stimuleringsfonds creatieve industrie

projectteam

context

Het onderzoek Werken met een Beperking werd ondersteund vanuit de Open Oproep Zelforganisatie in de Zorg, die het fonds uitschreef in 2013. meer

Geisje01.jpg

Werken met een beperking - de resultaten

15 november 2016
Eind 2013 startten STUDIO STIX en buro MA.AN met het onderzoek 'Werken met een Beperking'. De initiatiefnemers onderzochten hoe je dagbesteding marktgerichter kunt maken, op zo’n manier dat het ook iets extra’s oplevert voor de cliënt en de wijk. Maar wat zijn de voorwaarden om de kansen die er op dit vlak liggen op te kunnen pakken? Tijdens de Dutch Design Week 2016 presenteerde het Stimuleringsfonds samen met de initiatiefnemers de resultaten van het onderzoek door middel van een magazine. Hier leest u een samenvatting van de belangrijkste inzichten en aanbevelingen uit het onderzoek:

Inclusieve stad
Werk is de beste zorg. Uitoefening van werk zorgt voor zingeving, biedt structuur aan het individu en is van meerwaarde voor de stad. Het verplicht alle actoren om vanuit een ander perspectief naar de stad en de mogelijkheden voor werk te kijken. Een aansporing om in uiteenlopende allianties vorm te geven aan een inclusieve stad. In de inclusieve stad is werk verankerd in een sterke stedelijke economie en participeren mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt vanzelfsprekend in de samenleving. Pas dan heeft de gewenste arbeidsparticipatie en zelforganisatie vanuit bedrijfsleven en maatschappij een kans van slagen.

De kunst van het loslaten
Na de invoering van de Wmo en Participatiewet in januari 2015 is gebleken dat lokale overheden nog steeds de voorkeur geven aan samenwerking met bestaande instellingen. Zij verschaffen immers zekerheid en vertrouwen, gebaseerd op bewezen expertise. Maar de huidige op zorg gerichte zorginstellingen beschikken vaak niet over het benodigde vakmanschap en een marktgerichte focus. Juist door niet los te laten is er weinig ruimte voor innovatie en experiment in de transitie van zorg naar werk. Nieuwe inzichten komen nooit voort uit zekerheden. Benut de innovatieve kracht van zowel kleine als grote partijen.

Geisjeduo.jpg
Galerie Atelier Herenplaats. Foto: Geisje van der Linden
Het nieuw zorgbedrijf

De verantwoordelijkheid voor de ‘werkende mens’ wordt door veel zorginstellingen uitbesteed en is niet langer de zorg van de zorginstelling. De zorginstelling heeft zich omgevormd tot intermediair en facilitator; een positie tussen zorgvrager en zorgaanbieder. Er worden andere en nieuwe zorgproducten ontwikkeld met de zelfstandigheid van de cliënt als focus; van buurtcirkel tot zorg-app. Weliswaar een bijdrage aan de innovatie in de zorg maar niet gericht op de kwaliteiten die nodig zijn om als werkende mens deel te nemen aan de samenleving.

Het bedrijfsleven
Onderzoek wijst uit dat bij het bedrijfsleven weinig animo bestaat om mensen uit de onderkant van de arbeidsmarkt op te nemen. Het verdienvermogen bij lage loonwaardes is nihil. De cliënt kan vanuit de zorgaanbieder worden verwezen naar het bedrijfsleven, maar staat daar vaak met lege handen. Ook met de zorgaanbieder op de achtergrond of ondersteunend op de werkvloer, ontbreken vakkennis, vaardigheden en de juiste attitude om voor een bedrijf voldoende interessant te zijn.

Om deze werkgelegenheid te realiseren is scholing en training nodig. Dit kan het beste op de werklocatie, gebaseerd op het model van de ‘inservice opleiding’. Ook voor basale vaardigheden als op tijd komen en werkdiscipline. Het bedrijfsleven is er niet op ingericht om dit alleen te organiseren en te financieren. Het ontbreekt nog aan de durf bij alle partijen om hierin te investeren. Een gedeeltelijke verschuiving van de reguliere zorgbudgetten naar scholing en training biedt kansen.

Geisje03.jpg
Onze Zaak. Foto: Geisje van der Linden
Toename van de zorgvraag

Er is een blijvende toename van de zorgvraag. Behandeling volgt na diagnose en indicering. Het vaststellen van de diagnose veronderstelt gebaseerd te zijn op objectieve maatstaven maar is veel eerder cultureel bepaald. Het grote aanbod van zorg bepaald in zekere mate de vraag, niet anders dan bij elk ander marktproduct. De zorgaanbieder heeft geen direct belang bij het verminderen van de zorg. Ziekte is lucratiever dan gezondheid.

Beleven van gezondheid
Een uitgebreide studie van Machteld Huber, toont grote verschillen in interpretatie van het begrip gezondheid. Beleidsmakers en onderzoeker noemden vooral de lichamelijke functies, de patiënten legden de nadruk op aspecten met een ‘spirituele dimensie’ en het ‘sociaal-maatschappelijk participeren’. Huber pleit voor een cultuur waarin mensen leren hoe zij voor zichzelf moeten zorgen. Daarvoor is een andere definiëring van gezondheid nodig, anders dan een ziekte die het gevolg is van een ‘opgerekte vraag’. Aspecten op het terrein van de preventie, waar de burger zelf de regie in handen kan krijgen beslaan nu slechts 4% van het zorgbudget.

Geisje04.jpg
Foto: Geisje van der Linden
Vakwerk moet je leren

Vakwerk, iets maken met je handen biedt zingeving, ook al maak je maar een klein onderdeel van het product. Arbeidsdeling om tot overzichtelijke en handelbare productie te komen is een goed instrument. Dat geldt ook voor inpakwerk of vormen van assemblage, waarin elke individuele bijdrage een onmisbare schakel is binnen een reeks van handelingen. Iemands geschiktheid wordt niet bewezen door talent- of IQ tests. Ze zeggen niets over iemands mogelijkheden, noch over de dialoog met materialen. Het begrip ‘vermogen’ van de Amerikaanse filosoof Martha Nussbaum is daarentegen beter hanteerbaar. Het zegt iets over de latente kwaliteiten die geactiveerd kunnen worden.

Naar de mens als maker
De ontwikkeling van 'de verzorgde mens’ naar ‘de mens als maker’ is een noodzakelijke stap naar onafhankelijkheid en eigenwaarde. De mens als maker wil pas verzorgd worden als hij geen andere keuzes meer heeft. De verzorgde mens wordt niet zomaar een mens als maker. Een relevante diagnose en verwijzing alsmede adequate ondersteuning en passende training zijn onontbeerlijk.

Geisje02.jpg
Galerie Atelier Herenplaats. Foto: Geisje van der Linden
Lees ook

Lees hier het artikel Werken is de beste zorg, dat in januari 2016 verscheen over het onderzoek Werken met een Beperking.

Design Cares
Alle resultaten van het onderzoek Werken met een Beperking zijn verzameld in het magazine Van Zorg naar Werk. Dit magazine maakt onderdeel uit van de magazinereeks Design Cares, waarmee het Stimuleringsfonds de veelzijdige manier toont waarop ontwerpers kunnen bijdragen aan actuele vraagstukken in de zorg.

gerelateerd:

x
zorg in de wijk
x
healing environment
Beeld2HighResAmsterdamNieuwWest1WEB_th.jpg

Uitnodigen tot wandelen en fietsen

Aan het begin van de eenentwintigste eeuw is onder planners en architecten nog altijd de idée fixe springlevend dat mensen het meest gebaat zijn bij ruim wonen in het groen. De statistieken over gezo... meer >
healing environmentzorg in de wijk
STIMCoverDesignCares1web_th.jpg

Magazine Van Zorg naar Werk

In dit eerste magazine in de reeks Design Cares presenteert het Stimuleringsfonds samen met bruo MA.AN en STUDIO STIX de resultaten van het onderzoek Werken met een Beperking, over de werk- en woono... meer >
healing environmentzorg in de wijk
ThuisindeWijk_th.jpg

THUIS IN DE WIJK

Remake, buro voor architectuur – Thuis In De Wijk Remake stelt dat tijdelijke huisvesting met zorg onderdeel dient te zijn van een groter aanbod van wonen en zorg dat aansluit bij het (zorg)netwerk... meer >
het nieuwe gasthuiszorg in de wijk
colklein_th.jpg

Collectieve Open Leefomgeving

Collectieve Open Leefomgeving is een pleidooi voor een dementievriendelijke wijk. Het schetst een ambitieus vergezicht voor een alternatieve maatschappelijke en stedenbouwkundige manier om zorg te org... meer >
informele zorgontwerpen voor dementiezorg in de wijk
VanBergenKolpa_th.jpg

Familie-erf, Familie-hof, Familie-huis - Van Bergen Kolpa

Recent hebben enkele zorgvernieuwers een langetermijnvisie voor de zorg opgesteld. De visie is mensgericht, economisch houdbaar en maatschappelijk ingebed. Begrippen als zelfzorg en samenredzaamheid s... meer >
FORESTIkopie_th.jpg

Werk voor mensen met een beperking - FORESTI

Het onderzoek besteedt aandacht aan de werk- en woonsetting van mensen met een beperking. Per 1 januari 2015 treedt de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) in werking. De middelen die de Rijksover... meer >
BureauRitsema_th.jpg

Grijstinten in de Tussenmaat - Bureau Ritsema

De Nederlandse samenleving verandert van een verzorgingsstaat naar een participatiemaatschappij, waarin van burgers wordt verwacht dat zij meer eigen initiatief ontplooien. Door aanpassingen in het zo... meer >
IMG2969web_th.jpg

Samen oud worden op antroposofische grondslag

In Zutphen werken drie woongemeenschappen samen aan de ontwikkeling van een omvangrijke leef- en zorgomgeving op antroposofische grondslag. Voor architect Evelien van Veen vormt de begeleiding daarvan... meer >
informele zorgzorg in de wijk
openoproepsfiforrestigrollemanweb_th.jpg

Werken is de beste zorg

Door de activiteiten in dagbestedingscentra voor mensen met een beperking naar een iets hoger niveau te tillen en er eenvoudig werk van te maken, worden zowel de cliënten als de wijk er beter van. We... meer >
informele zorgzorg in de wijk
OOHetNieuweGasthuisprojectplan2_th.jpg

Carebnb

Het zorglandschap in Nederland is aan het veranderen. Voor kwetsbare groepen dreigen de bezuinigingen grote effecten te hebben op de mogelijkheden om noodzakelijke zorg tegen lage kosten te kunnen ont... meer >
informele zorghet nieuwe gasthuiszorg in de wijk
wandelenenfietsenWEB_th.jpg

Nieuwe kansen voor de architect

De vergrijzing is onherroepelijk, de steun van de overheid allang niet meer. ‘Samenzorgen’ is het nieuwe sleutelwoord dat uitkomst moet bieden. Dat gaat steeds verder: buurt of dorpsbewoners nemen... meer >
zorg in de wijk
gezondoudwordenweb_th.jpg

Gezond oud worden in eigen wijk

Wat kan de omgeving bijdragen aan gezond en zelfstandig oud worden? Gemeentes doen onderzoek naar wat ouderen nodig hebben en welke obstakels in de wijk moeten worden overwonnen om langer thuis te kun... meer >
zorg in de wijk
OpenOproepHetNieuweGasthuis61024x553_th.jpg

Zorgen voor herstellende buur met Carebnb

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie ziet veel in het nieuwe mantelzorgconcept Carebnb: na een ziekenhuisopname tijdelijk verblijven bij een buurtgenoot die lichte zorg en ondersteuning biedt. In... meer >
het nieuwe gasthuiszorg in de wijk
ingesprekmetoudereninalmereweb_th.jpg

De tussenmaat als oplossing in de ouderenzorg

Grijstinten in de tussenmaat is een onderzoek naar de kansen in Nederland voor kleinschalige woonzorgmodellen die het gat kunnen vullen tussen individueel wonen en opname in een verpleeghuis. ... meer >
informele zorgzorg in de wijk
treincoupedooryvonnedrogewendelfoto2web_th.jpg

De gang als een straat vol prikkels

Er is helaas nog geen manier gevonden om dementie te genezen, maar er is wel wat te doen aan het draaglijker maken van de ziekte. Het bureau Alzheimer-Architecture doet onderzoek naar toepassingen die... meer >
ontwerpen voor dementiehealing environmentzorginterieur
HuberFiguur2d_th.jpg

Positieve gezondheid en ruimtelijke vormgeving

De laatste jaren is de interesse voor de samenhang tussen gebouwde omgeving en gezondheid sterk toegenomen. Het onderzoek van Machteld Huber, directeur Institute for Positive Health, biedt hierbij nie... meer >
healing environment
Bartholomeusweb_th.jpg

Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis - de resultaten

Met als doel de vitaliteit en zelfredzaamheid van thuiswonende ouderen in de binnenstad van Utrecht te ondersteunen namen het Bartholomeus Gasthuis, Architectuurcentrum Aorta en het Stimuleringsfonds ... meer >
informele zorghet nieuwe gasthuiszorg in de wijk
joopvonkwebsite_th.jpg

Interview met Joop Vonk (Alzheimer Nederland)

Joop Vonk, mantelzorger en als vrijwilliger werkzaam bij Alzheimer Nederland, keek als ervaringsdeskundige mee met het project Dementie in de openbare Ruimte. Was hij aanvankelijk licht sceptisch over... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
STIMCoverDesignCares2web_th.jpg

Magazine Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis

In deze tweede editie van de serie Design Cares presenteert het Stimuleringsfonds het onderzoek Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis en de resultaten van dit onderzoek gericht op de versterking van de int... meer >
het nieuwe gasthuiszorg in de wijk
presentatiepraatpaal_th.jpg

Terugblik Dementie in de openbare ruimte

Hoe maken we de openbare ruimte toegankelijker en bruikbaarder voor mensen met dementie? Op 20 juni 2017 presenteerden acht ontwerpers vijf oplossingsrichtingen als resultaat van het onderzoekstra... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
loader