stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Met het programma Onderwijsomgeving beoogt het Stimuleringsfonds door de inzet van ontwerpers nieuwe onderwijsconcepten te verkennen en de kwaliteit van de leeromgeving te verbeteren. Het fonds zette hiertoe twee Open Oproepen uit, de Open Oproep Onderwijsomgeving voor uitvinders, denkers en doeners (april 2014) en de Open Oproep Onderwijsomgeving (september 2014). Hieruit kwamen in totaal veertien projecten voort op het raakvlak van onderwijs en ontwerp.

budafabriekweb.jpg

Vijf modellen voor een nieuwe ambachtsschool

Het ambacht mag de laatste jaren in creatieve kringen steeds meer aandacht krijgen, voor een grotere toestroom naar het ambachtsonderwijs heeft dat niet gezorgd. Sterker nog, het MBO kampt met dalende leerlingaantallen en een slecht imago. Het project 'Ambachtsschool Revisited' wil via een ontwerpend onderzoek alternatieven aandragen die het Nederlandse beroepsonderwijs relevanter en aantrekkelijker kunnen maken.
'Een groot probleem van veel mbo-scholen is dat ze moeite hebben leerlingen te vinden', zegt Eireen Schreurs van suboffice architecten die meewerkt aan het onderzoek 'Ambachtsschool Revisited'. Schreurs: 'De scholen en de politiek hebben tot nu toe de blik vooral naar binnen gericht. Om daar verandering in te brengen zijn wij in het buitenland op zoek gegaan naar goede voorbeelden. Deze ideeën proberen we nu in een vorm te gieten die schoolbesturen zal inspireren.' Als scholen alleen daar al ideeën daar uit oppikken, dan zijn wij gelukkig.'

Ambachtsschool Revisited wordt uitgevoerd door onderzoekers en architecten Susanne Pietsch (TU Delft), Eireen Schreurs, Sereh Mandias en architectuurhistoricus Dolf Broekhuizen. Om antwoord te vinden op de vraag hoe scholen kunnen profiteren van een ambachtscultuur bestudeerden zij zulke culturen in Duitsland, Engeland, Zwitserland en Oostenrijk. Daar bezochten zij scholen, maar ook andere instituten en bedrijven zoals onderzoekscentra, toonzalen en werkplaatsen.

'Die instituten zijn sterk aan regionale economieën gekoppeld, strategisch gelegen en ze hebben een huisvesting die zich zichtbaar onderscheidt', vertelt Schreurs. 'Samen vormen ze netwerken die elkaar ondersteunen, scherp houden en versterken. In alle best practices profiteert de beroepsschool van deze samenwerking, en helpt zij omgekeerd het imago van de beroepspraktijk te versterken.'

De Nederlandse situatie steekt daar schril bij af. 'In Nederland troffen we veel introverte en generieke schoolgebouwen aan, die een eigen identiteit ontberen en zich afkeren van hun omgeving. En ook de relaties tussen bedrijven en scholen zijn, enkele goede uitzonderingen daargelaten, beperkt.'
VocationalschoolinGordolaweb.jpg
Vijf denkmodellen

Vijf modellen werden ontwikkeld in antwoord op de ruimtelijke vraag hoe de verbinding tussen de school, het beroepenveld en de maatschappij versterkt kan worden. Schreurs: 'We hebben vijf ruimtelijke denkmodellen voor de nieuwe ambachtsschool ontwikkeld, waarbij elk model is gebaseerd op een combinatie van eigenschappen van buitenlandse voorbeelden. Daarbij hebben we gekeken naar de positie in de stad, de verbindingen en de samenwerkingen die de school kan aangaan en de architectuur die daar bij past.'

De vijf modellen zijn 'het gildehuis', waarin beroepsverenigingen een actievere rol spelen, 'het kenniscentrum', waarbij kennis van het maken verbonden wordt met opleidingen voor specifieke beroepsgroepen, 'de winkelschool', waarbij scholen gekoppeld worden aan winkelconcepten, 'de bedrijfsschool', die school en leerbedrijf tegelijk is, en tenslotte de wijkschool, die sterk op de omliggende wijk is gericht.

De modellen worden begin 2016 aan een groep experts voorgelegd. Rekening houdend met hun commentaar worden de scenario's concreet uitgewerkt voor een bepaalde locatie, om ze zo tastbaar mogelijk te kunnen presenteren. 'We hopen op een vruchtbare discussie. In het ideale geval kunnen wij onze uitgangspunten testen bij het ontwerp van een concrete case.'

Gepubliceerd: 17 november 2015

Lees hier de toekenning.

downloads