stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Met de Open Oproep Designing a Community of Care nodigt het Stimuleringsfonds in april 2018 gemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties van Nederland uit om samen met ontwerpers te werken aan de transitie van de zorg in de wijk.

Dit artikel verscheen in de reader die het fonds ter gelegenheid van deze Open Oproep publiceerde. De reader toont met verhalen van uiteenlopende partijen in het zorgveld en concrete voorbeelden uit de praktijk de complexiteit van de opgaven, maar ook de kansen voor vernieuwing.

shutterstock371623984.jpg

Ruimte voor goede initiatieven

7 mei 2018
Mooie plannen genoeg in de nieuwe zorgeconomie, maar wie gaat dat betalen? Veel initiatieven die het zo belangrijke sociale netwerk ondersteunen, vallen buiten de reguliere geldstromen. Er bestaat simpelweg nog geen potje voor.
Het begon met een open oproep van het Stimuleringsfonds om oplossingen te bedenken voor mensen met een tijdelijke lichte zorgvraag. Femke Feenstra, architect-directeur van de Jong Gortemaker Algra, en Aziza Aachiche, adviseur bij Twynstra Gudde, bedachten Carebnb: niet bedoeld voor toeristen, maar voor mensen die na opname in een ziekenhuis tijdelijk nog wat mantelzorg nodig hebben. Het kan veel oplossen voor degenen die nu tussen wal en schip vallen: zij worden via Carebnb gematcht met iemand die een kamer in huis overheeft en graag iets wil bijdragen aan de maatschappij. Nu de financiën nog. ‘We verwachten dat een Carebnb 15 a 45 euro per nacht zal kosten,’ zegt Femke Feenstra. Ze zijn nog op zoek naar een potje dat de eigen bijdrage van mensen met een laag inkomen kan aanvullen tot een reëel bedrag voor de aanbieder. Eigenlijk is het vooral zoeken naar een plek in het zorgsysteem, dat nog niet ingericht is op dit soort initiatieven van buitenaf. Veel gemeentes tonen interesse in Carebnb, maar het concept valt onder mantelzorg en daar zijn geen structurele budgetten voor gereserveerd. Voor de zomer van 2018 gaan de eerste twee pilots in Amsterdam en Utrecht van start, die in dit ontwikkelstadium beide worden gefinancierd door de gemeente. De vraag is nog hoe het initiatief na de pilots financieel verduurzaamd kan worden.
carebnbweb.jpg
Beeld: dJGA en Twynstra Gudde

‘Straks kun je op je oude dag alleen nog een tompoes gaan eten bij de HEMA’



sterke sociale netwerken
Carebnb is bij lange na niet het enige interessante initiatief dat buiten de reguliere geldstromen in de zorg valt. Hoe die stromen precies lopen, is nog een hele toer om uit te zoeken. Bij stedenbouwkundig bureau MUST hebben ze dat twee jaar geleden gedaan voor het IABR-atelier Utrecht Gezonde Stad. Er kwamen mooie schema’s uit voort die het woud aan marktpartijen in het gedecentraliseerde stelsel laten zien, waaronder een aantal grote commerciële spelers. ‘De kleinschalige buurtinitiatieven komen helemaal niet aan bod omdat ze niet voldoen aan de voorwaarden die de gemeente zelf heeft opgesteld,’ zegt MUST-directeur Wouter Veldhuis. ‘Terwijl het vooral die kleine lokale partijen zijn die dicht bij de burger staan en daarmee een verschil kunnen maken. Zij vervullen een sleutelrol bij het creëren van de sociale netwerken die zo belangrijk zijn voor het welzijn van mensen. Er wordt veel nuttig werk verricht buiten het gezichtsveld van de professionele zorgverleners en stadsbestuurders.’

must.jpg
Nederlands zorgsysteem, beeld: MUST Stedenbouw

ontwerpen met overmaat
Als stedenbouwer houdt Veldhuis zich dagelijks bezig met de inrichting van de gezonde stad. ‘Dat moet niet over gymtoestellen in de openbare ruimte gaan, maar over laagdrempelige ontmoetingsplekken voor kwetsbare groepen. Hij pleit voor ontwerpen met overmaat – ‘ingecalculeerde inefficiëntie’ noemt hij het. Juist in de overgebleven, onrendabele ruimtes ontstaat het sociale verkeer dat als preventief vangnet kan functioneren. De investering hoeft niet groot te zijn en zal zich terugverdienen in de preventieve werking, is zijn betoog: ‘Vijftig vierkante meter kan al genoeg zijn om mensen die de eenzaamheid bestrijden een plek te geven. Maar de grote verzekeraars die ons zorgkapitaal beleggen, stoppen dat in vastgoed met een zo hoog mogelijk rendement, zonder enig sociaal programma. Vergeet niet dat met de sloop van de grote bejaardentehuizen ook de biljartzaaltjes, clubhuizen en koffieplekken voor ouderen zijn verdwenen. Straks kun je op je oude dag alleen nog maar een tompoes gaan eten bij de HEMA. Zorg nou dat je de cirkel tussen de premies en de beleggingen weer rond maakt, door te investeren in een gezonde stad. En dus ook in dit soort initiatieven die buiten het programma van eisen vallen.’

Tekst: Willemijn de Jonge
Beeld bovenaan: dJGA en Twynstra Gudde

downloads

gerelateerd:

x
zorg in de wijk
ThuisindeWijk_th.jpg

THUIS IN DE WIJK

Remake, buro voor architectuur – Thuis In De Wijk Remake stelt dat tijdelijke huisvesting met zorg onderdeel dient te zijn van een groter aanbod van wonen en zorg dat aansluit bij het (zorg)netwerk... meer >
Het Nieuwe Gasthuiszorg in de wijk
colklein_th.jpg

Collectieve Open Leefomgeving

Collectieve Open Leefomgeving is een pleidooi voor een dementievriendelijke wijk. Het schetst een ambitieus vergezicht voor een alternatieve maatschappelijke en stedenbouwkundige manier om zorg te org... meer >
informele zorgontwerpen voor dementiezorg in de wijk
VanBergenKolpa_th.jpg

Familie-erf, Familie-hof, Familie-huis - Van Bergen Kolpa

Recent hebben enkele zorgvernieuwers een langetermijnvisie voor de zorg opgesteld. De visie is mensgericht, economisch houdbaar en maatschappelijk ingebed. Begrippen als zelfzorg en samenredzaamheid s... meer >
FORESTIkopie_th.jpg

Werk voor mensen met een beperking - FORESTI

Het onderzoek besteedt aandacht aan de werk- en woonsetting van mensen met een beperking. Per 1 januari 2015 treedt de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) in werking. De middelen die de Rijksover... meer >
BureauRitsema_th.jpg

Grijstinten in de Tussenmaat - Bureau Ritsema

De Nederlandse samenleving verandert van een verzorgingsstaat naar een participatiemaatschappij, waarin van burgers wordt verwacht dat zij meer eigen initiatief ontplooien. Door aanpassingen in het zo... meer >
IMG2969web_th.jpg

Samen oud worden op antroposofische grondslag

In Zutphen werken drie woongemeenschappen samen aan de ontwikkeling van een omvangrijke leef- en zorgomgeving op antroposofische grondslag. Voor architect Evelien van Veen vormt de begeleiding daarvan... meer >
informele zorgzorg in de wijk
openoproepsfiforrestigrollemanweb_th.jpg

Werken is de beste zorg

Door de activiteiten in dagbestedingscentra voor mensen met een beperking naar een iets hoger niveau te tillen en er eenvoudig werk van te maken, worden zowel de cliënten als de wijk er beter van. We... meer >
informele zorgzorg in de wijk
OOHetNieuweGasthuisprojectplan2_th.jpg

Carebnb

Het zorglandschap in Nederland is aan het veranderen. Voor kwetsbare groepen dreigen de bezuinigingen grote effecten te hebben op de mogelijkheden om noodzakelijke zorg tegen lage kosten te kunnen ont... meer >
informele zorgHet Nieuwe Gasthuiszorg in de wijk
wandelenenfietsenWEB_th.jpg

Nieuwe kansen voor de architect

De vergrijzing is onherroepelijk, de steun van de overheid allang niet meer. ‘Samenzorgen’ is het nieuwe sleutelwoord dat uitkomst moet bieden. Dat gaat steeds verder: buurt of dorpsbewoners nemen... meer >
zorg in de wijk
OpenOproepHetNieuweGasthuis61024x553_th.jpg

Zorgen voor herstellende buur met Carebnb

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie ziet veel in het nieuwe mantelzorgconcept Carebnb: na een ziekenhuisopname tijdelijk verblijven bij een buurtgenoot die lichte zorg en ondersteuning biedt. In... meer >
Het Nieuwe Gasthuiszorg in de wijk
Bartholomeusweb_th.jpg

Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis - de resultaten

Met als doel de vitaliteit en zelfredzaamheid van thuiswonende ouderen in de binnenstad van Utrecht te ondersteunen namen het Bartholomeus Gasthuis, Architectuurcentrum Aorta en het Stimuleringsfonds ... meer >
informele zorgHet Nieuwe Gasthuiszorg in de wijk
ingesprekmetoudereninalmereweb_th.jpg

De tussenmaat als oplossing in de ouderenzorg

Grijstinten in de tussenmaat is een onderzoek naar de kansen in Nederland voor kleinschalige woonzorgmodellen die het gat kunnen vullen tussen individueel wonen en opname in een verpleeghuis. ... meer >
informele zorgzorg in de wijk
Beeld2HighResAmsterdamNieuwWest1WEB_th.jpg

Uitnodigen tot wandelen en fietsen

Aan het begin van de eenentwintigste eeuw is onder planners en architecten nog altijd de idée fixe springlevend dat mensen het meest gebaat zijn bij ruim wonen in het groen. De statistieken over gezo... meer >
healing environmentzorg in de wijk
gezondoudwordenweb_th.jpg

Gezond oud worden in eigen wijk

Wat kan de omgeving bijdragen aan gezond en zelfstandig oud worden? Gemeentes doen onderzoek naar wat ouderen nodig hebben en welke obstakels in de wijk moeten worden overwonnen om langer thuis te kun... meer >
zorg in de wijk
Geisje01_th.jpg

Werken met een beperking - de resultaten

Eind 2013 startten STUDIO STIX en buro MA.AN met het onderzoek [http://stimuleringsfonds.nl/nl/zorg/werken_is_de_beste_zorg/ 'Werken met een Beperking']. De initiatiefnemers onderzochten hoe je dagbes... meer >
healing environmentzorg in de wijk
STIMCoverDesignCares2web_th.jpg

Magazine Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis

In deze tweede editie van de serie Design Cares presenteert het Stimuleringsfonds het onderzoek Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis en de resultaten van dit onderzoek gericht op de versterking van de int... meer >
Het Nieuwe Gasthuiszorg in de wijk
STIMCoverDesignCares1web_th.jpg

Magazine Van Zorg naar Werk

In dit eerste magazine in de reeks Design Cares presenteert het Stimuleringsfonds samen met bruo MA.AN en STUDIO STIX de resultaten van het onderzoek Werken met een Beperking, over de werk- en woono... meer >
healing environmentzorg in de wijk
jacominedelangewebsite_th.jpg

Interview met Jacomine de Lange (Lector Transities in de zorg)

Jacomine de Lange is verrast hoe ontwerpers met een aantal slimme, relatief eenvoudige ingrepen de openbare ruimte toegankelijk weten te maken voor mensen met dementie. ‘Het is natuurlijk niet de ul... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
joopvonkwebsite_th.jpg

Interview met Joop Vonk (Alzheimer Nederland)

Joop Vonk, mantelzorger en als vrijwilliger werkzaam bij Alzheimer Nederland, keek als ervaringsdeskundige mee met het project Dementie in de openbare Ruimte. Was hij aanvankelijk licht sceptisch over... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
OODementieindeopenbareruimte_th.jpg

Open Oproep Dementie in de Openbare Ruimte

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en de gemeente Rotterdam nodigen ontwerpers uit deel te nemen aan een onderzoekstraject gericht op het verbeteren van de openbare ruimte voor mensen met demen... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
loader