stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Met de Open Oproep Designing a Community of Care nodigt het Stimuleringsfonds in april 2018 gemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties van Nederland uit om samen met ontwerpers te werken aan de transitie van de zorg in de wijk.

Dit artikel verscheen in de reader die het fonds ter gelegenheid van deze Open Oproep publiceerde. De reader toont met verhalen van uiteenlopende partijen in het zorgveld en concrete voorbeelden uit de praktijk de complexiteit van de opgaven, maar ook de kans

kawlabnoordfotografiepimgeertspim6435web.jpg

Zorg die niet als zorg voelt

7 mei 2018
We zullen meer voor onszelf en elkaar moeten gaan zorgen. Het streven is een situatie waarin je niet eindeloos op een wachtlijst van een zorgaanbieder staat om hulp te krijgen, maar waarin je zonder gêne kunt aankloppen bij de buren en de ondernemers in de wijk. Of voor sommigen nog aantrekkelijker: waarin je het heft zelf in handen neemt.
Participatie, empowerment en zelfredzaamheid: er is geen maatschappelijk debat waar die termen niet in voorkomen. Er wordt misschien veel van de burger verwacht, maar dat valt ook samen met onze eigen wensen: wie wil er vandaag de dag nou niet de regie over zijn eigen leven? Anno 2018 wordt aan burger- en buurtinitiatieven een steeds grotere rol toebedacht, ook als het over de transitie in de zorg gaat.

doe-het-zelf
Zelfzorg is de trend, bevestigt Sabine Wildevuur van Waag’s Creative Care Lab. Zeker niet alleen omdat het moet: ‘We gaan richting een nieuw tijdperk met meer mogelijkheden op het gebied van technologie en communicatie. Patiënten, mantelzorgers en zorgverleners kunnen als ervaringsdeskundigen zélf toepassingen maken.’ Op het gebied van aangepaste producten voor een fysieke beperking valt nog veel te winnen: de oplossing bestaat vaak nog niet, of is het net niet helemaal, of is veel te duur. Waag startte in 2015 het programma MakeHealth, dat zoekt naar praktische, zelf maakbare zorgtoepassingen met behulp van digitale fabricatie. Een mooi voorbeeld van wat dat kan opleveren, is het 3D-geprinte vingerspalkje. De standaard spalkjes zitten zelden goed; waarom zou je er zelf niet eentje maken die precies past? In het Creative Care Lab kun je je vinger opmeten met een digitale schuifmaat. De computer verwerkt die info tot een ruimtelijk model voor de 3D-printer en je persoonlijke spalk is in een paar uur klaar. Door de ontwerpen online te delen, kan dit soort maatwerk ook aan de andere kant van de wereld uit de printer rollen, zonder wachttijden of hoge kosten. Omgekeerd kun je hier bijvoorbeeld de ontwerptekeningen downloaden die in een fablab in Berlijn zijn gemaakt voor goede verlichting voor je rolstoel – iets wat nog nauwelijks te krijgen was. ‘En dit is echt nog maar het begin,’ zegt Wildevuur. ‘De sociale impact van dergelijke technologie wordt alleen maar groter. Daarmee krijgen veel meer mensen toegang tot maatwerk.’
bartholomeusbarhtclub.jpg
De Barth Club, beeld: Michou Nanon de Bruijn

‘Een warme maaltijd hoeft niet per se van Tafeltje Dekje te komen’



Buiten-Barth Club
Naar een stadslab gaan om zelf een spalk of prothese uit te draaien, is natuurlijk niet voor iedereen weggelegd. Er zijn gradaties in zelfredzaamheid, en die neemt stapsgewijs af naarmate je ouder wordt. Om die reden keek een team van ontwerpers in het centrum van Utrecht naar het creëren van een graduele zorglijn buiten de muren van zorginstelling het Bartholomeus Gasthuis. Hoe kun je de kloof tussen alles zelf moeten doen en aanspraak maken op institutionele zorg overbruggen? Ontwerper Michou Nanon de Bruijn stelde de Buiten-Barth Club voor, waar kleine ondernemers en hulpbehoevende bewoners elkaar verder kunnen helpen. De Bruijn: ‘Als je behoefte hebt aan een warme maaltijd, hoeft die niet per se van Tafeltje Dekje te komen uit een centraal magazijn elders in de stad. De Italiaan om de hoek kan ook voor je koken.’ Met een abonnement op de club kunnen bewoners tegen een vast lidmaatschapsbedrag gebruik maken van de diensten van de aangesloten bedrijven. De kapper kan bijvoorbeeld een dag in de week bij minder mobielen thuis gaan knippen. De yogadocent kan lessen op ouderen aanpassen, en de fietsenmaker zou rollators kunnen repareren. ‘Dat kan de redding zijn voor bedrijfjes in de binnenstad die weggeconcurreerd dreigen te worden door de grote ketens,’ aldus de Bruijn. ‘En klanten zijn ondertussen verzekerd van service op maat die niet meteen voelt als zorg.’ De eerste stappen voor het enthousiasmeren van ondernemers zijn gezet. ‘Het idee is dat er uiteindelijk een aantrekkelijk netwerk ontstaat, waarbij buurtgenoten een beetje op elkaar letten en bij het gasthuis aan de bel kunnen trekken als lichte zorg niet meer voldoet.’

makehealthfingersplit.jpg
MakeHealth, beeld: De Waag

Tekst: Willemijn de Jonge
Beeld bovenaan: Lab Noord, KAW, Foto: Pim Geerts

downloads

gerelateerd:

x
zorg in de wijk
ThuisindeWijk_th.jpg

THUIS IN DE WIJK

Remake, buro voor architectuur – Thuis In De Wijk Remake stelt dat tijdelijke huisvesting met zorg onderdeel dient te zijn van een groter aanbod van wonen en zorg dat aansluit bij het (zorg)netwerk... meer >
Het Nieuwe Gasthuiszorg in de wijk
colklein_th.jpg

Collectieve Open Leefomgeving

Collectieve Open Leefomgeving is een pleidooi voor een dementievriendelijke wijk. Het schetst een ambitieus vergezicht voor een alternatieve maatschappelijke en stedenbouwkundige manier om zorg te org... meer >
informele zorgontwerpen voor dementiezorg in de wijk
VanBergenKolpa_th.jpg

Familie-erf, Familie-hof, Familie-huis - Van Bergen Kolpa

Recent hebben enkele zorgvernieuwers een langetermijnvisie voor de zorg opgesteld. De visie is mensgericht, economisch houdbaar en maatschappelijk ingebed. Begrippen als zelfzorg en samenredzaamheid s... meer >
FORESTIkopie_th.jpg

Werk voor mensen met een beperking - FORESTI

Het onderzoek besteedt aandacht aan de werk- en woonsetting van mensen met een beperking. Per 1 januari 2015 treedt de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) in werking. De middelen die de Rijksover... meer >
BureauRitsema_th.jpg

Grijstinten in de Tussenmaat - Bureau Ritsema

De Nederlandse samenleving verandert van een verzorgingsstaat naar een participatiemaatschappij, waarin van burgers wordt verwacht dat zij meer eigen initiatief ontplooien. Door aanpassingen in het zo... meer >
IMG2969web_th.jpg

Samen oud worden op antroposofische grondslag

In Zutphen werken drie woongemeenschappen samen aan de ontwikkeling van een omvangrijke leef- en zorgomgeving op antroposofische grondslag. Voor architect Evelien van Veen vormt de begeleiding daarvan... meer >
informele zorgzorg in de wijk
openoproepsfiforrestigrollemanweb_th.jpg

Werken is de beste zorg

Door de activiteiten in dagbestedingscentra voor mensen met een beperking naar een iets hoger niveau te tillen en er eenvoudig werk van te maken, worden zowel de cliënten als de wijk er beter van. We... meer >
informele zorgzorg in de wijk
OOHetNieuweGasthuisprojectplan2_th.jpg

Carebnb

Het zorglandschap in Nederland is aan het veranderen. Voor kwetsbare groepen dreigen de bezuinigingen grote effecten te hebben op de mogelijkheden om noodzakelijke zorg tegen lage kosten te kunnen ont... meer >
informele zorgHet Nieuwe Gasthuiszorg in de wijk
wandelenenfietsenWEB_th.jpg

Nieuwe kansen voor de architect

De vergrijzing is onherroepelijk, de steun van de overheid allang niet meer. ‘Samenzorgen’ is het nieuwe sleutelwoord dat uitkomst moet bieden. Dat gaat steeds verder: buurt of dorpsbewoners nemen... meer >
zorg in de wijk
OpenOproepHetNieuweGasthuis61024x553_th.jpg

Zorgen voor herstellende buur met Carebnb

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie ziet veel in het nieuwe mantelzorgconcept Carebnb: na een ziekenhuisopname tijdelijk verblijven bij een buurtgenoot die lichte zorg en ondersteuning biedt. In... meer >
Het Nieuwe Gasthuiszorg in de wijk
Bartholomeusweb_th.jpg

Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis - de resultaten

Met als doel de vitaliteit en zelfredzaamheid van thuiswonende ouderen in de binnenstad van Utrecht te ondersteunen namen het Bartholomeus Gasthuis, Architectuurcentrum Aorta en het Stimuleringsfonds ... meer >
informele zorgHet Nieuwe Gasthuiszorg in de wijk
ingesprekmetoudereninalmereweb_th.jpg

De tussenmaat als oplossing in de ouderenzorg

Grijstinten in de tussenmaat is een onderzoek naar de kansen in Nederland voor kleinschalige woonzorgmodellen die het gat kunnen vullen tussen individueel wonen en opname in een verpleeghuis. ... meer >
informele zorgzorg in de wijk
Beeld2HighResAmsterdamNieuwWest1WEB_th.jpg

Uitnodigen tot wandelen en fietsen

Aan het begin van de eenentwintigste eeuw is onder planners en architecten nog altijd de idée fixe springlevend dat mensen het meest gebaat zijn bij ruim wonen in het groen. De statistieken over gezo... meer >
healing environmentzorg in de wijk
gezondoudwordenweb_th.jpg

Gezond oud worden in eigen wijk

Wat kan de omgeving bijdragen aan gezond en zelfstandig oud worden? Gemeentes doen onderzoek naar wat ouderen nodig hebben en welke obstakels in de wijk moeten worden overwonnen om langer thuis te kun... meer >
zorg in de wijk
Geisje01_th.jpg

Werken met een beperking - de resultaten

Eind 2013 startten STUDIO STIX en buro MA.AN met het onderzoek [http://stimuleringsfonds.nl/nl/zorg/werken_is_de_beste_zorg/ 'Werken met een Beperking']. De initiatiefnemers onderzochten hoe je dagbes... meer >
healing environmentzorg in de wijk
STIMCoverDesignCares2web_th.jpg

Magazine Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis

In deze tweede editie van de serie Design Cares presenteert het Stimuleringsfonds het onderzoek Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis en de resultaten van dit onderzoek gericht op de versterking van de int... meer >
Het Nieuwe Gasthuiszorg in de wijk
STIMCoverDesignCares1web_th.jpg

Magazine Van Zorg naar Werk

In dit eerste magazine in de reeks Design Cares presenteert het Stimuleringsfonds samen met bruo MA.AN en STUDIO STIX de resultaten van het onderzoek Werken met een Beperking, over de werk- en woono... meer >
healing environmentzorg in de wijk
jacominedelangewebsite_th.jpg

Interview met Jacomine de Lange (Lector Transities in de zorg)

Jacomine de Lange is verrast hoe ontwerpers met een aantal slimme, relatief eenvoudige ingrepen de openbare ruimte toegankelijk weten te maken voor mensen met dementie. ‘Het is natuurlijk niet de ul... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
joopvonkwebsite_th.jpg

Interview met Joop Vonk (Alzheimer Nederland)

Joop Vonk, mantelzorger en als vrijwilliger werkzaam bij Alzheimer Nederland, keek als ervaringsdeskundige mee met het project Dementie in de openbare Ruimte. Was hij aanvankelijk licht sceptisch over... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
OODementieindeopenbareruimte_th.jpg

Open Oproep Dementie in de Openbare Ruimte

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en de gemeente Rotterdam nodigen ontwerpers uit deel te nemen aan een onderzoekstraject gericht op het verbeteren van de openbare ruimte voor mensen met demen... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
loader