stimuleringsfonds creatieve industrie
riknieuwsbericht.jpg

Interview Rik de Nooijer (Stadsontwikkeling gemeente Rotterdam)

4 juli 2017
Rik de Nooijer, landschapsontwerper bij de gemeente Rotterdam, is positief over de manier waarop het project Dementie in de openbare ruimte bijdraagt aan Rotterdam’s ambitie om een (meer) toegankelijke stad te zijn, en de aanknopingspunten die het biedt voor vervolgonderzoek. ‘Met dit project creëren we begrip voor mensen met dementie, maar zij zijn slechts een van de vele spelers in het publieke domein. Het ultieme ontwerp bedient iedereen.’
Rik de Nooijer werkt als landschapsontwerper voor de gemeente Rotterdam en is vanuit die rol betrokken bij het project Dementie in de openbare ruimte. ‘De stad is aan het project verbonden vanuit de afdeling Maatschappelijke Opgaven, die ook het project Langer Thuis initieerde. Deze afdeling richt zich met name op sociale aspecten. Ik werk bij de afdeling stadsontwikkeling, en houd me bezig met de inrichting van de openbare ruimte – de fysieke kant. Mij is gevraagd om vanuit die invalshoek mee te kijken naar het ontwerpend onderzoek.’

Het project sluit volgens De Nooijer goed aan op Rotterdam’s ambitie om een (meer) toegankelijke stad te zijn, en het VN-verdrag voor rechten van mensen met een beperking, dat onlangs door de regering is vastgesteld. ‘Van het stadhuis binnen kunnen komen en reizen met het OV tot het invullen van een overheidsformulier, we willen de stad toegankelijk maken voor iedereen: jong, oud, hoog en laag opgeleid, mobiel of niet. De buitenruimte is ook een component in die toegankelijke stad. Denk aan markeringen voor slechtzienden, afritjes voor rolstoelen of rollators, of obstakels op de stoep.’

oriëntatie allerbelangrijkst
Wat is er nodig om ook mensen met dementie gebruik te kunnen laten maken van de openbare ruimte? ‘De uitkomsten van het onderzoek waren helder: oriëntatie is het allerbelangrijkst. Specifiek voor mensen met dementie is het geheugenverlies. Je stapt uit huis en weet niet of je de weg terug vindt. Hoe kun je hen daarbij helpen?’ Hij heeft de voorstellen van de ontwerpteams met belangstelling bekeken. ‘Of ze allemaal werken, weet ik niet, maar het brengt in elk geval een discussie op gang. Het beste vond ik het idee voor het vergeet-mij-niet-pad, waarbij met spuitkrijt een soort klein duimpje route wordt uitgezet. Het oogt fraai, het trekt de aandacht, en het goede is dat het na een tijdje vervaagt, waarna je het opnieuw aanbrengt. Zodoende blijft het opvallen, en - misschien nog wel belangrijker – blijven ook omwonenden ermee bezig. Zij kunnen mensen helpen om weer thuis te komen.’
krijtpad.jpg
Tijdens de eindpresentatie Dementie in de openbare ruimte wordt de markering met spuitverf in de vorm van vergeet-mij-nietjes getest op een oversteekplek.

De Nooijer denkt dat ontwerpend onderzoek, zoals dat in dit project is ingezet, zeker een rol kan spelen bij de transformatie van de stad en het bevorderen van integratie in de buurt. ‘Met name in de overgang van het privé domein naar de openbare ruimte valt veel te winnen. Hoe verder mensen met dementie van huis weg raken, hoe lastiger ze thuis komen. De meeste ontwerpers hebben gekeken naar de weg van het verzorgingshuis naar het winkelcentrum. Ik vond die actieradius behoorlijk groot. Misschien moet je wel beginnen om de gemeenschappelijke tuin te optimaliseren. Daarnaast zou ik het interessant vinden om te weten of bepaalde wijken meer of minder geschikt zijn om je in te oriënteren.’

Juist omdat het lastig is om je als ontwerper te verplaatsen in een persoon met dementie, is het goed dat er voor dit project samenwerking gezocht is met gebruikers en mantelzorgers, en prototypes daadwerkelijk getest zijn. ‘Dat zou meer moeten gebeuren, deze doelgroep heeft extra aandacht nodig.’

ei van Columbus
Of ontwerpend onderzoek ook een goede manier is om maatschappelijke opgaves onder de aandacht van een breed publiek te brengen? ‘Het blijft nu nog erg binnenskamers. Het spuitkrijt-plan is een keer uitgeprobeerd, maar het begint pas te werken als je het regelmatig uitvoert. De voorgestelde plannen zijn geen ‘affe’ producten, maar veeleer sociale processen.’

Het project heeft interessante denkrichtingen opgeleverd. ‘Ik ben positief over de manier waarop het project is aangepakt en de aanknopingspunten die het biedt voor vervolgonderzoek. Voor mij is het belangrijk om uiteindelijk wel het ‘ei van Columbus’ te vinden. De openbare ruimte in de stad is schaars; er zijn veel verschillende gebruikers, de budgetten zijn beperkt, dus je moet slim omgaan met je middelen. Dat maakt het noodzakelijk om goed op de inrichting van de buitenruimte te studeren, en het interdisciplinair aan te pakken. Met dit project creëren we begrip voor mensen met dementie, maar zij zijn slechts een van de vele spelers in het publieke domein. Het ultieme ontwerp bedient iedereen.’

Beeld: Sofie van Greevenbroek

tegelslotte11.jpg
Ontwerper Lotte van Laatum test haar prototype, stoeptegels met patronen, met bewoners en hun mantelzorgers.

gerelateerd:

x
zorg in de wijk
x
ontwerpen voor dementie
colklein_th.jpg

Collectieve Open Leefomgeving

Collectieve Open Leefomgeving is een pleidooi voor een dementievriendelijke wijk. Het schetst een ambitieus vergezicht voor een alternatieve maatschappelijke en stedenbouwkundige manier om zorg te org... meer >
informele zorgontwerpen voor dementiezorg in de wijk
joopvonkwebsite_th.jpg

Interview met Joop Vonk (Alzheimer Nederland)

Joop Vonk, mantelzorger en als vrijwilliger werkzaam bij Alzheimer Nederland, keek als ervaringsdeskundige mee met het project Dementie in de openbare Ruimte. Was hij aanvankelijk licht sceptisch over... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
praatpaalnieuwsbericht_th.jpg

De Praatpaal | Anne van Abkoude & Marc Andrews

De gele praatpaal langs de snelweg, ken je hem nog? Dit jaar haalt de ANWB 3300 praatpalen weg. Anne van Abkoude en Marc Andrews geven de ‘paal voor pech onderweg’ een tweede leven: voor de oudere... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
presentatiepraatpaal_th.jpg

Terugblik Dementie in de openbare ruimte

Hoe maken we de openbare ruimte toegankelijker en bruikbaarder voor mensen met dementie? Op 20 juni 2017 presenteerden acht ontwerpers vijf oplossingsrichtingen als resultaat van het onderzoekstra... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
OODementieindeopenbareruimte_th.jpg

Open Oproep Dementie in de Openbare Ruimte

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en de gemeente Rotterdam nodigen ontwerpers uit deel te nemen aan een onderzoekstraject gericht op het verbeteren van de openbare ruimte voor mensen met demen... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
tegels1_th.jpg

Geworteld | Lotte van Laatum

Zelfstandig naar buiten kunnen gaan kan bij ouderen het gevoel van autonomie versterken. Een veilig, vertrouwd gevoel rondom de woning of zorg-wooninstelling is hierbij van belang. ‘Geworteld’ is ... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
oodementieindeopenbareruimte_th.jpg

Over Dementie in de openbare ruimte

Op 4 april 2017 startten acht ontwerpers met een onderzoekstraject gericht op het verbeteren van de toegankelijkheid en bruikbaarheid van de openbare ruimte voor mensen met dementie. Het ontwerpend o... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
jacominedelangewebsite_th.jpg

Interview met Jacomine de Lange (Lector Transities in de zorg)

Jacomine de Lange is verrast hoe ontwerpers met een aantal slimme, relatief eenvoudige ingrepen de openbare ruimte toegankelijk weten te maken voor mensen met dementie. ‘Het is natuurlijk niet de ul... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
dewandeling2_th.jpg

Loop-Met-Me-Mee app | Arzu Ayikgezmez en Marlou de Jong ☺

De Loop-Met-Me-Mee app is een verhalende wandelapp voor de toekomstige generatie ouderen. Arzu Ayikgezmez en Marlou de Jong ontdekten dat mensen met lichte dementie vaak een wandelingetje maken aan de... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
deweganja11_th.jpg

Verbetering van voetgangersstelsel en -paden | Anja Guinée

Angst om te vallen en om te verdwalen, belemmeren voor een deel van de ouderen het gebruik van de openbare ruimte. Landschapsarchitect Anja Guinée maakte samen met een buurtbewoner en zijn rollator d... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
krijtpad_th.jpg

Vergeet-mij-niet-pad | Gerjanne van Gink en Sanne Janssen

Het onderzoek van Gerjanne van Gink en Sanne Janssen richt zich op het tempo van de stad. Het vergeet-mij-niet-pad zorgt voor meer bewustwording van dementie in de samenleving. ... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
OOHetNieuweGasthuisprojectplan2_th.jpg

Carebnb

Het zorglandschap in Nederland is aan het veranderen. Voor kwetsbare groepen dreigen de bezuinigingen grote effecten te hebben op de mogelijkheden om noodzakelijke zorg tegen lage kosten te kunnen ont... meer >
informele zorghet nieuwe gasthuiszorg in de wijk
G4A9164klein_th.jpg

Tactiel Textiel

Wendy Fietelaars, productontwikkelaar bij Kobe, Jacobine Wegink, zorgverlener bij Cordaan en omgevingspsychologe Fiona de Vos onderzoeken op zorglocatie Eben Haëzer te Amsterdam de tactiele behoeften... meer >
ontwerpen voor dementiezorginterieur
VanBergenKolpa_th.jpg

Familie-erf, Familie-hof, Familie-huis - Van Bergen Kolpa

Recent hebben enkele zorgvernieuwers een langetermijnvisie voor de zorg opgesteld. De visie is mensgericht, economisch houdbaar en maatschappelijk ingebed. Begrippen als zelfzorg en samenredzaamheid s... meer >
FORESTIkopie_th.jpg

Werk voor mensen met een beperking - FORESTI

Het onderzoek besteedt aandacht aan de werk- en woonsetting van mensen met een beperking. Per 1 januari 2015 treedt de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) in werking. De middelen die de Rijksover... meer >
BureauRitsema_th.jpg

Grijstinten in de Tussenmaat - Bureau Ritsema

De Nederlandse samenleving verandert van een verzorgingsstaat naar een participatiemaatschappij, waarin van burgers wordt verwacht dat zij meer eigen initiatief ontplooien. Door aanpassingen in het zo... meer >
IMG2969web_th.jpg

Samen oud worden op antroposofische grondslag

In Zutphen werken drie woongemeenschappen samen aan de ontwikkeling van een omvangrijke leef- en zorgomgeving op antroposofische grondslag. Voor architect Evelien van Veen vormt de begeleiding daarvan... meer >
informele zorgzorg in de wijk
Mobile3klein_th.jpg

Voor het nu

Een belangrijke oorzaak van onrust bij dementerende mensen is ‘onderprikkeling’: het ervaren van te weinig prikkels. Op basis van wetenschappelijke onderzoeken hoe kleur en beweging invloed hebben... meer >
ontwerpen voor dementiezorginterieur
031klein_th.jpg

Tuin aan tafel

Op zorglocatie Eben Haëzer brengt het team Tuin aan Tafel de natuur van buiten naar binnen.... meer >
ontwerpen voor dementiezorginterieur
072klein_th.jpg

Resultaten The Art and Science of Dementia Care

Zes interdisciplinaire teams van ontwerpers, wetenschappers, producenten en zorgprofessionals onderzochten vanaf het najaar van 2014 de verbetering van de leefomgeving van dementerenden. Simpele ingre... meer >
ontwerpen voor dementiezorginterieur
loader