stimuleringsfonds creatieve industrie
dummy
Longread Talent #2: Ik en de wereld: Post-crisis ontwerpgeneratie zoekt (en vindt) zijn plek in kwetsbare toekomst
ddw21campagnebeeld.jpg

Longread Talent #2: Ik en de wereld: Post-crisis ontwerpgeneratie zoekt (en vindt) zijn plek in kwetsbare toekomst

30 september 2021

De afgelopen zeven jaar heeft het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie ruim 250 jonge ontwerpers ondersteund met de Regeling Talentontwikkeling. In drie longreads wordt gezocht naar de gedeelde mentaliteit van deze ontwerpgeneratie, die is gevormd door de grote uitdagingen van onze tijd. Daarbij wordt onderzocht hoe ze omgaan met thema's als technologie, klimaat, privacy, inclusiviteit en gezondheid. Met in deze tweede longread: ontwerptalent wordt gevoed door een gevoel van urgentie. 'Als wij het tij niet keren, wie dan wel?'
15 september 2008. 12 december 2015. 17 maart 2018. Het lijken willekeurige data. Maar deze momenten hebben een stempel gedrukt op het ontwerpveld van nu. Op 15 september 2008 namelijk ging de New Yorkse zakenbank Lehman Brothers failliet; de daaropvolgende diepe financiële crisis legde de wanorde van het mondiale economisch systeem haarscherp bloot. Op 12 december 2015 sloten 55 landen (inmiddels 197) een vergaand Klimaatakkoord, waarmee klimaatverandering als vaststaand feit werd erkend. De industriële uitputting van bestaande grondstoffen en energievoorraden is 'officieel' onhoudbaar. En op 17 maart 2018 berichtte 'The New York Times' over een grootschalige politieke manipulatie door het databedrijf Cambridge Analytica. Het democratisch ideaal van de twintigste eeuw spatte uiteen op 'fake news' en privacyinbreuk.

Deze gebeurtenissen – en nog wel meer overigens – markeren een permanente staat van crisis in de wereld. De ruim 250 ontwerpers die sinds 2014 zijn ondersteund via de Regeling Talentontwikkeling van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie zijn opgeleid tijdens en daarmee gevormd door deze crises. Zij behoren tot de laatste ontwerpgeneratie die 11 september 2001 nog bewust heeft meegemaakt. Een generatie die wordt gemotiveerd door een gevoel van urgentie. Zij weten: als wij het tij niet keren, wie dan wel? Tegelijkertijd zijn ze gespeend van arrogantie. Zij zijn zich terdege bewust van de beperkingen van zowel hun expertise als de discipline waarin ze werken – of dat nou productdesign, mode, digitaal ontwerp of architectuur is. De illusie dat zij die ene alomvattende oplossing hebben, koesteren ze niet.
006representatieveafbeeldingstracuzzi.jpg
Irene Stracuzzi, The legal status of ice

de geldstromen in kaart
Maar communicatie is ook een krachtig wapen, weet Femke Herregraven (lichting 2015). De grafisch ontwerper verdiepte zich in de financiële constructies achter de neoliberale wereldeconomie en maakte deze zichtbaar. Herregraven richtte zich hierbij op de offshoreconstructies en het loskoppelen van kapitaal en fysieke locaties. Met een 'serious game' liet ze je spelenderwijs kennismaken met de internationale belastingconstructies in verre oorden. Dit 'Taxodus' put uit een grote database, waarin verschillende internationale belastingverdragen en gegevens van bedrijven en landen zijn verwerkt. Rijk worden was inderdaad nog nooit zo leuk en makkelijk. Daarnaast onderzocht zij de koloniale geschiedenis van Mauritius en de nieuwe rol van dit eiland in de Indische Oceaan als belastingparadijs. Met minutieus speurwerk en verrassende ontwerpen toonde Herregraven verborgen waardesystemen en maakte de materiële en geografische gevolgen ervan inzichtelijk. Om het ongebreidelde kapitalisme te kunnen hervormen, moet je toch eerst de valkuilen ervan kennen.

Kennis is ook macht. Daarmee zoeken deze ontwerpers hun plek in een wereld die steeds kwetsbaarder is. Heel letterlijk kwetsbaar ook, want klimaatverandering wordt als grootste bedreiging ervaren. Ook hier bepalen geopolitieke krachten het speelveld, toonde grafisch ontwerper Irene Stracuzzi (lichting 2019). Met haar installatie 'The legal status of ice' verbeeldt zij de claim die de vijf Arctische landen – Rusland, Canada, Denemarken, Noorwegen en de VS – leggen op de Noordpool. Onder het smeltende zee-ijs kunnen zich tenslotte immense olie- en gasvelden bevinden. Maar zou niet juist dat ijs zelf, dat sinds het einde van de jaren zeventig met de helft is geslonken, aan de orde moeten zijn? Dit contemporaine imperialisme is door Stracuzzi letterlijk in kaart gebracht met een reusachtig 3D-model van de Noordpool waarop de overlappende claims en andere data worden geprojecteerd. 'The legal status of ice' gaat over de Noordpool, maar ook over de uraniummijnen in Angola, of de nieuwe ruimtewedloop op zoek naar delfstoffen op de maan. Het gaat over een systeem van uitbuiting en kolonialisme. Stracuzzi's werk werd door de invloedrijke curator Paola Antonelli geselecteerd voor de manifestatie 'Broken Nature' in de 'Triennale di Milano' in 2019. Niemand kan nu nog beweren dat wij het niet wisten.

marcoprojectphotofilippotittarelli.jpg
Marco Federico Cagnoni

levende lampen
Het besef dat de complexiteit van de klimaatcrisis te groot is om het alleen het hoofd te bieden, zit diep. Gretig werken ontwerpers samen met andere disciplines. Zo doet Marco Federico Cagnoni (lichting 2020) met de Universiteit Utrecht onderzoek naar latexproducerende eetbare planten. Onder meer maïs en aardappelen worden nu nog verbouwd als grondstof voor bioplastic, waarbij in dat productieproces de voedingsstoffen verloren gaan. Cagnoni concentreert zich op voedselgewassen waarvan het restmateriaal ook wordt verwerkt tot volwaardige bioplastics.

Vanuit een besef dat de aarde niet langer straffeloos kan worden uitgebuit, zoeken ontwerpers naar een symbiose met de natuur. De routekaart is divers: de natuur wordt beschermd, nagebootst, gerepareerd of verbeterd. We zijn tenslotte in het Antropoceen, het tijdperk waarin menselijk handelen al het leven op aarde beïnvloedt. Maar als de natuur door de mens kan worden vernietigd, dan kan deze ook worden herschapen. Biodesigner Teresa van Dongen (lichting 2016) werkte voor de ontwikkeling van de lamp 'Ambio' op basis van lichtgevende bacteriën samen met microbiologen van de TU Delft en Universiteit Gent. De lamp is feitelijk een lange buis met een vloeistof waarin zeebacteriën leven; als de buis schommelt worden de bacteriën geactiveerd om licht af te geven. Hoe beter er voor de bacteriën wordt gezorgd, hoe meer en langer ze licht geven. Naast een duurzaam alternatief fungeert haar biolamp ook als krachtig communicatiemiddel. Het kan dus wel, samenwerken met de natuur. Wij zijn het alleen verleerd.

schermafbeelding20211004om204721.png
Teresa van Dongen, Ambio

Daarom zoeken ontwerpers ook naar manieren om ons contact met de natuur te herstellen. Architect Anna Fink (lichting 2020) suggereerde een plattelandshuis dat bestaat uit kamers die verspreid liggen in bossen, weilanden en een dorp. Bewoners moeten hun 'Landscape as House' zelf onderhouden door te kappen, planten, maaien, bouwen en repareren. De essentie van dit gefragmenteerde 'huis' is een dagelijks ritme van beweging van kamer tot kamer en een bewustwording van omgeving, tijd en ruimte. Routines en rituelen zijn geworteld in de verandering van het weer. Seizoenen worden een huiselijke ervaring. Fink putte hiervoor uit de eeuwenoude, halfnomadische levensstijl van haar voorouders in de vallei van het Bregenzerwald in de noordelijke Alpen. Hyperlokaliteit als oplossing voor mondiale vraagstukken.

sisselmarietonnenjonathanreussensorycart.jpg
Sissel Marie Tonn i.s.m. Jonathan Reus, Sensory Cartographies

ruwe satelietdata
Al zijn er ook ontwerpers die juist vertrouwen op technologie om de natuur te ervaren. Want waarom terugverlangen naar iets wat niet meer bestaat? Het Antropoceen is immers al begonnen. Sissel Marie Tonn (lichting 2020) gebruikt wetenschappelijke data als seismografische metingen. Deze complexe en abstracte data combineert ze met empathische gesprekken met Groningers over hun ervaringen met de aardbevingen. Deze gelaagde informatie over zowel de menselijke als de geografische aspecten van aardbevingen werden in samenwerking met twee modeontwerpers – letterlijk – verweven in een draagbaar vest. Daarnaast realiseerde ze met sound artist Jonathan Reus (lichting 2018) een interactieve compositie van sonische vibraties, om de ingrijpende ervaring van een aardbeving voor een breed publiek invoelbaar te maken. Door natuurlijke processen met technologie te verbinden in ruimtelijke installaties, maakt Tonn de impact van de mens op de aarde zichtbaar en tastbaar. De aardbevingen in Groningen zijn immers door de mens in gang gezet.

De opvatting over wat natuur is, verschuift door nieuwe technologieën als 'life science' en biohacking. Het zal geen toeval zijn dat deze ontwerpers ongeveer net zo oud zijn als Dolly, het eerste gekloonde schaap ter wereld (1996). De Taiwanees-Nederlandse ontwerper Kuang-Yi Ku (lichting 2020) trok deze genetische replicatie met zijn 'Tiger Penis Project' door naar de gezondheidszorg. De tijgerpenis wordt in veel traditionele Aziatische geneeskunde gezien als medicijn met heilzame krachten voor de mannelijke potentie. De toch al met uitsterven bedreigde tijger staat hierdoor nog verder onder druk. Daarom stelde Ku – hij studeerde eerder ook al tandheelkunde – voor om een tijgerpenis op basis van stamcellen in het laboratorium te kweken. Wat meteen ook weer allerlei nieuwe dilemma's opriep: is de tijgerpenis die niet afkomstig is van een wilde tijger maar uit een kweekbakje komt nog wel geschikt als traditioneel Chinees geneesmiddel? Oftewel wat zijn eigenlijk de grenzen van 'nature by design'?

schermafbeelding20211004om212303.png
Kuang-Yi Ku, Tiger Penis Project

Deze versmelting van biologie en technologie zal uiteindelijk leiden tot een nieuw soort wezen: de posthuman. Sieradenontwerper Frank Verkade (lichting 2017) ontwikkelde met zijn project 'Paradise' een scenario voor dat maakbare lichaam. Maar in plaats van technologie geeft Verkade juist een grote rol voor plant en dier om het menselijk lichaam aan te passen aan de moderne tijd. De oorsprong van sieraden ligt namelijk bij prehistorische natuurvolkeren die dierlijke vormen en natuurlijke materialen gebruikten om de mythische natuurkrachten over te nemen. Verkade verbindt de moderne mens met zijn omgeving door terug te grijpen op de oertijd.

technologie hacken
Maar als technologie zo bepalend wordt voor de toekomst van de mens, dan mogen wij de toekomst van onze technologie toch niet overlaten aan een kleine groep welvarende witte mannen van middelbare leeftijd uit Silicon Valley of het Europees Parlement? Aldus speculatief ontwerper Frank Kolkman (lichting 2018). De discussie over de rol van technologie in ons dagelijks leven moet daarom onderdeel uitmaken van dat dagelijks leven. 'OpenSurgery' is een onderzoek naar een doe-het-zelfoperatierobot. Deze worden nu al met behulp van 3D-printers en lasercutters gebouwd voor en door mensen in de VS die geen arts meer kunnen betalen. De zelfbenoemde 'design hacker' houdt ons hiermee een spiegel voor waarin de sociale, ethische en politieke implicaties van technologie zichtbaar worden. Wat vinden we hiervan? Willen wij dit? Terugdraaien van technologie is tenslotte bijna onmogelijk.

frankkolkman.jpeg
Frank Kolkman, Opensurgery

Deze ambivalente houding ten opzichte van technologie is een rode draad in de nieuwe ontwerpmentaliteit. Met de tablet op schoot en laptop op school, is deze ontwerpgeneratie opgegroeid als 'digital natives'. Technologie speelt een vanzelfsprekende rol in hun leven. Maar ze zien ook de risico's ervan. Robotisering, big data en kunstmatige intelligentie roepen nieuwe ethische dilemma's op over privacy en werkgelegenheid. 'I agree with the terms' of 'Click here to continue' – vaak meerdere keren per dag drukken wij deze waarschuwingen, want dat zijn het volgens dataontwerper Julia Janssen (lichting 2018), achteloos weg. Maar waar geven wij nou eigenlijk toestemming voor? Welke gegevens worden er verzameld en door wie? Maar vooral: waarom? En wat is de waarde van informatiestromen? Met haar project '0.0146 seconds' (de tijd die het kost om op de 'accept all'-button te klikken) maakt Janssen ons bewust van de onzichtbare economie achter internet. Daarvoor zette ze alle 835 privacyregels van de website van de Britse tabloid 'Daily Mail' in een vuistdik boek. Op evenementen als de 'Dutch Design Week' wordt dit boekwerk als een openbare aanklacht voorgelezen door het publiek.

aanklager en verdediger
De nieuwe digitale realiteit waarin niets is wat het lijkt en nepnieuws overal op de loer ligt, duwt ontwerpers in de rol van waarheidsvinders. Om te voorkomen dat complexe mondiale vraagstukken als globalisering of klimaatverandering in een abstracte discussie verzanden, maakte het ontwerpduo Cream on Chrome (Martina Huynh en Jonas Althaus, lichting 2020) zonder een spoor van ironie gebruik van een fictieve rechtszaak waarin dagelijkse voorwerpen worden aangeklaagd. Een sneaker wordt gearresteerd en vervolgd voor klimaatverandering en een mondkapje staat terecht voor het niet op tijd aanwezig zijn om besmetting te voorkomen. Met dit debat tussen aanklager en verdediging plaatst Cream on Chrome vraagtekens bij de onderlinge verwijten en het zoeken naar een zondebok. Want zijn wij het feitelijk niet zelf die in het beklaagdenbankje staan?

creamonchromeserveshimright.jpg
Cream on Chrome, Proxies on Trial

ontwerpen vanuit urgentie
Ontwerpers nemen zo de rol aan van de kanarie in de koolmijn. Zij zijn het die ons waarschuwen voor de gevolgen van 15 september 2008, 12 december 2015 en 17 maart 2018. De Regeling Talentontwikkeling stelt ze in staat om dit te doen zonder belemmeringen door gebrek aan tijd of geld. En misschien nog wel belangrijker: zonder de druk van meetbaar rendement. Alleen bij vrij experiment is er ruimte voor onverwachte inzichten. Wie had kunnen bedenken dat het 'Tiger Penis Project' van Kuang-Yi Ku maar dan met vleermuizen en schubdieren een wereldwijde pandemie had kunnen voorkomen? Of dat de 'Daily Mail' inmiddels niet langer door Wikipedia wordt erkend als een betrouwbare nieuwsbron, iets waarop Julia Jansen al zinspeelde?

Ontwerpers wordt de mogelijkheid geboden om de wereld te transformeren in plaats van zich te conformeren aan 'the powers that be'; in plaats van dreigende onomkeerbaarheid wordt potentiële verbetering gekoesterd. Met speculatieve of juist praktische, maar altijd inventieve ontwerpen wordt de wereld verklaard, en verbeterd. Waarmee Talentontwikkeling niet alleen een waardevol instrument is voor de individuele ontwerpers, maar voor de hele samenleving.

Tekst: Jeroen Junte

De lichting 2021 van de Regeling Talentontwikkeling wordt tijdens Dutch Design Week gepresenteerd in het Klokgebouw onder de naam Stimuleringsfonds Creatieve Industrie presents talent.

Beeld bovenaan: Sophia Bulgakova, 'Inevitably Blue' (links) en Inez Naomi Correa Alves, 'Versatile Forever', Foto: Imke Panhuizen (rechts) beiden lichting 2021

meer nieuws

onlinespreekuurdecember.png

16 dec: Online spreekuur

26 november 2021

Zoek jij financiering voor je project of praktijk? Het Stimuleringsfonds organiseert op donderdag 16 december een online voorlichtingsbijeenkomst over bijdragemogelijkheden voor makers en ontwerpers op het gebied van vormgeving, architectuur en digitale cultuur.
Heb je plannen voor een onderzoek, een (online) tentoonstelling of een samenwerking die je praktijk versterkt? Stafmedewerkers Annique Deneer (vormgeving) en Dewi Kruijk (digitale cultuur) geven toelichting op de openstaande subsidie regelingen van het Stimuleringsfonds en beantwoorden gestelde vragen. Meld je aan, laat je vraag achter via het aanmeldformulier en neem in december deel aan het online vraaggesprek.

Datum: 16 december 2021
Tijd: 14.00 uur - 15.00 uur
Aanmelden: via deze link

meer weten?
Vind hier tips en veelgestelde vragen
Vind hier meer informatie over de sluitingsdata in 2022
studiomaartenkolkguuskusters.jpg

Open Oproep Bouwen aan talent 2021 – 27 startende makers en ontwerpers geselecteerd

25 november 2021

Uit de 150 inzendingen die het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie ontving in reactie op de eerste Open Oproep Bouwen aan talent 2021 zijn 27 startende makers en ontwerpers geselecteerd. Zij zullen met gevestigde ontwerpbureaus, die al eerder werden geselecteerd, gaan samenwerken aan actuele vraagstukken en ontwerpopgaven.
Met de Open Oproep Bouwen aan talent wil het Stimuleringsfonds de aansluiting van startende makers en ontwerpers met het werkveld versterken en het werkveld ondersteunen door extra ruimte te creëren voor verdiepend onderzoek en experiment. Het fonds streeft ernaar op deze manier bij te dragen aan het versterken van kennis, ervaring, het netwerk en ondernemerschap van starters.

De aanvragen zijn, onder voorzitterschap van Tanja Koning (zelfstandig curator en programmeur), voorgelegd aan Jeroen van Erp (oprichter Fabrique, praktijkhoogleraar Concept Design TU Delft), Esther Muñoz Grootveld (hoofdprogrammering State of Fashion, mede-initiator Taskforce Fashion), Ella Buzo (programmaontwikkelaar digitale cultuur Tetem), Joost Emmerik (stedenbouwkundige, landschapsarchitect) en Iris Ruisch (managing director M-ODE). Zij beoordeelden de aanvragen op:
Benadering van de ontwerpopgave;
Kwaliteit van het werk van de ontwerper; en
Professionalisering en aansluiting van de ontwerpopgave bij de eigen ontwikkelpotentie.

selectie
De volgende 27 samenwerkingen zijn geselecteerd:

Architectuur
• Summum start een samenwerking met Jeongh Ghim. Samen zullen zij een prototypische vorm van Nederlandse woningbouw ontwikkelen op basis van robotisch gespoten aarde.
• VRP Architecten en Roos Kobben richten zich samen op de vraag wat er moet veranderen om inclusieve duurzame woningbouw buiten de stad te realiseren zonder het platteland te veranderen in nog meer stad.
• Play the City gaat samen met Rik Maarsen (StudioRik) werken aan het project 'Network of Games'. De kernvraag van dit onderzoek is hoe ontwerpers met behulp van city games op een relevante manier kunnen reageren op ruimtelijke opgaves die steeds complexer worden.
• Cityförster start een samenwerking met Adriaan Gjalt de Groot (ADEG Studio) om de tegenstelling tussen industriële bouwproductie en binnenstedelijk maatwerk te overbruggen. Het onderzoek is gericht op de vraag hoe standaardisatie kan worden gecombineerd met modulariteit en 'mass-customization'.
• XML Architecture en Saskia Lambers (SLMBRS) starten een onderzoek naar de architectuur van de nacht(club). Amsterdam wordt genomen als casus.
• Maatschap Observatorium en Lotte Oppenhuis buigen zich over de herinrichting van een restant veenweidegebied aan de rivier de Rotte als monument voor schilder Henk Chabot. De polderstructuur en de lage ligging van -6 NAP zijn daarin leidend.
• Mauroparravicini Architects en Aina Roca starten een ontwerpend onderzoek naar nieuwe manieren van co-housing-structuren die kunnen worden geplaatst in bestaande stedelijke omgevingen.
• Beyond Space gaat samen met Stijn Speksnijder (Studio Stijn Speksnijder) werken aan een vernieuwend ontwerp voor een verrijdbaar vakantiehuis alias stacaravan, gekoppeld aan de vraag hoe een mobiel, autarkisch woonobject eruit kan zien.
xmlarchitecture.jpg
XML Architecture en Saskia Lambers (SLMBRS) starten een onderzoek naar de architectuur van de nacht(club). Amsterdam wordt genomen als casus.

Vormgeving
• In het project 'Gewenste intimiteiten' gaan Circus Andersom en Denise Bernts samenwerken aan de ontwikkeling van beeldende werken en alternatieve dialoogvormen waarbij kennis en belichaming van nieuwsgierigheid over en waardering voor het eigen en andermans lijf centraal staan.
• Mooves en Iris van Hassel Animatie en Illustratie starten een samenwerking rond het project 'Oranova Spiegelmaker', een experiment om met een dagboekachtige vertelling een graphic novel te maken voor Instagram.
• Our Polite Society gaat samen met Radek Gorniak een lettertypefamilie ontwikkelen waarbij gebruik wordt gemaakt van de technologie van variabele fonts.
• Siba Sahabi gaat in samenwerking met Merijn Sabee een (licht)kunstwerk ontwikkelen voor de centrale wachtruimte in het gezondheidscentrum CareXL in Rotterdam. Het kunstwerk moet wachtende bezoekers en patiënten afleiding, inspiratie en eventueel een gespreksonderwerp bieden.
• MAISON the FAUX en Han Li werken samen aan een vooronderzoek voor een performance met als onderwerp 'The horn of plenty'. Thema's als overvloed, kapitalisme en de grenzen van het onbegrensde zullen hierin worden onderzocht.
• Hozan Zangana gaat samen met Sam Changavi de verhalen onderzoeken van overlevenden van de genocide die IS-strijders in 2014 in Irak pleegden op Jezidi's. In welke omstandigheden hebben zij hun collectieve trauma ervaren? Doel is de resultaten te verwerken tot sculpturen die de overlevenden een stem geven en ervoor zorgen dat de gebeurtenis niet wordt vergeten.
• Kode21 en Stan Joosten (Stan Joosten Productions) gaan samen de door Kode21 ontwikkelde 'Business of Climate Solutions' verbeteren en verfijnen. Deze tool helpt bedrijven klimaatoplossingen om aantrekkelijke, kansrijke producten en diensten te ontwikkelen, die ook nog eens klimaatpositief zijn, en vaak nog veel meer voordelen op het gebied van gezondheid, afvalvermindering en natuurbehoud met zich meebrengen
• Het Huis van Betekenis en Maria Fraaije gaan met een journalistieke visuele reportage het leven van Utrechtse daklozen in beeld brengen zodat de samenleving meer oog en begrip kan krijgen voor deze kwetsbare groep mensen.
• In 'Handwerk Database' onderzoeken Studio Maarten Kolk & Guus Kusters samen met Lena Winterink alternatieve garens en materialen ontleend aan de overdaad aan bestaand en verwerkt materiaal in de wereld. Wat zijn de mogelijkheden in verwerking in textiel via traditionele (handwerk)technieken? Het doel van het onderzoek is het ontwikkelen van een database van kleur, materiaal en mogelijkheden die in vervolgprojecten kunnen worden toegepast.
• Studio Harris Blondman en Dongseok Min gaan tegen de achtergrond van covid-19 experimenteren met het potentieel van technologieën voor real-time, online, 'collaborative' creatie.

mooves.jpg
Mooves en Iris van Hassel Animatie en Illustratie starten een samenwerking rond het project 'Oranova Spiegelmaker'

Digitale cultuur
• Om de praktijk en het netwerk van creative coding toegankelijker te maken voor mensen met verschillende achtergronden, interesses en vaardigheidniveaus gaat Stichting Creative Coding Utrecht met Avital Barkai (Avital Barkai Graphic Design) het gefragmenteerde veld creative coding in Nederland in kaart brengen.
• Redrum Bureau B.V. gaat in samenwerking met Sandipan Nath onderzoeken of bewegingen van mensen realtime kunnen interacteren met muziek. Het onderzoek moet leiden tot een film voor een museale experience.
• Studio Gerjanne van Gink gaat in samenwerking met Soyun Park (RGBdog) onderzoek doen wat de mogelijkheden zijn van een app voor ADS-spiegels om de zelfredzaamheid van mensen met beginnende dementie te ondersteunen en te verlengen.

Interdisciplinair
• Fillip Studios start samen met Anne Pieterse een experiment naar hybride vormen van het maken van een expositie die de kwaliteiten van de digitale wereld met die van de fysieke wereld verenigt.
• Officina Corpuscoli en Tessa Petrusa gaan samen onderzoek doen naar de potentie van levende materialen (mycelium-gebaseerde composieten) voor op maat gemaakte biogefabriceerde structuren een artefacten door het toepassen van digitale algoritmen, robotica en additieve productie.
• Afdeling Buitengewone Zaken heeft het initiatief genomen voor De Werkplaats, een tijdelijke onderzoeksplek waar talentvolle social design researchers onderzoek doen naar de representatie van het social design vakgebied in de journalistiek. In samenwerking met Sander van der Zwan (Daydreamer) worden de eerste onderzoeken gedaan.
• Real Comics en Ane de la Brena gaan werken aan visueel materiaal en een toolkit om zorg- en hulpverleningprofessionals te ondersteunen bij het voeren van gesprekken met slachtoffers van seksueel geweld.
• Lucas Maassen en Dorian Kingma (Collectief SMELT) gaan samenwerken in het project 'Residency of the People' dat erop is gericht juist mensen die geen creatieve professionals zijn via de artist-in-residence-formule de ruimte en ondersteuning te geven om een droom te realiseren of aan hun eigen ontwikkeling te werken
• LABELEDBY. werkt samen met Sara Alvarez Vinagre (Sara made) in een onderzoek naar de esthetische kwaliteiten van 3D print boiler en de toepasbaarheid hiervan in wearables.

vervolg
In een tweede Open Oproep Bouwen aan talent 2021 worden in het najaar opnieuw startende makers en ontwerpers gekoppeld aan gevestigde ontwerpbureaus om samen te werken aan actuele vraagstukken en ontwerpopgaven. Alle samenwerkingen worden ondersteund met € 12.500 (€ 6.250 voor het ontwerpbureau en € 6.250 voor de startende maker/ontwerper).

Het budget voor het programma Bouwen aan Talent 2021 komt uit de extra middelen die het ministerie van OCW beschikbaar stelde om makers in de ontwerpsector te ondersteunen die hard zijn getroffen door de uitbraak van covid-19. Er zullen dit jaar ongeveer 70 samenwerkingstrajecten worden gerealiseerd. Het budget biedt bovendien ruimte om alle partijen die in 2021 binnen Bouwen aan Talent worden ondersteund een aanvullende subsidie in het vooruitzicht te stellen. Samenwerkingstrajecten kunnen hiermee worden verlengd en extra kosten gedekt.

deadlines2022.png

Sluitingsdata 2022

17 november 2021

De sluitingsdata van de regelingen in 2022 zijn bekend. Per regeling verschilt het aantal rondes per jaar waarin de commissies bijeenkomen. De Regelingen Vormgeving, Architectuur en Digitale cultuur hebben in 2022 ieder vier rondes. De Regeling Internationalisering heeft drie rondes, de Regeling Festivals en publieksprogramma's heeft twee rondes en de Regeling Talentontwikkeling en de Regeling 1- en 2-jarig Activiteitenprogramma's hebben maar één ronde. Bekijk de sluitingsdata en noteer ze alvast in uw agenda!
De sluitingsdata in 2021 per regeling:

Regeling Vormgeving:
12 januari 2022
6 april 2022
16 augustus 2022
11 oktober 2022

Regeling Architectuur:
26 januari 2022
20 april 2022
18 augustus 2022
13 oktober 2022

Regeling Digitale cultuur:
19 januari 2022
13 april 2022
17 augustus 2022
12 oktober 2022

Regeling Experiment
doorlopende regeling met twee tijdvakken (data volgen snel)

Regeling Talentontwikkeling:
9 februari 2022

Regeling Internationalisering
3 februari 2022
3 mei 2022
22 september 2022

Regeling Immerse\Interact
8 februari 2022
30 augustus 2022

Regeling Festivals en publieksprogramma's
16 maart 2022
12 oktober 2022

Regeling 1- en 2-jarig Activiteitenprogramma's
28 september 2022

open oproepen
Naast de regelingen worden er in 2022 ook diverse open oproepen uitgeschreven. Houd voor meer informatie onze nieuwsbrief en social media in de gaten.

online aanvraagomgeving
U vraagt uw subsidie aan via de online aanvraagomgeving.
Tip: Vraag tijdig uw inloggegevens aan en raak vertrouwd met het online aanvraagformulier.
werkbijeenkomstanderswerkenaanwonen.jpg

16 dec: online werkbijeenkomst Anders werken aan wonen

16 november 2021

Op donderdag 16 december organiseert het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie een online werkbijeenkomst in het kader van de nieuwe Open Oproep Anders werken aan wonen. Het is de tweede oproep binnen het Actieprogramma Ruimtelijk Ontwerp en richt zich op voorstellen voor ontwerpend onderzoek die op een duurzame en inclusieve manier bijdragen aan de woonopgave van Nederland. In verschillende interactieve werksessies gaan we in gesprek over de kansen en uitdagingen rondom woonopgave in Nederland.
De Nederlandse woningmarkt zit op slot. Het woningaanbod is te eenzijdig, de huizenprijzen rijzen de pan uit en de doorstroming is gestokt. Het vinden van een geschikte én betaalbare koop- of huurwoning is voor steeds meer groepen in de samenleving onmogelijk geworden. De oplossing wordt nu vooral gezocht in het zo snel en veel mogelijk bijbouwen. Dat is, zo wordt steeds duidelijker, niet de enige en meest wenselijke manier om de woonopgave aan te pakken. Zeker als je beseft dat diversiteit binnen het woningaanbod in het licht van de veranderende woonbehoeften, hoog op de agenda moet staan. Maar ook omdat het benaderen van de woonopgave in samenhang moet worden gezien met het aanpakken van de klimaatopgave en de opgave om de sociale inclusie in steden en dorpen te bevorderen.

Hoe kunnen de uitdagingen op het gebied van wonen duurzaam, inclusief én vanuit de huidige en toekomstige woonbehoeften worden aangepakt?

Wilt u:
• meer informatie over de Open Oproep Anders werken aan wonen;
• ontdekken wat ontwerpkracht voor uw vraagstuk kan betekenen;
• kennismaken met potentiële samenwerkingspartners en ontwerpers voor deelname aan de open oproep?

datum: donderdag 16 december
tijd: 15.30 – 17.00 uur
locatie: online

Meld u aan via deze link >

Tijdens interactieve thematische sessies gaan we aan de hand van inspirerende voorbeeldprojecten in gesprek met ontwerpers, samenwerkingspartners en publiek over de aanpak van de woonopgave. De volgende drie thema's staan daarbij centraal:

Thema 1. andere woningen
Hoe kunnen we werken aan de fysieke verbetering en verduurzaming van de bestaande woningvoorraad en tegelijkertijd aan een divers en adaptief woonaanbod? Welke andere, duurzame en inclusieve, woonconcepten kunnen worden ontwikkeld die aansluiten op de woonbehoeften van nu en in de toekomst, en daarmee de doorstroom in de woningmarkt stimuleren?

Spreker ronde 1: Barzilay+Ferwerda (Experimentele Woningbouw '68-'80 Revisited)
Het programma 'Experimentele Woningbouw '68-'80' had tot doel vernieuwende woningen, woonvormen en woonomgevingen met een meer menselijke maat te ontwikkelen.. De projecten uit die experimentele periode staan nu voor een grote verduurzamingsopgave. Barzilay+Ferweda hebben onder de noemer 'Experimentele Woningbouw 68-80 Revisited' onderzoek gedaan naar de 64 projecten die door de overheid in de jaren '60 en '70 werden gesteund om vernieuwingen in de woningbouw te realiseren. Welke inzichten kunnen we meenemen naar de huidige woonopgave?

Spreker ronde 2: Tim Peeters (Adaptieve Structuur)
Hoe kan flexibiliteit gecreëerd kan worden binnen een vast raamwerk? Het 'Parkpaleis' en de 'Samenvilla' zijn twee voorbeelden van ontwerpen die flexibel gebruik van gebouwen mogelijk maken. Ik Kerkrade kunnen, in plaats van sloop van flats -door krimp in het gebied- woningen in deze flats radicaal samengevoegd worden tot grotere appartementen. De SamenVilla is een concept voor flexibele woningbouw o.b.v. een slimme kern en de mogelijkheid om ruimtes toe te voegen of te verwijderen. Het gebouw is bij uitstek geschikt voor bewoners met een tijdelijke woonvraag die het niet erg vinden om gemeenschappelijke ruimten met anderen te delen.

Thema 2. andere wijken
Fysieke verbetering en verduurzaming op wijkniveau en verdichting van bestaande buurten en wijken kan niet alleen oplossingen bieden voor het woningtekort, maar ook bijdragen aan de verbetering van de leefbaarheid van de wijken. Welke integrale oplossingsrichtingen kunnen worden geformuleerd om bij te dragen aan de ontwikkeling van inclusieve, adaptieve en duurzame wijken, als het gaat om die enorme operatie op wijkniveau?

Spreker ronde 1: PosadMaxwan (De Integrale Wijkaanpak)
Onze leefomgeving zal grote veranderingen ondergaan als gevolg van transities op het gebied van energie, klimaatadaptatie, mobiliteit, verstedelijking, natuurinclusiviteit en sociaaleconomische verhoudingen. De Integrale Wijkaanpak geeft inzicht in de ruimtelijke claims van verschillende transities en waar koppelingen te maken zijn, ook procesmatig. De aanpak maakt maatwerk mogelijk, omdat wijken en opgaven ter plekke verschillen. Door het complexe samenspel van ruimte, tijd en proces rondom transities te ontrafelen, kunnen gemeentes met de Wijkaanpak ambitie vertalen in concrete actie.

Spreker ronde 2: Marjolein van Eig (Flexwonen)
In ruim opgezette jaren '60 en '70 wijken is nog veel plek voor het bijbouwen van woningen: op parkeerplaatsen en tegen blinde gevels bijvoorbeeld. Architect Marjolein van Eig onderzocht in Putten kansen om hier kleinere, flexibele woningen toe te voegen voor zowel jongeren als ouderen. Zo wordt voorzien in een woonbehoefte, kan de verhuisketen op gang gebracht worden, gaat het verrommeling tegen en zorgt het voor meer levendigheid in de wijk.

Thema 3. andere systemen
De ontsporing van de woningmarkt in Nederland wordt in verregaande mate veroorzaakt door het primaat van de economische logica. Hoe kan dat onderliggende systeem beter worden afgestemd op de diversiteit van de verander(en)de woonbehoeften van de Nederlandse samenleving en op de noodzaak tegelijkertijd de klimaatopgave en de sociale opgaven tegemoet te treden? Welke nieuwe financiële en organisatorische modellen hebben we daarvoor nodig?

Spreker ronde 1: Arie Lengkeek (Operatie Wooncoöperatie)
Betaalbaar wonen is in Nederland nagenoeg onmogelijk geworden. De ongelijkheid neemt op allerlei vlak toe; tussen generaties, tussen wie vermogend is en wie niet, tussen de reële dagelijkse economie en de huizenbubbel. De oplossingen voor het gebrek aan betaalbare woningen die markt en politiek voorstellen, pakken de symptomen aan, maar laten de achterliggende mechanismen ongemoeid. Arie Lengkeek stelt de 'wooncoöperatie' als een inspirerende factor tot structurele verandering, een alternatief tussen koop en huur. In de wooncoöperatie wordt wonen de uitdrukking van een collectief proces.

Spreker ronde 2: Manon van Hoeckel (Het Bouwdepot)
In het Bouwdepot ontvangen thuisloze jongeren een jaar lang een vast maandelijks inkomen, om zelf te bouwen aan hun toekomst. Dit geeft de jongeren financiële rust en ruimte om aan persoonlijke doelen te werken, zoals het aflossen van schulden, werken aan herstel en het creëren van een stabiele woonsituatie. Jongeren komen hierdoor zelf weer aan het stuur en krijgen zo de regie over hun leven weer terug. Er vinden pilots plaats in o.a. Eindhoven, Amersfoort en Groningen.

In het aanmeldformulier kunt u aangeven naar welk thema uw voorkeur uitgaat. De werkbijeenkomst is eveneens een geschikte gelegenheid om als gemeente, gebiedsontwikkelaar, woningcorporatie, woningcoöperatie of soortgelijke organisatie in contact te komen met ontwerpers voor een mogelijke samenwerking.

Meld u aan via deze link >

special de nieuwe ruimte
Op de hoogte blijven van nieuwe open oproepen, verdiepende lezingen, masterclasses en werkbijeenkomsten binnen het Actieprogramma Ruimtelijk Ontwerp? Schrijf u dan hier in voor onze nieuwsbrief 'De Nieuwe Ruimte'.

Heeft u een ontwerpend onderzoeksvoorstel gericht op de woonopgave van Nederland?
Dien tot 28 maart 2022 een voorstel in à € 30.000. Lees hier meer over de open oproep, criteria en hoe hiervoor in te dienen.
animatievacature2021website03.gif

Vacature adviescommissieleden

11 november 2021

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie zoekt nieuwe adviseurs voor verschillende adviescommissies. Wil jij meepraten over de verdeling van subsidies aan makers en instellingen op het gebied van vormgeving, architectuur en digitale cultuur? Heb jij kennis van het ontwerpveld en kun je je mening goed onderbouwen? Reageer dan uiterlijk 13 december 2021 op één van de openstaande vacatures.
wat is je rol als adviseur?
We werken als fonds met onafhankelijke adviescommissies. Als adviseur beoordeel je aan de hand van vooraf gestelde criteria subsidieaanvragen die worden ingediend bij één van de subsidieregelingen van het fonds. Dit doe je samen met andere adviseurs.

Een adviescommissie wordt met zorg samengesteld. Als adviseur verwachten we dat je op de hoogte bent van de actuele ontwikkelingen in de creatieve industrie of minstens over één van de deelgebieden daarbinnen. We nemen je ook mee in ons beleid en onze doelstellingen. Zo kan jij als adviseur het beste je werk doen.

Er zijn meer dan 100 adviseurs betrokken bij het fonds. Je kunt als adviseur maximaal voor vier jaar worden aangesteld. Daardoor komen er elk jaar nieuwe plekken beschikbaar binnen de commissies. Wil je weten welke plekken dit zijn? Klik dan op een van de onderstaande commissies:

Commissie Vormgeving
Commissie Architectuur
Commissie Digitale cultuur
Commissie Talentontwikkeling
Commissie Activiteitenprogramma's
Commissie Internationalisering
Bezwaarschriftencommissie

diversiteit als kracht
We vinden het belangrijk dat er ruimte is voor verschillende perspectieven en diversiteit. Een commissie moet in zijn meerstemmigheid een goede afspiegeling zijn van het veld. Aanvragers moeten zich in al hun diversiteit in een commissie kunnen herkennen. Daarom zijn naast vakinhoudelijke kennis ook andere competenties belangrijk voor het functioneren van een commissie. Denk bijvoorbeeld aan (levens)ervaring met betrekking tot andere culturen, onderwijs, ondernemerschap, internationale samenwerking of andere belangrijke ontwikkelingen buiten het bekende werkveld. Kan jij vanuit je eigen diverse achtergrond, met jouw kennis en ervaring een bijdrage leveren aan een brede beoordeling? Dan zien we je reactie graag tegemoet.

Voormalig commissie lid Yassine Salihine: 'Het meest interessant vond ik dat je inzicht krijgt in wat er allemaal gebeurt op het gebied van ontwerp in Nederland. Het is als het ware de thermometer van het veld. Je leert ook naar het gehele veld te kijken door de ogen van andere disciplines tijdens de vergaderingen. Dat zorgt ervoor dat je beter begrijpt wat er al is en wat er nog zou kunnen komen'.

wat is de vergoeding en tijdsbesteding?
Hoewel je als adviseur een vergoeding ontvangt voor de tijdsinvestering is een aanstelling als adviseur bij het Stimuleringsfonds geen baan. Je doet het erbij. Hoeveel tijd het je kost is per commissie weer verschillend.
In de basisregelingen voor projectsubsidies (Architectuur, Vormgeving en Digitale cultuur) worden elke ronde tussen de 40 en 70 aanvragen behandeld. Dat betekent dat je minimaal een aantal avonden of een weekend nodig hebt om de aanvragen te kunnen lezen. Voor de commissievergaderingen moet je rekenen op twee volle dagen. Vaak wordt er ook voor gekozen om de dossiers te verdelen over verschillende adviseurs. In dat geval lees je de helft en ben je slechts één van de vergaderdagen aanwezig. De genoemde basisregelingen kennen vier rondes per jaar, waarbij je er waarschijnlijk twee of drie meedraait. De regeling voor talentontwikkeling kent een eigen dynamiek met één hele grote ronde waarbij portfolio's worden beoordeeld, en een tweede ronde waarin de ontwikkelplannen van de aanvragers worden besproken.

Een adviseur ontvangt een vaste vergoeding (tarieven bij talentontwikkeling, activiteitenprogramma's en bezwaarschriftencommissie wijken af) bestaande uit:
Vacatiegeld: € 55,00 per uur voor de commissievergaderingen.
Leesgeld: € 16,50 per aanvraag
Reiskosten: op basis van NS 2e klas (buiten Rotterdam en inclusief Intercity Direct-toeslag).
loader

het fonds

subsidies

actueel

animatievacature2021website03.gif
Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie zoekt nieuwe adviseurs voor verschillende adviescommissies. Wil jij meepraten over de verdeling van subsidies aan makers en instellingen op het gebied van vor... meer >
secretariaatvanuithuisweb.jpg
Onder de huidige omstandigheden probeert het Stimuleringsfonds een stabiele factor te zijn voor het veld, de basisregelingen zo goed als mogelijk door te laten lopen en bereikbaar te zijn. Myrthe Kram... meer >
loader
loader
loader