stimuleringsfonds creatieve industrie
joopvonkwebsite.jpg

Interview met Joop Vonk (Alzheimer Nederland)

4 juli 2017
Joop Vonk, mantelzorger en als vrijwilliger werkzaam bij Alzheimer Nederland, keek als ervaringsdeskundige mee met het project Dementie in de openbare Ruimte. Was hij aanvankelijk licht sceptisch over de oogst van ontwerpvoorstellen, inmiddels is hij laaiend enthousiast. ‘Ik - bijna 75 – kan niet met apps omgaan. Tegelijk denk ik: Joop, kijk verder, naar de huidige beroepsbevolking, de kinderen. Die kennen die apparaten, zij maken er straks gebruik van.’
‘Spannend maar vooral leuk’ vond Joop Vonk het om als ervaringsdeskundige deel te nemen aan het project ‘Dementie in de Openbare Ruimte’. Hij is mantelzorger en als vrijwilliger werkzaam bij de afdeling Delft–Westland–Oostland van Alzheimer Nederland. ‘Het project heeft me geraakt. Dat een wereldstad als Rotterdam en het Stimuleringsfonds tijd en geld uittrekken om ontwerpers iets te laten maken voor mensen met dementie. De afgelopen jaren zijn er al verschillende initiatieven genomen om aandacht te vragen voor deze doelgroep, zoals de actie van Alzheimer Nederland ‘Samen dementievriendelijk’, die momenteel loopt. Het verschil is dat dit onderzoekproject zich niet enkel op de burgerij richt, maar ook op gemeentelijke overheden, terwijl het kennisoverdracht over de ziekte combineert met denkrichtingen om de leefomgeving aan te pakken. De politiek wil een participatiemaatschappij waarin ouderen zo lang mogelijk thuis blijven wonen. Voldoende beweging – naar buiten gaan voor een ommetje of een boodschap - is dan heel belangrijk; het vertraagt het proces van achteruitgang bij dementie. In die zin is het initiatief van de gemeente en het Stimuleringsfonds voorbeeldig.’

De focus op de openbare ruimte vindt Vonk goed gekozen. ‘Als we spreken over ‘mensen met dementie’, denken we vaak aan mensen die in een stoel zitten en niets meer kunnen. Maar je hebt een heleboel vormen en gradaties van dementie. Ik werk als vrijwilliger in het Ontmoetingscentrum voor Ouderen met mensen met de lichtste vorm van geheugenverlies. Met hen discussieer ik, we doen geheugenspelletjes en wandelen. Dat gaat meestal goed, maar er zijn momenten dat ze van slag raken, bijvoorbeeld omdat ze de weg kwijt zijn. De vraag is hoe je hen kunt helpen om dat ommetje te blijven maken. Welke hulpmiddelen kun je bieden, welke obstakels wegnemen?’

emanciperende functie
Dat mensen met dementie en hun mantelzorgers bij het project betrokken zijn, is voor hem vanzelfsprekend. ‘Het lijkt me evident dat je als ontwerper contact wil hebben met je doelgroep.’ In dit geval heeft het betrekken van gebruikers echter ook een emanciperende functie. ‘Het horen van deze mensen is een teken dat hun mening ertoe doet. Dat contact draagt bij aan hun welbevinden. Daarbij merkte ik dat het de ontwerpers beter inzicht gaf in de problemen die mensen met dementie ervaren in hun leefomgeving, zoals je onveilig voelen, of de omgeving niet herkennen.’
deweganja15.jpg
Landschapsarchitect Anja Guinée wandelt met een bewoner van het verzorgingshuis naar het winkelcentrum om te kijken welke obstakels ze tegenkomen op de route.

Hij is enthousiast over de plannen die de ontwerpers presenteerden. ‘De oogst is heel divers, van een aangeduid wegtracé tot een app met vaste routes tot ANWB-praatpalen – een geweldig idee om die te hergebruiken. De vraag is wel: gaat dat functioneren? Als ik naar mezelf kijk – ik ben bijna 75 – constateer ik dat ik niet goed met apps kan omgaan, en slechts één keer met mijn hoofd in een praatpaal heb gestaan. Tegelijk denk ik: Joop, kijk verder, naar de huidige beroepsbevolking, de kinderen. Die kennen die apparaten, zij maken er straks gebruik van.’

realistisch
Het idee om de omgeving rond het verzorgingshuis te markeren met tegels die meer of minder dicht bedrukt zijn, afhankelijk van hoe ver je van huis bent, vindt hij ‘supercreatief’. ‘In eerste instantie vroeg ik me af of mensen het gaan herkennen. Maar als je het de mensen herhaaldelijk uitlegt, denk ik dat het wel zou kunnen werken. Ik vind het een heel mooi ontwerp.’

Of het ook realistisch is? ‘Voor mij betekent dat: voldoende stimulerend om de mensen met dementie zover te krijgen dat zij naar buiten gaan. Hierbij spelen factoren als een rustige en overzichtelijke omgeving, duidelijk gemarkeerde wandelpaden en oversteekplekken een belangrijke rol. Zo richtte een ontwerpster zich op de wandeling van het verzorgingshuis naar het winkelcentrum. Zij keek naar de bestrating - losse tegels, stoepranden – en met slimme, bijna kosteloze bewegwijzering dirigeerde zij wandelaars van een gevaarlijk oversteekpunt in de bocht van de weg naar een stukje verderop.’

Beeld: Sofie van Greevenbroek

dewandelingarzumarlou27.jpg
Arzu Ayikgezmez en Marlou de Jong nemen een persoonlijke route van een bewoner op voor de test-applicatie van de Wandel-Met-Me-Mee app.

gerelateerd:

x
zorg in de wijk
x
ontwerpen voor dementie
colklein_th.jpg

Collectieve Open Leefomgeving

Collectieve Open Leefomgeving is een pleidooi voor een dementievriendelijke wijk. Het schetst een ambitieus vergezicht voor een alternatieve maatschappelijke en stedenbouwkundige manier om zorg te org... meer >
informele zorgontwerpen voor dementiezorg in de wijk
presentatiepraatpaal_th.jpg

Terugblik Dementie in de openbare ruimte

Hoe maken we de openbare ruimte toegankelijker en bruikbaarder voor mensen met dementie? Op 20 juni 2017 presenteerden acht ontwerpers vijf oplossingsrichtingen als resultaat van het onderzoekstra... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
praatpaalnieuwsbericht_th.jpg

De Praatpaal | Anne van Abkoude & Marc Andrews

De gele praatpaal langs de snelweg, ken je hem nog? Dit jaar haalt de ANWB 3300 praatpalen weg. Anne van Abkoude en Marc Andrews geven de ‘paal voor pech onderweg’ een tweede leven: voor de oudere... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
OODementieindeopenbareruimte_th.jpg

Open Oproep Dementie in de Openbare Ruimte

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en de gemeente Rotterdam nodigen ontwerpers uit deel te nemen aan een onderzoekstraject gericht op het verbeteren van de openbare ruimte voor mensen met demen... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
tegels1_th.jpg

Geworteld | Lotte van Laatum

Zelfstandig naar buiten kunnen gaan kan bij ouderen het gevoel van autonomie versterken. Een veilig, vertrouwd gevoel rondom de woning of zorg-wooninstelling is hierbij van belang. ‘Geworteld’ is ... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
oodementieindeopenbareruimte_th.jpg

Over Dementie in de openbare ruimte

Op 4 april 2017 startten acht ontwerpers met een onderzoekstraject gericht op het verbeteren van de toegankelijkheid en bruikbaarheid van de openbare ruimte voor mensen met dementie. Het ontwerpend o... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
jacominedelangewebsite_th.jpg

Interview met Jacomine de Lange (Lector Transities in de zorg)

Jacomine de Lange is verrast hoe ontwerpers met een aantal slimme, relatief eenvoudige ingrepen de openbare ruimte toegankelijk weten te maken voor mensen met dementie. ‘Het is natuurlijk niet de ul... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
riknieuwsbericht_th.jpg

Interview Rik de Nooijer (Stadsontwikkeling gemeente Rotterdam)

Rik de Nooijer, landschapsontwerper bij de gemeente Rotterdam, is positief over de manier waarop het project Dementie in de openbare ruimte bijdraagt aan Rotterdam’s ambitie om een (meer) toegankeli... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
dewandeling2_th.jpg

Loop-Met-Me-Mee app | Arzu Ayikgezmez en Marlou de Jong ☺

De Loop-Met-Me-Mee app is een verhalende wandelapp voor de toekomstige generatie ouderen. Arzu Ayikgezmez en Marlou de Jong ontdekten dat mensen met lichte dementie vaak een wandelingetje maken aan de... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
deweganja11_th.jpg

Verbetering van voetgangersstelsel en -paden | Anja Guinée

Angst om te vallen en om te verdwalen, belemmeren voor een deel van de ouderen het gebruik van de openbare ruimte. Landschapsarchitect Anja Guinée maakte samen met een buurtbewoner en zijn rollator d... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
krijtpad_th.jpg

Vergeet-mij-niet-pad | Gerjanne van Gink en Sanne Janssen

Het onderzoek van Gerjanne van Gink en Sanne Janssen richt zich op het tempo van de stad. Het vergeet-mij-niet-pad zorgt voor meer bewustwording van dementie in de samenleving. ... meer >
ontwerpen voor dementiezorg in de wijk
OOHetNieuweGasthuisprojectplan2_th.jpg

Carebnb

Het zorglandschap in Nederland is aan het veranderen. Voor kwetsbare groepen dreigen de bezuinigingen grote effecten te hebben op de mogelijkheden om noodzakelijke zorg tegen lage kosten te kunnen ont... meer >
informele zorghet nieuwe gasthuiszorg in de wijk
G4A9164klein_th.jpg

Tactiel Textiel

Wendy Fietelaars, productontwikkelaar bij Kobe, Jacobine Wegink, zorgverlener bij Cordaan en omgevingspsychologe Fiona de Vos onderzoeken op zorglocatie Eben Haëzer te Amsterdam de tactiele behoeften... meer >
ontwerpen voor dementiezorginterieur
VanBergenKolpa_th.jpg

Familie-erf, Familie-hof, Familie-huis - Van Bergen Kolpa

Recent hebben enkele zorgvernieuwers een langetermijnvisie voor de zorg opgesteld. De visie is mensgericht, economisch houdbaar en maatschappelijk ingebed. Begrippen als zelfzorg en samenredzaamheid s... meer >
FORESTIkopie_th.jpg

Werk voor mensen met een beperking - FORESTI

Het onderzoek besteedt aandacht aan de werk- en woonsetting van mensen met een beperking. Per 1 januari 2015 treedt de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) in werking. De middelen die de Rijksover... meer >
BureauRitsema_th.jpg

Grijstinten in de Tussenmaat - Bureau Ritsema

De Nederlandse samenleving verandert van een verzorgingsstaat naar een participatiemaatschappij, waarin van burgers wordt verwacht dat zij meer eigen initiatief ontplooien. Door aanpassingen in het zo... meer >
IMG2969web_th.jpg

Samen oud worden op antroposofische grondslag

In Zutphen werken drie woongemeenschappen samen aan de ontwikkeling van een omvangrijke leef- en zorgomgeving op antroposofische grondslag. Voor architect Evelien van Veen vormt de begeleiding daarvan... meer >
informele zorgzorg in de wijk
Mobile3klein_th.jpg

Voor het nu

Een belangrijke oorzaak van onrust bij dementerende mensen is ‘onderprikkeling’: het ervaren van te weinig prikkels. Op basis van wetenschappelijke onderzoeken hoe kleur en beweging invloed hebben... meer >
ontwerpen voor dementiezorginterieur
031klein_th.jpg

Tuin aan tafel

Op zorglocatie Eben Haëzer brengt het team Tuin aan Tafel de natuur van buiten naar binnen.... meer >
ontwerpen voor dementiezorginterieur
072klein_th.jpg

Resultaten The Art and Science of Dementia Care

Zes interdisciplinaire teams van ontwerpers, wetenschappers, producenten en zorgprofessionals onderzochten vanaf het najaar van 2014 de verbetering van de leefomgeving van dementerenden. Simpele ingre... meer >
ontwerpen voor dementiezorginterieur
loader