als bij klassieke expeditiestraten of -hoven niet overal distributie- en vrachtverkeer komt, maar alleen op daarvoor aangewezen plekken? Hoe kunnen smart city-concepten daarbij helpen? Welke kansen bieden innovatieve systemen waarbij goederenstromen op verschillende schaalniveaus aan elkaar worden gekoppeld, zoals bijvoorbeeld de bouwhubs, waarmee de toevoer van bouwmaterialen in grote steden wordt gestroomlijnd?

de toekomst van binnensteden en dorpscentra
De meeste binnensteden en dorpscentra zijn al een tijdje aan het veranderen, door de toename van het online shoppen is een strijd om de consument losgebarsten. Bij het ontbreken van een noodzaak om fysiek te winkelen, wordt steeds meer ingezet op het bieden van een ervaring. Die trend was al langere tijd gaande, maar covid-19 en de lockdown die daarop volgde heeft die ontwikkeling nu ook voor de horeca in een stroomversnelling gebracht. Daarnaast gaan winkels en andere functies teloor door de torenhoge huren, met een eenzijdig aanbod tot gevolg. Het verdwijnen van detailhandel en winkelleegstand zijn een toenemend probleem, en niet alleen in krimpregio's. Tegelijkertijd neemt het aantal inwoners van binnensteden in het laatste decennium gestaag toe en daarmee verandert ook de behoefte in het voorzieningenaanbod. Daarom moet naar nieuwe strategieën worden gezocht om van binnensteden plekken te maken die voor bewoners, bedrijven, bezoekers en beleggers betekenis hebben. Hoe zou principes uit de circulaire economie daaraan kunnen bijdragen? Zouden lokale productielocaties voor ondernemers uit de buurt en flexibele kantoorconcepten voor een werkplek dichter bij huis voor een gezondere mix van wonen en werken kunnen zorgen? Hoe kunnen groene en blauwe maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie een aantrekkelijker verblijfsklimaat ondersteunen en meer ruimte voor ontspanning en ontmoeting mogelijk maken? En wat is er dan op gebied van beleid nodig om de financiële kant van de vastgoeddynamiek anders in te regelen?

voor welke voorstellen kan subsidie worden aangevraagd?
Om voor een innovatievoucher in aanmerking te komen dient een actuele maatschappelijke opgave of een concreet ruimtelijk vraagstuk te worden omschreven dat inhoudelijk aansluit bij het thema van deze open oproep. Binnen het voorgestelde project dient een heldere aanpak omschreven te zijn, waarbij door decentrale overheden en/of semipublieke organisaties, samen met betrokken en belanghebbende partijen onder begeleiding van ontwerpers, in een tijdsbestek van 1-3 maanden onderzoek wordt verricht ter verkenning en versterking van lokaal en/of regionaal beleid.

waar wordt op beoordeeld?
Het Stimuleringsfonds laat zich bij de beoordeling van ingediende voorstellen adviseren door een commissie van enkele externe deskundigen met relevante expertise op het gebied van ontwerpend onderzoek en de inhoud van deze specifieke open oproep.

Deze commissie let bij de beoordeling van de voorstellen op deze criteria:
• relevantie van de vraagstelling
• doel en opzet van het plan van aanpak
• de mate waarin de beoogde effecten het beleid versterken en/of vernieuwen
• de deskundigheid van de betrokken partijen
• de manier waarop door de betrokken partijen wordt samengewerkt
• de manier waarop de resultaten worden gedeeld en verduurzaamd
• de coherentie tussen bovengenoemde onderdelen

doorlopend selecteren
Let op: aanvragen voor innovatievouchers worden doorlopend op volgorde van indiening behandeld; de datum en het tijdstip van indienen van een volledige aanvraag is daarbij leidend.

De behandeling en beoordeling van ingediende voorstellen vindt plaats binnen de kaders van de Regeling Open Oproep van het Stimuleringsfonds. Een eventuele subsidie wordt zodoende op basis van dat reglement verstrekt. Voor deze open oproep zijn de volgende artikelen uit dat reglement niet van toepassing:
artikel 4, lid 1, onder b;
artikel 10, lid 2;
artikel 12, lid 1 en 2;

indienen aanvraag
Uw voorstel kunt u vanaf 1 april tot en met 30 juni 2021 via de online aanvraagomgeving van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie indienen. Selecteer hierbij de ronde 'Open Oproep Vitale steden en dorpen'.

Een voucheraanvraag bestaat uit:
1. Een volledig ingevuld aanvraagformulier;
2. Een volledig ingevuld projectcanvas (1 A3 > zie VRO projectcanvas + VRO projectcanvas toelichting);
3. Een planning en begroting (max. 2 A4);
4. Een offerte van de betrokken ontwerper/onderzoeker (max. 2 A4);
5. CV's/resumes van de direct bij de uitvoering van het project betrokken personen (max. 2 A4);
6. Een uittreksel uit het register van de Kamer van Koophandel van de aanvragende partij (2 A4);
7. Een representatieve afbeelding voor communicatiedoeleinden, waarvan de beeldrechten bij de aanvrager of de betrokken ontwerper/onderzoeker rusten;
8. Aanvullend indien gewenst: relevante documentatie m.b.t. tot het project (max 4 A4);
9. Aanvullend indien gewenst: link naar video van max. 3 min waarin het project wordt gepitcht.

Als de aanvraag niet aan bovenstaande omschrijving voldoet, kan er geen beoordeling plaatsvinden.

Let op:
• Maak tijdig een account aan voor de online aanvraagomgeving. Het valideren van een nieuw gebruikersaccount kan tot maximaal 1 werkdag duren.
• Raadpleeg voor het indienen van uw aanvraag de Leidraad voorbereiding subsidieaanvraag. Deze leidraad biedt onder andere houvast bij het opstellen van de planning en begroting.

NB. Er is een themadossier opgesteld met referentieprojecten van ontwerpend onderzoekstrajecten die eerder tot vernieuwende inzichten op de subthema's van deze open oproep hebben geleid. Dit document dient ter inspiratie en kan aanvragers helpen bij de positionering van hun voorstel.

subsidieprocedure
doorlopende advisering
De adviseurs worden door het Stimuleringsfonds geselecteerd en aangesteld en zullen vanaf het uitschrijven van deze oproep elke 3 weken advies aan het bestuur uitbrengen over de voorstellen die in de voorliggende periode zijn ingediend.

ontvangst en selectie
Uiterlijk één week na indiening ontvangt u per e-mail een ontvangstbevestiging. Binnen 6 weken na indiening informeert het bestuur de aanvrager schriftelijk over zijn besluit. Bij een positief besluit dient het project binnen 1 maand vanaf de beschikkingsdatum van start te gaan. Afgewezen voorstellen ontvangen een negatieve beschikking. Het Stimuleringsfonds zal alleen publiekelijk over geselecteerde voorstellen communiceren.

startbijeenkomst, lezingen en werkbijeenkomsten
Deze doorlopende manier van beoordelen heeft als gevolg dat binnen deze regeling niet in één keer een grote groep projecten gelijktijdig van start gaat. Wel krijgt iedere beoordelingsronde een eigen meet-up; een startbijeenkomst waarbij de geselecteerde teams een inhoudelijke terugkoppeling krijgen op hun voorstel. Daarnaast wordt inhoudelijke verdieping aangeboden in een reeks lezingen, en vinden er voor iedere themalijn werkbijeenkomsten plaats waar de verschillende werktrajecten worden besproken en lessen worden gedeeld.

contact
Voor vragen over de open oproep en de procedure kunt u contact opnemen met het projectteam van de Voucherregeling Ruimtelijk Ontwerp.
Mail naar voucherregeling@stimuleringsfonds.nl of bel 010-4361600.

nieuwsbrief
Bent u geïnteresseerd in de resultaten en inzichten uit deze voucherregeling? En blijft u graag op de hoogte van verdiepende lezingen, masterclasses en werkbijeenkomsten in het gelijknamige actieprogramma?

Volg dan:
'De nieuwe ruimte' kennispagina
en schrijf u hier in voor de nieuwsbrief 'De nieuwe ruimte'

We bouwen aan een lerend netwerk van decentrale overheden, semipublieke organisaties, experts, ontwerpers en andere professionals en beogen zo de impact van het traject als geheel en de kracht van ontwerp in het bijzonder te vergroten.

context
De Voucherregeling Ruimtelijk Ontwerp maakt onderdeel uit van het tweede steunpakket voor de culturele en creatieve sector. Met deze voucherregeling beoogt het Stimuleringsfonds nieuwe vormen van opdrachtgeverschap voor de ontwerpsector te stimuleren en tegelijkertijd nieuwe duurzame vormen van samenwerking tot stand te brengen om de positie van ontwerpers zowel tijdens als na afloop van de coronacrisis te versterken.

downloads

prachtigeproductielandschappenweb.gif

Open Oproep Prachtige productielandschappen

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie nodigt coalities van provincies, gemeenten, gebiedsontwikkelaars, grondeigenaren, energiebedrijven, netwerkbeheerders, voedselproducenten, natuurorganisaties, erfgoedspecialisten en (collectieven van) bewoners uit om samen met ontwerpers te werken aan nieuwe strategische visies of ontwerpvoorstellen voor de transitie van ons productielandschap. Hoe kunnen vanuit een integrale ontwerpbenadering omvangrijke transitieprocessen in het landschap worden aangepakt en de ruimtelijke kwaliteit van het landschap worden verbeterd?

Dien een voorstel in voor nieuwe strategische visies of ontwerpvoorstellen voor de transitie van ons productielandschap.

Open Oproep Prachtige productielandschappen
indienen vanaf 1 mei 2021
deadline indienen tot en met 20 september 2021
max. 12 voorstellen worden geselecteerd à € 30.000
dien een opstartsubsidie in, doorlopend vanaf 1 mei t/m 30 juni 2021, ter voorbereiding van een aanvraag

Het Nederlandse landschap is van oudsher een productielandschap, dat op grote schaal is ingezet voor de productie van voedsel en het ontginnen van grondstoffen. Dit bestaande productielandschap gaat de komende jaren sterk veranderen. De winning uit hernieuwbare energiebronnen moet flink worden opgeschaald om de Europese klimaatdoelstellingen te behalen. Verschraling van landbouwgrond en afname van biodiversiteit vraagt om nieuwe vormen van voedselproductie. Tegelijkertijd neemt de behoefte aan natuurrecreatie toe. Dit alles legt een grote claim op de landschappelijke inrichting van Nederland en vraagt meer ruimte dan beschikbaar is in ons land. De complexiteit van de transitieopgave van het landschap is dan ook groot.

Economische, technologische, maatschappelijke, cultuurlandschappelijke en ruimtelijke aspecten grijpen sterk op elkaar in. Dat maakt een nieuwe, meer integrale aanpak noodzakelijk, waarin organisaties uit diverse sectoren samenwerken. Koppeling van verschillende opgaven en multifunctioneel landgebruik kunnen tot nieuwe inzichten leiden. Ontwerpers leveren in dit proces een belangrijke bijdrage. Zij zijn in staat om complexe systemen en grote ketens van een transitieproces in kaart te brengen, de complexiteit van deze grote opgave ontrafelen en begrijpelijk maken. Bovendien kunnen ontwerpers in beeld brengen waar koppelingen van opgaves en functies kunnen plaatsvinden; ze kunnen uiteenlopende belangen zichtbaar maken en bij elkaar brengen. Daarom biedt het inzetten van ontwerpkracht in het begin van de keten uitstekende kansen voor een goed verloop van het transitieproces.

voor wie is deze oproep?
Deze oproep richt zich op vernieuwers die op onderzoekende wijze samen willen werken. Te denken valt aan coalities van provincies, gemeenten, gebiedsontwikkelaars, grondeigenaren, partijen uit de energie- en landbouwsector, netwerkbeheerders, voedselproducenten, natuurorganisaties, erfgoedspecialisten en/of collectieven van bewoners, samen met ontwerpers.

Let op:
De ontwerpers zijn de hoofdaanvrager en zijn projectverantwoordelijk voor de uitvoering van het ontwerpend onderzoek. Samenwerkende partijen treden op als mede-aanvrager.

mogelijke onderzoeksvragen
Projectvoorstellen richten zich op een of meerdere aspecten van de volgende onderzoeksvragen:

Hoe kan een duurzaam productielandschap ontwikkeld worden in synergie met regionale identiteiten en cultuurlandschappelijke waarden van het landschap?
Hoe kan een integrale ontwerpbenadering bijdragen aan een energietransitie, waarbij verschillende ruimtelijke opgaven in onderlinge samenhang worden ingevuld?
Hoe creëren we ruimtelijke mogelijkheden van productie, opslag en distributie van duurzame energie met behoud van landschappelijke kwaliteit?
Welke ontwerpstrategieën kunnen worden ingezet om tot een duurzaam, circulair, toekomstbestendig en landschapsinclusief voedselsysteem te komen?
Hoe organiseren we participatie op lokaal en regionaal niveau om tot breed gedragen oplossingen te komen?

vijf ontwerpthema's waarop je je kan richten

1. cultureel erfgoed van het productielandschap
Het Nederlandse landschap is van oudsher een productielandschap, dat op grote schaal is ingezet voor de productie van voedsel en het ontginnen van grondstoffen. Dit heeft Nederland een uniek cultuurlandschap opgeleverd. Hoe kan een duurzaam productielandschap ontwikkeld worden in synergie met de directe omgeving, cultuurlandschappelijke waarden en regionale identiteit? Op welke manieren kunnen aanwezige landschapsstructuren bijdragen aan een duurzame ruimtelijke inpassing van de transitie in het Nederlandse landschap?

2. landschapsinclusieve energietransitie
Om de klimaatdoelstellingen te behalen moet het opwekken van duurzame energie flink opschalen. Dat vraagt om meer ruimte voor windenergie, zonne-energie of andere duurzame energiewinningsmethoden. Hoe werken we samen aan een landschapsinclusieve energietransitie? Hoe kunnen we de ruimte optimaal gebruiken en bijvoorbeeld ook laten bijdragen aan herstel van natuur en toename van biodiversiteit? En kunnen we bijvoorbeeld ook de natuurbeleving vergroten door plekken van educatieve en recreatieve functies te voorzien voor het omliggende gebied?

3. productie, opslag en distributie van energie als systeemontwerp
De transitie naar duurzame energie claimt veel fysieke ruimte voor opwekken van energie. Maar ook voor opslag, transport en conversie van energie is ruimte nodig. De energie-infrastructuur in Nederland moet op het gebruik van diverse, duurzame en decentrale energiebronnen worden aangepast. Welke ontwerpstrategieën kunnen worden toegepast om aspecten van productie, opslag en distributie in productielandschap integraal vorm te geven? Welke rol kan ontwerp spelen in het inzichtelijk maken van de transitieketen en bij elkaar brengen van uiteenlopende belangen?

4. voedselproductie
Aan onze voedselproductie worden nieuwe eisen gesteld wat betreft milieubelasting. De uitstoot van broeikasgassen binnen het bestaande voedselsysteem moet teruggedrongen worden. Dit geeft aanleiding om te kijken naar het landschapsecologisch systeem en hoe aspecten als kringlooplandbouw, biodiversiteit, dierenwelzijn en voedselkwaliteit hierin passen samen met de belangen, kennis en kunde van de agrarische sector. Welke vernieuwende integrale ontwerpstrategieën zijn nodig voor een duurzame, circulaire, toekomstgericht en landschapsinclusief voedselsysteem? Hoe kan ontwerp bijdragen aan een duurzame ruimtelijke inpassing van de transitie van de voedselketen in het Nederlandse landschap?

5. lokaal draagvlak
De transitieopgave vraagt om grote inzet van een groot aantal partijen. Welke nieuwe concepten kunnen worden ontwikkeld voor het organiseren van een breed maatschappelijk draagvlak rondom de transitieopgaven in Nederlandse productielandschappen? Hoe zorg je ervoor dat diverse belangen, vraagstukken en oplossingen integraal worden afgewogen en iederéén een stem heeft in de transitie onze productielandschap? Welke kansen zien ontwerpers voor het versterken van inhoudelijke en financiële participatie of lokale energie initiatieven?

* ontwerpend onderzoek
De werkwijze betreft een ontwerpend onderzoek dat zich richt op concrete ruimtelijke opgaven en wordt uitgevoerd door een interdisciplinair team van initiatiefnemers, ontwerpers en experts. Ontwerpend onderzoek is een onderzoeksmethodiek of werkwijze, gericht op de ontwikkeling van nieuwe ruimtelijke visies en ontwerpvoorstellen voor de toekomst. Het geeft antwoord op de vraag hoe je co-creatie kunt realiseren met betrokken burgers, ondernemers, deskundigen, organisaties en overheden. Hoe je vragen voortdurend kunt aanscherpen, herinterpreteren of zelfs herdefiniëren. Hoe je economische, maatschappelijke en ruimtelijke afwegingen kunt samenbrengen. Hoe je vanuit een veelheid van belangen tot nieuwe toekomstperspectieven kunt komen.

voor welke voorstellen kan subsidie worden aangevraagd?
Binnen deze open oproep kunnen de volgende subsidies worden verstrekt:

A. ontwerpend onderzoek, gericht op concrete ruimtelijke opgaven uitgevoerd door een interdisciplinair team van initiatiefnemers, ontwerpers en experts.
max. 12 voorstellen worden geselecteerd à € 30.000, cofinanciering is vereist vanuit de samenwerkende partijen en kan bestaan uit aanvullende financiële bijdragen en/of interne tijdsinvestering.
deadline indienen tot en met 20 september 2021.
eerste fase: € 30.000 beschikbaar voor uitvoering ontwerpend onderzoek en kennisdeling in eerste fase van oktober 2021 tot juni 2022, waarvan € 25.000 voor het ontwerpend onderzoek en € 5.000 voor kennisdeling. Resultaat eerste fase: breed gedragen strategische visies en concrete ontwerpvoorstellen voor nieuwe productielandschappen.
vervolgfase: max. € 40.000 beschikbaar, waarvan € 35.000 voor verdieping van de kennisontwikkeling (ontwerpend onderzoek) en € 5.000 voor kennisdeling. Het plan voor de vervolgfase wordt voor beoordeling voorgelegd aan de adviescommissie zoals samengesteld voor de eerste fase. De aanvraagronde voor de vervolgfase is te verwachten in juni 2022.

B. opstartsubsidie, om de kansen te verkennen om een coalitie samen te stellen en een projectvoorstel uit te werken.
max. 16 voorstellen worden geselecteerd met een maximale bijdrage van € 5.000, waarbij cofinanciering niet is vereist.
doorlopend indienen vanaf 1 april t/m 30 juni 2021.
resulteert in een uitgewerkt voorstel voor de Open Oproep Prachtige productielandschappen met deadline 20 september 2021.

Let op: voor het indienen en beoordelen van een opstartsubsidie vindt u hier de specificaties.

waar wordt op beoordeeld?
Subsidieaanvragen worden voor beoordeling voorgelegd aan externe adviseurs. Deze commissie beoordeelt de plannen op basis van de volgende vijf criteria:

▪ de relevantie van de vraagstelling;
▪ de kwaliteit van het plan van aanpak;
▪ de mate van vernieuwing;
▪ de expertise van de betrokken partijen;
▪ de wijze van kennisdeling van (tussen)resultaten.

Uit de inzendingen selecteert de commissie bij voldoende kwaliteit maximaal 12 voorstellen.

indienen aanvraag
Uw voorstel kunt u vanaf 1 mei tot en met 20 september 2021 via de online aanvraagomgeving van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie indienen. Selecteer hierbij de ronde 'Open Oproep Prachtige productielandschappen'.

Het voorstel bestaat uit:

1. Een projectplan (maximaal 10 pagina's en niet groter dan 8 MB) met daarin:
de vraagstelling: een heldere omschrijving van de vraagstelling en doel van het project
plan van aanpak: een toelichting van beoogde ontwerpmethodiek en een heldere omschrijving van rol van ontwerper in het proces
samenwerking: een omschrijving van de expertise van alle betrokken partijen en hun rol in het proces.
beoogde resultaat
2. Begroting en planning eerste fase (maximaal 3 pagina's en niet groter dan 2 MB).
3. Communicatieplan voor kennisdeling
4. CV's van de betrokken ontwerpers (max. 4 pagina's en niet groter dan 4 MB).
5. Een uittreksel uit het register van de Kamer van Koophandel van de uitvoerende partij. Ontwerpers treden op als hoofdaanvrager en zijn projectverantwoordelijk voor de uitvoering van het ontwerpend onderzoek. Samenwerkende partijen treden op als mede-aanvrager.
6. Representatieve afbeelding van het project voor communicatiedoeleinden vanuit het Stimuleringsfonds.

Als de inzending niet aan bovenstaande omschrijving voldoet, kan er geen inhoudelijke beoordeling plaatsvinden.

Let op:
• Maak tijdig een account aan voor de online aanvraagomgeving en raak vertrouwd met het aanvraagformulier. Het valideren van een nieuw gebruikersaccount kan tot maximaal 1 werkdag duren.
• Raadpleeg voor het indienen van uw aanvraag de Leidraad voorbereiding subsidieaanvraag. Deze leidraad biedt houvast met betrekking tot de subsidieaanvraag en het opstellen van een projectplan.

subsidieprocedure
De beoordeling van de eerste fase van een open oproep heeft de vorm van een tender: dit betekent dat binnen het beschikbare budget een aantal voorstellen boven de andere wordt verkozen. Alleen positief beoordeelde projecten kunnen worden ondersteund. De behandeling en beoordeling van de ingediende voorstellen vinden plaats binnen de kaders van de Regeling Open Oproep van het Stimuleringsfonds en met name de mate waarin de aanvraag aansluit op de criteria van de open oproep. Per aanvraag brengt de commissie een advies uit aan het bestuur van het Stimuleringsfonds.

ontvangstbevestiging en bekendmaking selectie
Uiterlijk één week na de sluitingsdatum ontvangt u via de digitale aanvraagomgeving van het Stimuleringsfonds Creatieve een ontvangstbevestiging. De voorstellenselectie wordt uiterlijk 29 oktober via de digitale aanvraagomgeving aan de aanvragers bekendgemaakt.

contact
Voor vragen over de open oproep en de procedure kunt u contact opnemen met:
Nazanin Hedayati via 010-4361600 of n.hedayati@stimuleringsfonds.nl

nieuwsbrief
Bent u geïnteresseerd in de resultaten en inzichten uit de ARO oproepen? En blijft u graag op de hoogte van verdiepende lezingen, masterclasses en werkbijeenkomsten in het gelijknamige actieprogramma?

Volg dan:
'De nieuwe ruimte' kennispagina
en schrijf u hier in voor de nieuwsbrief 'De nieuwe ruimte'

We bouwen aan een lerend netwerk van decentrale overheden, semipublieke organisaties, experts, ontwerpers en andere professionals en beogen zo de impact van het traject als geheel en de kracht van ontwerp in het bijzonder te vergroten.

werkbijeenkomsten Prachtige productielandschappen
Op 11 mei en 18 mei vinden twee online werkbijeenkomsten Prachtige productielandschappen plaats. Meer informatie over het programma wordt binnenkort op de kennispagina 'De nieuwe ruimte' gepubliceerd.

context
Deze open oproep draagt bij aan de uitvoering van Actieprogramma Ruimtelijk Ontwerp 2021–2024 dat door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie wordt uitgevoerd in opdracht van de ministeries van BZK en OCW.

het fonds

subsidies

actueel