stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Dit project is uitgevoerd in opdracht van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en Gemeente Kampen. Het project draagt bij aan de doelstellingen van het programma Zorgomgeving.

6web.jpg

Ontwerpers brengen bewoners samen

9 april 2018
Je kon er zelf voor architect spelen, mopperen op een koffiemok of een kabouter meenemen voor een goede daad. Jong en oud kwamen op 24 februari 2018 naar het wijkcentrum van de Flevowijk in Kampen om met twee social designers en een architect te werken aan het betere buurtgevoel.
“Prima zo’n wijkcentrum, maar niets voor mij.” Social designers Willemieke van den Brink-Gouwentak en Anne Marth Kuilder kregen het meer dan eens te horen in de Flevowijk in Kampen. De gemeente wil wijkcentrum ’t Middelpunt inzetten voor meer sociale cohesie in de buurt, die volgens de statistieken met grootstedelijke problematiek kampt. Nu zorgbehoevende burgers steeds meer op hun omgeving moeten gaan steunen, is het van belang hun netwerk in de buurt te versterken. Maar terwijl het centrum door een onderzoeksbureau zelfs werd aangemerkt als krachtpand, was het tot voor kort wel erg stil in het gebouw.
2web.jpg

koffie
Hoe blaas je een stilgevallen wijkcentrum weer leven in om daarmee de hele wijk socialer en gezonder te maken? Van den Brink-Gouwentak en Kuilder gingen in opdracht van de gemeente en gesteund door het Stimuleringsfonds op zoek naar antwoorden. Ze belden aan, brachten sentimenten in kaart, vroegen bewoners naar hun favoriete plekken en hobby’s, en naar hun mening over het wijkcentrum. “Veel mensen bleken ’t Middelpunt niet eens te kennen,” zegt Kuilder. “En wie het wel kende, beschouwde het niet als een plek om zelf eens binnen te lopen. Maar ondertussen gaf 80 procent wel aan graag eens een kop koffie met wijkgenoten te willen drinken.”

multidisciplinair
Om het vraagstuk vanuit verschillende kanten te tackelen, sloegen de ontwerpers de handen ineen met architect Mauro Parravicini, aan hen gekoppeld door het Stimuleringsfonds. Vanuit hun verschillende achtergronden – antropologie, organisatiemanagement, grafisch ontwerp, kunst en architectuur – startten ze een ontwerpend onderzoek. Terwijl Parravicini de fysieke mogelijkheden van het gebouw en de locatie onderzocht, keken Van den Brink-Gouwentak en Kuilder meer naar de sociale kant van het programma.

5web.jpg

stokje
Het grootste succes van het project is misschien wel dat mensen het wijkcentrum inmiddels weten te vinden. Op zaterdag 24 februari bezochten 80 buurtbewoners de open dag waarop ’t Middelpunt symbolisch werd omgedoopt tot ’t Stralend Middelpunt. De bewegwijzeringsborden die op strategische plekken in de wijk waren geplaatst met teksten als ‘Buurtcafé in oprichting’ en ‘Je hoeft echt niet te klaverjassen’ werden door de bewoners niet alleen gevolgd, maar zelfs gerepareerd. Die stonden om kosten te besparen op een vrij dun stokje, wat ze soms wat wankel maakte. Achteraf bleek dit een eerste stap in het betrekken van de bewoners, die zich spontaan over de bordjes ontfermden.

onaf
Met dit soort ‘onaffe’ voorzetten en ideeën wist het team bewoners te bewegen tot actie, interactie en wat meer zorg voor elkaar en de buurt. Zo werd voor de open dag bijvoorbeeld een deel van het hek rond het centrum weggehaald en ter plekke afgebouwd tot buurtbank, om te laten zien dat het veel gastvrijer kan. En de transformatie van het plein voor de deur is weliswaar nog maar een voorstel, maar een rode loper en een ‘sterrenentree’ maakten binnenkomen op 24 februari al een stuk aantrekkelijker. In de hal werden prototypes van architectonische ingrepen enthousiast ontvangen. En het provisorisch ingerichte buurtcafé met buitenterras sloeg meteen zo aan dat vrijwilligers daar sowieso mee door willen gaan.

“Er is weer energie om samen iets te ondernemen”


mokken
Scepsis en vooroordelen mochten er ook zijn: in de workshop ‘Mokken’ konden mensen hun onvrede van zich afschrijven op een mok waar straks de koffie in geserveerd wordt. In de workshop ‘Knettergoede Ideeën!?’ werden juist positieve balletjes opgegooid. Tot verbazing van de ontwerpers zelf werd het idee voor Wichtelmannetjes meteen omarmd: kleine uit Scandinavië overgewaaide kaboutertjes die klusjes voor anderen doen. “Als je iets voor een ander doet, iets opruimt bijvoorbeeld, kun je er zo’n kaboutertje bijzetten,” aldus Van den Brink-Gouwentak. “We vragen bewoners om een foto te maken van hun wichtelactie, om zo via Facebook of een fotomuur in het wijkcentrum anderen te stimuleren ook eens wat voor een buurtgenoot te doen.”

energie
Maart 2018 presenteerde het team de onderzoeksresultaten met concrete aanbevelingen aan alle stakeholders. “We hopen verschillende partijen te enthousiasmeren om onze prototypes en ideeën te realiseren,” zegt Kuilder. “Maar het begin is gemaakt: er is weer energie om samen iets te gaan ondernemen.”

10web.jpg

Tekst: Willemijn de Jonge
Foto's: Willemieke van den Brink - Gouwentak en Vivian Sonnega

gerelateerd:

x
zorg in de wijk
ThuisindeWijk_th.jpg

THUIS IN DE WIJK

Remake, buro voor architectuur – Thuis In De Wijk Remake stelt dat tijdelijke huisvesting met zorg onderdeel dient te zijn van een groter aanbod van wonen en zorg dat aansluit bij het (zorg)netwerk... meer >
Het Nieuwe Gasthuiszorg in de wijk
colklein_th.jpg

Collectieve Open Leefomgeving

Collectieve Open Leefomgeving is een pleidooi voor een dementievriendelijke wijk. Het schetst een ambitieus vergezicht voor een alternatieve maatschappelijke en stedenbouwkundige manier om zorg te org... meer >
informele zorgontwerpen voor dementiezorg in de wijk
VanBergenKolpa_th.jpg

Familie-erf, Familie-hof, Familie-huis - Van Bergen Kolpa

Recent hebben enkele zorgvernieuwers een langetermijnvisie voor de zorg opgesteld. De visie is mensgericht, economisch houdbaar en maatschappelijk ingebed. Begrippen als zelfzorg en samenredzaamheid s... meer >
FORESTIkopie_th.jpg

Werk voor mensen met een beperking - FORESTI

Het onderzoek besteedt aandacht aan de werk- en woonsetting van mensen met een beperking. Per 1 januari 2015 treedt de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) in werking. De middelen die de Rijksover... meer >
BureauRitsema_th.jpg

Grijstinten in de Tussenmaat - Bureau Ritsema

De Nederlandse samenleving verandert van een verzorgingsstaat naar een participatiemaatschappij, waarin van burgers wordt verwacht dat zij meer eigen initiatief ontplooien. Door aanpassingen in het zo... meer >
IMG2969web_th.jpg

Samen oud worden op antroposofische grondslag

In Zutphen werken drie woongemeenschappen samen aan de ontwikkeling van een omvangrijke leef- en zorgomgeving op antroposofische grondslag. Voor architect Evelien van Veen vormt de begeleiding daarvan... meer >
informele zorgzorg in de wijk
openoproepsfiforrestigrollemanweb_th.jpg

Werken is de beste zorg

Door de activiteiten in dagbestedingscentra voor mensen met een beperking naar een iets hoger niveau te tillen en er eenvoudig werk van te maken, worden zowel de cliënten als de wijk er beter van. We... meer >
informele zorgzorg in de wijk
OOHetNieuweGasthuisprojectplan2_th.jpg

Carebnb

Het zorglandschap in Nederland is aan het veranderen. Voor kwetsbare groepen dreigen de bezuinigingen grote effecten te hebben op de mogelijkheden om noodzakelijke zorg tegen lage kosten te kunnen ont... meer >
informele zorgHet Nieuwe Gasthuiszorg in de wijk
wandelenenfietsenWEB_th.jpg

Nieuwe kansen voor de architect

De vergrijzing is onherroepelijk, de steun van de overheid allang niet meer. ‘Samenzorgen’ is het nieuwe sleutelwoord dat uitkomst moet bieden. Dat gaat steeds verder: buurt of dorpsbewoners nemen... meer >
zorg in de wijk
OpenOproepHetNieuweGasthuis61024x553_th.jpg

Zorgen voor herstellende buur met Carebnb

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie ziet veel in het nieuwe mantelzorgconcept Carebnb: na een ziekenhuisopname tijdelijk verblijven bij een buurtgenoot die lichte zorg en ondersteuning biedt. In... meer >
Het Nieuwe Gasthuiszorg in de wijk
Bartholomeusweb_th.jpg

Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis - de resultaten

Met als doel de vitaliteit en zelfredzaamheid van thuiswonende ouderen in de binnenstad van Utrecht te ondersteunen namen het Bartholomeus Gasthuis, Architectuurcentrum Aorta en het Stimuleringsfonds ... meer >
informele zorgHet Nieuwe Gasthuiszorg in de wijk
ingesprekmetoudereninalmereweb_th.jpg

De tussenmaat als oplossing in de ouderenzorg

Grijstinten in de tussenmaat is een onderzoek naar de kansen in Nederland voor kleinschalige woonzorgmodellen die het gat kunnen vullen tussen individueel wonen en opname in een verpleeghuis. ... meer >
informele zorgzorg in de wijk
Beeld2HighResAmsterdamNieuwWest1WEB_th.jpg

Uitnodigen tot wandelen en fietsen

Aan het begin van de eenentwintigste eeuw is onder planners en architecten nog altijd de idée fixe springlevend dat mensen het meest gebaat zijn bij ruim wonen in het groen. De statistieken over gezo... meer >
healing environmentzorg in de wijk
gezondoudwordenweb_th.jpg

Gezond oud worden in eigen wijk

Wat kan de omgeving bijdragen aan gezond en zelfstandig oud worden? Gemeentes doen onderzoek naar wat ouderen nodig hebben en welke obstakels in de wijk moeten worden overwonnen om langer thuis te kun... meer >
zorg in de wijk
Geisje01_th.jpg

Werken met een beperking - de resultaten

Eind 2013 startten STUDIO STIX en buro MA.AN met het onderzoek [http://stimuleringsfonds.nl/nl/zorg/werken_is_de_beste_zorg/ 'Werken met een Beperking']. De initiatiefnemers onderzochten hoe je dagbes... meer >
healing environmentzorg in de wijk
STIMCoverDesignCares2web_th.jpg

Magazine Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis

In deze tweede editie van de serie Design Cares presenteert het Stimuleringsfonds het onderzoek Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis en de resultaten van dit onderzoek gericht op de versterking van de int... meer >
Het Nieuwe Gasthuiszorg in de wijk
STIMCoverDesignCares1web_th.jpg

Magazine Van Zorg naar Werk

In dit eerste magazine in de reeks Design Cares presenteert het Stimuleringsfonds samen met bruo MA.AN en STUDIO STIX de resultaten van het onderzoek Werken met een Beperking, over de werk- en woono... meer >
healing environmentzorg in de wijk
jacominedelangewebsite_th.jpg

Interview met Jacomine de Lange (Lector Transities in de zorg)

Jacomine de Lange is verrast hoe ontwerpers met een aantal slimme, relatief eenvoudige ingrepen de openbare ruimte toegankelijk weten te maken voor mensen met dementie. ‘Het is natuurlijk niet de ul... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
joopvonkwebsite_th.jpg

Interview met Joop Vonk (Alzheimer Nederland)

Joop Vonk, mantelzorger en als vrijwilliger werkzaam bij Alzheimer Nederland, keek als ervaringsdeskundige mee met het project Dementie in de openbare Ruimte. Was hij aanvankelijk licht sceptisch over... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
OODementieindeopenbareruimte_th.jpg

Open Oproep Dementie in de Openbare Ruimte

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en de gemeente Rotterdam nodigen ontwerpers uit deel te nemen aan een onderzoekstraject gericht op het verbeteren van de openbare ruimte voor mensen met demen... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
loader