stimuleringsfonds creatieve industrie
rusonicactsweb.jpg

Selectie Open Oproep Turkije, Rusland, Egypte, Marokko #2

27 maart 2019
In september vorig jaar publiceerde het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie de Open Oproep Turkije, Rusland, Egypte, Marokko #2. Nederlandse ontwerpers en culturele organisaties werden gevraagd een plan in te dienen voor een project, interventie of traject dat ontwerp inzet voor meer inclusieve samenlevingen in Turkije, Marokko, Egypte of Rusland. Een interdisciplinaire commissie met expertise in de desbetreffende landen selecteerde uit 38 voorstellen zestien projecten.
De zestien geselecteerde projecten richten zich vanuit verschillende invalshoeken en disciplines op nieuwe relaties tussen identiteit, straatcultuur, openbare ruimte en de relatie tussen de stad en het platteland. De projectvormen zijn divers en reiken van ontwerpend (veld)onderzoek tot speculatief ontwerp tot een festival. Vanuit ontwerp (vormgeving, digitale cultuur en architectuur) agenderen en onderzoeken de teams thema's als gentrification, visuele identiteit, upcycling, data-eigenaarschap en privacy, migratie en de toekomst van ambachten. De projecten zijn contextspecifiek en de geselecteerde internationale teams werken samen met verschillende gemeenschappen.

Het aantal inzendingen voor deze tweede open oproep was bijna evenredig verdeeld over de vier landen, met veertien aanvragen voor Marokko als uitschieter. Daarnaast waren negen aanvragen gericht op Turkije, zes op Egypte en negen op Rusland. Per land zijn vier projecten geselecteerd voor de eerste fase, met de mogelijkheid om voor de tweede fase een vervolgaanvraag in te dienen. Hieronder lees je wat in de inzendingen per land opviel.

Marokko
Marokko is een land rijk aan ambachten, dit kwam terug in de aanvragen. Zes van de veertien richtten zich op de toekomst en ontwikkeling van de ambachten mode en textiel, twee aanvragen op digitale cultuur en zes aanvragen op architectuur. Het land is veelzijdig en bestaat uit vele contrasten. Zo kent elke streek een eigen ambacht en specialisatie: Fes en omgeving staat onder meer bekend om keramiek, leer en wol en in Zuid-Marokko wordt weer veel met hout en raphia gewerkt en is een rijke geschiedenis van tapijtweven. De aanvragen richten zich op verschillende in Marokko actuele maatschappelijke vraagstukken zoals de positie van vrouwen in het publieke domein, de verdeling van middelen en welvaart, betekenis van erfgoed en hedendaagse ontwikkelingen, verkeersveiligheid en mobiliteit en immigratie. De ingediende projecten vinden op verschillende gebieden in het land plaats. Over het algemeen was de betrokkenheid van Marokkaanse partners beperkt in de voorgestelde samenwerkingen. De geselecteerde projecten raken inhoudelijk interessante en actuele thema's, werken met lokale gemeenschappen en professionals samen en hebben de potentie om een goede balans te vinden in wederkerigheid en evenwichtig partnerschap in de internationale samenwerking.

Geselecteerde projecten in Marokko:
A SQUARE METER BERBER – Mina Abouzahra en Nina Mohammad-Galbert
QANAT: a training for the not yet – Jeanne van Heeswijk en Le 18
New Geographies of the Mediterranean Sea - Manon Bachelier, Justine Daquin en Zoé Le Voyer
Tanger: Facets of a Mediterranean Intersection – Stichting Amsterdams Andalusisch Orkest, Mahal Art Space, Ecole Nationale d'Architecture en Atelier Kissaria

Rusland
Ten opzichte van de eerste open oproep zijn de voor Rusland ingediende projecten zeer divers in thematiek. Een groot aantal is gericht op de openbare ruimte. Maar ook journalistiek stond centraal in een van de aanvragen; hierin werden vanuit een ontwerpperspectief de mainstream media onderzocht. De projecten die een bijzondere manier van werken en bevragen inzetten vielen op. Zo zijn er projecten die speculatief onderzoek doen naar de identiteit van een regio en de mogelijke relatie die mensen daarmee kunnen hebben. Veldonderzoek en samenwerken met communities zijn kenmerkend voor de geselecteerde projecten. De projecten waarin crossdisciplinair wordt gewerkt vond de commissie verfrissend, met name samenwerkingen tussen verschillende culturele en artistieke disciplines. Ze verwacht dat deze tot vernieuwende resultaten kunnen leiden die bijdragen aan de betekenis van inclusieve samenlevingen in stedelijk en landelijk gebied in Russische context.

Geselecteerde projecten Rusland:
Murmansk Project – Stichting Sonic Acts en Friday Milk
Who owns the river? – Maatschap Observatorium en Street Art Research Institute St. Petersburg
What do landscapes say? Speculating the diversity of landscapes and identity – Nomaos
Palaces of Culture in the former USSR – DVN Architect, Voronezh State Technical University, gemeente Voronezh, communities in Voronezh
mamenaabouzahraweb.jpg
A SQUARE METER BERBER door Mina Abouzahra en Nina Mohammad-Galbert

Egypte
De situatie in Egypte is ingewikkeld. De bewegingsvrijheid en mogelijkheden tot (internationale) uitwisseling zijn de laatste jaren veranderd. Ondanks de lastige situatie en restricties is de culturele sector in Egypte zeer actief, levendig en kritisch. Er zijn veel 'grass roots'-initiatieven, organisaties en collectieven die tactisch met samenwerkingen en ondersteuningen weten om te gaan en strategisch hun activiteiten opzetten en uitvoeren. Het viel de commissie op dat deze niet sterk zijn vertegenwoordigd in de ingediende aanvragen. Opvallend bovendien was dat vijf van de zes ingediende aanvragen zich richten op Caïro en slechts één op Alexandrië. De kwaliteit van de aanvragen en mate van uitwerking wisselden sterk. In de geselecteerde projecten ziet de commissie kansen om in de verdere ontwikkelingsfase meer jonge Egyptische ontwerpers, kunstenaars en makers te betrekken.

Geselecteerde projecten Egypte:

We Are Data – Stichting Impakt en Cairotronica
Papyrus and New Media – Ba7r, Khatt Foundation en Megawra
Aseel – DecoType en Al-Qalam
(Re)model citizens – Elke Uitentuis, Wouter Osterholt, communities in Antikhana, CLUSTER, Takween en Megawra

Turkije
De ingediende aanvragen zijn gericht op verschillende plekken in Turkije, namelijk Izmir, Istanbul, Ankara, Eskeshir en Antep, dichtbij de grens met Syrië. Over het algemeen was de kwaliteit van de aanvragen goed. De variëteit aan thema's en disciplines was groot en liep uiteen van textiel ontwerp tot illustratie, ontwerp voor de openbare ruimte, spel en VR. In een aantal voorstellen ontbrak het aan culturele relevantie in de methodologie, het doel of de samenwerking. Over de geselecteerde voorstellen is de commissie positief wat betreft de mate van wederkerigheid in de Turks-Nederlandse samenwerking. Er is binnen de projecten aandacht voor de duurzame sociale effecten in Turkije en men staat open voor het leren van het Turkse perspectief in soortgelijke uitdagingen in Nederland. De commissie verwacht dat dit sterker wordt ontwikkeld en uitgewerkt in de eerste fase.

Geselecteerde projecten Turkije:
Tradition as a Making Tool – Space Crafters en Cross Change
Inclusive regenerated fashion in Turkey – Knitwear Lab en Bersa Triko
No Seat At The Table – Minem Sezgin, Stüdyo 501 en Bant Mag.
POMACE: Learning Circularity from Olive – Random Works, Studio FG, Melis Baloglu Design, Zeytince Association, Can Gunduz, Bilge Demirtas en de gemeente Karaburun

egba7r.jpg
Papyrus and New Media door Ba7r, Khatt Foundation en Megawra

samenstelling commissie
De vier delen van de open oproep zijn elk specifiek gericht op één van de vier landen, en zijn samen onderdeel van één programma. Daarom is gekozen om een speciale commissie samen te stellen waarin experts werkzaam in de creatieve industrie en met het vermogen interdisciplinair te denken per land zitting nemen. Gezien de diversiteit aan disciplines in de aanvragen zijn daarnaast ook twee adviseurs betrokken met expertise op het gebied van digitale cultuur en vormgeving.

De commissie bestaat uit:

Voorzitter commissie: Petra Stienen – publicist, zelfstandig adviseur en Arabist. Ze schreef twee boeken over het Midden-Oosten, 'Dromen van een Arabische Lente' (2008) en 'Het Andere Arabische Geluid' (2012). Van 1995 tot 1999 werkte Petra als diplomaat op de afdeling pers en cultuur bij de Nederlandse Ambassade in Egypte.
Adviseur Turkije: Merve Bedir – architect en medeoprichter van MAD, een centrum dat zich inzet voor ruimtelijke rechtvaardigheid in Istanbul. Bedir is lid van Matbakh-Mutfak, een transnationaal collectief van vrouwen gevestigd in Gaziantep en ze is betrokken bij Future+ / Aformal Academy, een onafhankelijke school voor kunst en stedenbouw in Shenzhen.
Adviseur Rusland: Eva Radionova – landschapsarchitect en oprichter van Novascape, curator Russisch-Nederlandse uitwisselingsprojecten, gastdocent aan de Academie van Bouwkunst Amsterdam en de Hogeschool van Amsterdam.
Adviseur Egypte: Arthur Steiner – programmaleider bij HIVOS, kunsthistoricus en arabist met een praktijk op het snijvlak van beeldende kunst, ontwerp en technologie. Steiner heeft verschillende art spaces en uitwisselingsprogramma's opgezet in samenwerking met locale partijen in het Midden-Oosten en is hiervoor meerdere malen per jaar in Egypte.
Adviseur Marokko: Saïd Belhaj – oprichter Raphia, een schoenenlijn waarbij hij samenwerkt met ambachtslieden in Zuid-Marokko voor het ontwerp en natuurlijke (verf)technieken. Belhaj is medeoprichter van PUHA, een boutique met werk van meer dan vijftig Nederlandse modeontwerpers die zich richten op duurzame materialen en productietechnieken.
Adviseur Digitale Cultuur: Janine Huizinga – hoofd Interactive / Media / Design aan de KABK in Den Haag en medeoprichter van Creative Cooperative en de European Street Design Challenge. Huizinga heeft verschillende projecten in Rusland en Egypte gedaan. Tot 2009 was ze artistiek leider van de Waag.
Adviseur Vormgeving: Yassine Salihine – industrieel ontwerper en vormgever, docent design research aan de master Industrial Design van de KABK. In zijn praktijk ontwikkelt Salihine concepten, ontwerpen en strategisch ontwerp en forecasting voor verschillende sectoren. Salihine heeft een achtergrond in onderzoeksjournalistiek.

achtergrond
Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie voert binnen het beleidskader van het Internationaal cultuurbeleid 2017-2020 (doelstelling 2) en met financiering van het ministerie van Buitenlandse Zaken een vierjarig programma uit onder de titel 'Inclusive Cities & Societies through Design'. Centraal in het programma staat de rol en inzet van ontwerp(denken) in het bevragen en bieden van oplossingen voor snelle urbanisatie en de maatschappelijke thema's die hieraan zijn gelieerd. Crossdisciplinair werken met relevante stakeholders in Turkije, Rusland, Egypte en Marokko wordt hierin gestimuleerd, zowel binnen de ontwerpdisciplines als daarbuiten. Het programma is gericht op het bieden van kansen voor gelijkwaardige samenwerking tussen deze landen en Nederland, en het versterken van vertrouwen en begrip.

Foto bovenaan: Murmansk Project – Stichting Sonic Acts en Friday Milk