stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Met als doel de vitaliteit en zelfredzaamheid van thuiswonende ouderen in (de binnenstad van) Utrecht te ondersteunen namen het Bartholomeus Gasthuis, architectuurcentrum Aorta en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie in april 2016 het initiatief voor een interdisciplinair onderzoeksproject gericht op versterking van de integrale keten van welzijn, wonen en zorg. meer

Bartholomeusweb.jpg

Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis - de resultaten

17 november 2016
Met als doel de vitaliteit en zelfredzaamheid van thuiswonende ouderen in de binnenstad van Utrecht te ondersteunen namen het Bartholomeus Gasthuis, Architectuurcentrum Aorta en het Stimuleringsfonds in april 2016 het initiatief voor het interdisciplinaire onderzoeksproject Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis. Tijdens de Dutch Design Week 2016 presenteerden ze de resultaten van dit onderzoek door middel van een magazine. Op deze pagina introduceren we de vier strategieën die vijf jonge ontwerpers ontwikkelden binnen dit onderzoek.
De context: alternatieve zorgsystemen en informele zorg
De samenleving vergrijst, het zorgsysteem staat onder druk. Het is geen nieuws meer. Maar het is nog steeds de vraag hoe we een nieuw systeem kunnen creëren waarin iedereen toch de juiste mate van ondersteuning krijgt. Pas als je echt ernstig ziek bent, kun je tegenwoordig terecht in een verpleegzorginstelling. En ondertussen wordt ook bezuinigd op welzijns- en zorgfuncties in het publieke domein.

Zorgtaken worden steeds meer bij de burger neergelegd. We blijven langer thuis wonen, voor lichte hulpvragen moeten we zoveel mogelijk een beroep doen op ons sociale netwerk. Dat betekent dat er wel een goed sociaal netwerk met daarin toegang tot de juiste voorzieningen moet zijn. Dat zijn cruciale voorwaarden om fysiek, emotioneel en sociaal vitaal te blijven.

Het onderzoek: integrale keten welzijn, wonen en zorg
Dit vraagt om nieuwe vormen van leven en zorgen. Hoe kunnen we de integrale keten van welzijn, wonen en zorg versterken om de vitaliteit en zelfredzaamheid van thuiswonende ouderen te ondersteunen?

Vijf ontwerpers uit verschillende disciplines kregen de opdracht tot het ontwikkelen van een nieuw strategie voor het Bartholomeus Gasthuis. Het doel: het ontwikkelen van integrale, laagdrempelige en toegankelijke ondersteuning voor ouderen in de wijk. Twee maanden lang werd het Bartholomeus Gasthuis en de buurt eromheen – het museumkwartier in de binnenstad van Utrecht – door het ontwerpteam geobserveerd.

De onderzoekers werden gevoed door medewerkers van het Bartholomeus Gasthuis, ouderen en ondernemers uit de buurt, en diverse experts. De ambitie van het Bartholomeus Gasthuis is het creëren van een graduele zorglijn: het verzachten van de stap naar het Gasthuis, en het faciliteren van diensten om langer comfortabel thuiswonend te kunnen zijn in de binnenstad van Utrecht.
HNBG4.jpg

Binnen het onderzoek werden vier strategieën ontwikkeld voor het Bartholomeus Gasthuis:

1. ALIBI’S VOOR SOCIAAL CONTACT
Een cruciale voorwaarde om fysiek, emotioneel en sociaal vitaal te blijven, is het hebben van sociaal contact. Hoe kun je er op een ongedwongen manier voor zorgen dat mensen ‘in touch’ blijven met hun buurtgenoten en de buitenwereld? Door mensen laagdrempelige ‘alibi’s’ voor sociaal contact te verschaffen, zijn zij meer geneigd tot interactie met hun wijkgenoten zonder zich meteen hulpbehoevend te voelen. Om die alibi’s goed vorm te kunnen geven, moet je wel met de mensen om wie het gaat gaan praten. Vraag ze naar hun ideeën over prettig leven, ongeacht de leeftijd die ze hebben: op een dag behoren we immers allemaal tot die doelgroep. Als je weet wat mensen waardevol en belangrijk vinden, kun je die waarden inzetten als verbindende factor. Zo ontwerp je een nieuwe generatie neutrale netwerken, niet op basis van leeftijd, maar op basis van interesse.

2. BUITEN-BARTH CLUB
De Buiten-Barth Club is een club van bedrijven uit de buurt die hun diensten aanbieden aan buurtbewoners die in meer of mindere mate hulp nodig hebben. De deelnemende bedrijven krijgen een zogenaamd ‘zilverkeurmerk’. Het Bartholomeus Gasthuis leidt hen op om goede service te kunnen bieden aan hulpbehoevende buurtbewoners en draagt hun nieuwe klandizie aan; dit kan de redding zijn voor kleine bedrijfjes die worstelen het hoofd boven water te houden. De klant is ondertussen verzekerd van service op maat die niet aanvoelt als zorg. Zo ontstaat een aantrekkelijk netwerk waarbij buurtgenoten elkaar ondersteunen, een oogje in het zeil houden, en bij Bartholomeus Gasthuis aan de bel kunnen trekken als lichte zorg niet meer voldoet. Met behulp van dit netwerk kunnen zowel de kleine ondernemers als buurtbewoners langer zelfstandig ‘overleven’.

HNBG3.jpg

3. BARTH VOOR DE BUURT
Het Bartholomeus Gasthuis wordt door veel mensen in de wijk gezien als ‘puur voor hulpbehoevende ouden van dagen’ en ‘voor de meer welgestelden’. Voor buurtbewoners die zich hier niet in herkennen, is de drempel om binnen te lopen hoog. Wat heeft het gasthuis ruimtelijk en programmatisch nodig om er niet alleen te zijn voor de eigen bewoners maar ook voor mensen uit de buurt die wel wat hulp of aandacht kunnen gebruiken? Barth voor de Buurt keert het Bartholomeus Gasthuis binnenstebuiten en gooit het open, waardoor het aanbod beter te vinden is voor mensen die niet in het Gasthuis wonen. Door het opnieuw ‘branden’ en letterlijk lostrekken van de ruimtes van Salus, Bij Barth, het Atelier, ontstaan verschillende karakters met elk hun eigen aantrekkingskracht. Vier verschillende entrees met daarachter een ondersteunend, open programma verlagen de drempel. Na verloop van tijd zullen mensen uit de wijk makkelijker bij het Bartholomeus Gasthuis binnen stappen: grenzen zullen gaandeweg minder scherp worden en overgangen gradueler.

4. CLUB VAN CLUBS
Hoe zorg je ervoor dat je een sterk lokaal sociaal netwerk opbouwt met mensen die je om hulp kunt vragen? Een manier om aan zo’n vangnet te werken, is door informele clubs in de wijk op te richten op basis van gedeelde interesses. Die clubs kunnen van alles zijn: van kookclub tot timmerclub, van tuinierclub tot kippenclub. Zij kunnen een plek krijgen in een aantal van de hofjes die de binnenstad rijk is. Door de kwaliteiten van de hofjes en het routenetwerk dat ze verbindt in te zetten als basis voor een Club van Clubs, ontstaat er een gelaagd netwerk van aantrekkelijke ontmoetingsplaatsen voor bewoners uit de wijk. Deze netwerken zijn weliswaar gebaseerd op lol en passie, maar verschaffen uiteindelijk ook alibi’s voor meer zorg gerelateerde vragen. Je durft een bekende immers makkelijker iets te vragen omdat je al een band hebt opgebouwd tijdens het koken of tuinieren.

HNBG1.jpg
Lees ook...

Lees het artikel Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis van start, dat in mei 2016 verscheen.

Design Cares
Alle resultaten van het onderzoek Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis zijn verzameld in het magazine. Dit magazine maakt onderdeel uit van de magazinereeks Design Cares, waarmee het Stimuleringsfonds de veelzijdige manier toont waarop ontwerpers kunnen bijdragen aan actuele vraagstukken in de zorg.

gerelateerd:

x
informele zorg
x
het nieuwe gasthuis
x
zorg in de wijk
OOHetNieuweGasthuisprojectplan2_th.jpg

Carebnb

De Jong Gortemaker Algra & Twynstra Gudde - Carebnb Het zorglandschap in Nederland is aan het veranderen. Voor kwetsbare groepen dreigen de bezuinigingen grote effecten te hebben op de mogelijkheden... meer >
informele zorghet nieuwe gasthuiszorg in de wijk
ThuisindeWijk_th.jpg

THUIS IN DE WIJK

Remake, buro voor architectuur – Thuis In De Wijk Remake stelt dat tijdelijke huisvesting met zorg onderdeel dient te zijn van een groter aanbod van wonen en zorg dat aansluit bij het (zorg)netwerk... meer >
het nieuwe gasthuiszorg in de wijk
VanBergenKolpa_th.jpg

Familie-erf, Familie-hof, Familie-huis - Van Bergen Kolpa

Recent hebben enkele zorgvernieuwers een langetermijnvisie voor de zorg opgesteld. De visie is mensgericht, economisch houdbaar en maatschappelijk ingebed. Begrippen als zelfzorg en samenredzaamheid s... meer >
HetGasthuisvanWelzijn_th.jpg

Het (Gast)huis van Welzijn

De verschuiving van institutionele zorg naar een informeel netwerk van vrijwilligers en mantelzorgers betekent voor mensen zonder toereikend sociaal netwerk dat er een tekort aan zorg ontstaat. Het te... meer >
informele zorghet nieuwe gasthuiszorggebouw
BureauRitsema_th.jpg

Grijstinten in de Tussenmaat - Bureau Ritsema

De Nederlandse samenleving verandert van een verzorgingsstaat naar een participatiemaatschappij, waarin van burgers wordt verwacht dat zij meer eigen initiatief ontplooien. Door aanpassingen in het zo... meer >
IMG2969web_th.jpg

Samen oud worden op antroposofische grondslag

In Zutphen werken drie woongemeenschappen samen aan de ontwikkeling van een omvangrijke leef- en zorgomgeving op antroposofische grondslag. Voor architect Evelien van Veen vormt de begeleiding daarvan... meer >
informele zorgzorg in de wijk
openoproepsfiforrestigrollemanweb_th.jpg

Werken is de beste zorg

Door de activiteiten in dagbestedingscentra voor mensen met een beperking naar een iets hoger niveau te tillen en er eenvoudig werk van te maken, worden zowel de cliënten als de wijk er beter van. We... meer >
informele zorgzorg in de wijk
colklein_th.jpg

Collectieve Open Leefomgeving

Collectieve Open Leefomgeving is een pleidooi voor een dementievriendelijke wijk. Het schetst een ambitieus vergezicht voor een alternatieve maatschappelijke en stedenbouwkundige manier om zorg te org... meer >
informele zorgontwerpen voor dementiezorg in de wijk
OpenOproepHetNieuweGasthuis61024x553_th.jpg

Zorgen voor herstellende buur met Carebnb

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie ziet veel in het nieuwe mantelzorgconcept Carebnb: na een ziekenhuisopname tijdelijk verblijven bij een buurtgenoot die lichte zorg en ondersteuning biedt. In... meer >
het nieuwe gasthuiszorg in de wijk
ingesprekmetoudereninalmereweb_th.jpg

De tussenmaat als oplossing in de ouderenzorg

Grijstinten in de tussenmaat is een onderzoek naar de kansen in Nederland voor kleinschalige woonzorgmodellen die het gat kunnen vullen tussen individueel wonen en opname in een verpleeghuis. ... meer >
informele zorgzorg in de wijk
bartgastweb_th.jpg

Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis van start

Het zorgsysteem in Nederland is in transitie. Door grote aanpassingen in de wet worden zorgbehoevenden gestimuleerd een beroep te doen op hun eigen netwerk. Om fysiek, emotioneel en sociaal vitaal te ... meer >
informele zorghet nieuwe gasthuiszorggebouw
STIMCoverDesignCares2web_th.jpg

Magazine Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis

In deze tweede editie van de serie Design Cares presenteert het Stimuleringsfonds het onderzoek Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis en de resultaten van dit onderzoek gericht op de versterking van de int... meer >
het nieuwe gasthuiszorg in de wijk
HetLeidseGasthuis_th.jpg

Het Leidse gasthuis

GAAGA – Het Leidse gasthuis GAAGA wil ontwerpend onderzoek uitvoeren naar geclusterd en tijdelijk wonen voor mensen met een tijdelijke ondersteuningsbehoefte. Het onderzoek sluit aan op een lokaal ... meer >
het nieuwe gasthuiszorggebouw
FORESTIkopie_th.jpg

Werk voor mensen met een beperking - FORESTI

Het onderzoek besteedt aandacht aan de werk- en woonsetting van mensen met een beperking. Per 1 januari 2015 treedt de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) in werking. De middelen die de Rijksover... meer >
DrostvanVeenarchitecten_th.jpg

Antroposofie als katalysator voor verandering in de organisatie en huisvesting in de zorg - Drost + van Veen architecten

Door de scheiding van wonen en zorg komt de verantwoordelijkheid voor de organisatie van zorg steeds meer bij zorgbehoevenden zelf te liggen. Dit zorgt voor nieuwe verhoudingen en netwerken tussen bur... meer >
DSC5079klein_th.jpg

VergeetdeMensNiet

VergeetdeMensNiet is een campagne gericht op acceptatie en bewustwording van dementie, en bedoeld als praktisch instrument om mantelzorgers te ondersteunen in hun zorgactiviteiten.... meer >
informele zorgontwerpen voor dementiezorginterieur
Jefvandenputtearchitectuur_th.jpg

Wonen zonder zorg(en)? - Jefvandenputte architectuur

Door de scheiding in de financiering van wonen en zorg zullen naar verwachting meer ouderen langer thuis blijven wonen. Enerzijds leidt dit tot een groeiende vraag naar aangepaste en toegankelijke won... meer >
wandelenenfietsenWEB_th.jpg

Nieuwe kansen voor de architect

De vergrijzing is onherroepelijk, de steun van de overheid allang niet meer. ‘Samenzorgen’ is het nieuwe sleutelwoord dat uitkomst moet bieden. Dat gaat steeds verder: buurt of dorpsbewoners nemen... meer >
zorg in de wijk
Beeld2HighResAmsterdamNieuwWest1WEB_th.jpg

Uitnodigen tot wandelen en fietsen

Aan het begin van de eenentwintigste eeuw is onder planners en architecten nog altijd de idée fixe springlevend dat mensen het meest gebaat zijn bij ruim wonen in het groen. De statistieken over gezo... meer >
healing environmentzorg in de wijk
gezondoudwordenweb_th.jpg

Gezond oud worden in eigen wijk

Wat kan de omgeving bijdragen aan gezond en zelfstandig oud worden? Gemeentes doen onderzoek naar wat ouderen nodig hebben en welke obstakels in de wijk moeten worden overwonnen om langer thuis te kun... meer >
zorg in de wijk
loader
pagetype:page-program
pagesubtype:pagesub-item
singletype:single-normal
Array
(
    [0] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=tree&p=/nl/&format=L
    [1] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=expressions&p=/nl/
    [2] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=projectvormen&p=/nl/
    [3] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=regelingen&p=/nl/
    [4] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=programmes&p=/nl/
    [5] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=granted_years&p=/nl/
    [6] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=domains&p=/nl/
    [7] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=subdisciplines&p=/nl/
    [8] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=single&p=/nl/zorg/het_nieuwe_bartholomeus_gasthuis_de_resultaten/
    [9] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=single&p=/nl/zorg/
)
totalload:1495865392.8914t/m
Array
(
    [0] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=tree&p=/nl/&format=L
    [1] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=expressions&p=/nl/
    [2] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=projectvormen&p=/nl/
    [3] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=regelingen&p=/nl/
    [4] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=programmes&p=/nl/
    [5] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=granted_years&p=/nl/
    [6] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=domains&p=/nl/
    [7] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=subdisciplines&p=/nl/
    [8] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=single&p=/nl/zorg/het_nieuwe_bartholomeus_gasthuis_de_resultaten/
    [9] => http://content.stimuleringsfonds.nl/data3/?get=single&p=/nl/zorg/
)