stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Op 6 oktober 2016 organiseerde het Stimuleringsfonds twee thematische workshops, waarin aan de hand van input van ervaringsdeskundigen gericht kennis werd uitgewisseld tussen stadslabs. Hierbij werden twee belangrijke onderwerpen behandeld: Werken aan draagvlak & commitment en Organiseren van financiering & continuïteit

Binnen het AARO programma Innovatieve vormen van opdrachtgeverschap zijn de stadslabs een belangrijk speerpunt. In 2014 schreef het Stimuleringsfonds de Open Oproep Experimenteren met Stadslabs en in 2015 de Open Oproep Stadslabs – Anders werken aan urgente opgave uit. De derde open oproep ‘Stadslabs – Samen werken aan dorp, stad en land’, die nu open staat, vindt u hier.

001hoofd.jpg

Stadslabs zijn vrij maar niet ongebonden

18 oktober 2016
Op dezelfde dag dat het Stimuleringsfonds de derde Open Oproep Stadslabs uitschrijft, komen in de Old School in Leiden op uitnodiging van het fonds stadmakers uit de eerste twee rondes van het programma bijeen voor een workshops over draagvlak & commitment en financiering & continuïteit.
‘Wij zijn allemaal professionals die in eigen woonplaats gratis werken’, zegt Patrick Boel, een van de begeleiders van de werksessies. Achter deze laconieke typering van stadslabs gaat een complex speelveld schuil.

Stadslabs zijn geen actiegroepen, maar zij willen wel iets verbeteren. Bijvoorbeeld de luchtkwaliteit in een wijk, de klimaatbestendigheid van de stad, of een langdurig leegstand pand/terrein doen herleven. Vaak ook kiest een stadslab voor een rol als aanjager van het debat en uitlokker van initiatieven om een stad ‘leuker en mooier’ te maken, vanuit een onafhankelijke positie en met de antennes afgestemd op wat er in de samenleving speelt.
Zij leggen contact, met stadgenoten en met de gemeente. ‘Je hebt elkaar nodig’, zegt Christel Smeets van stadslab Breda. Dit stadslab ondersteunt projecten uit de stad en heeft daartoe een kerngroep geformeerd van circa twaalf professionals, waaronder twee ambtenaren. ‘Wij proberen zo speelruimte vrij te krijgen bij de gemeentelijke dienst.’ Ook in Rotterdam bij stadslab Baankwartier, schuiven ambtenaren van Stadsontwikkeling aan bij overleg. Zij doen mee en luisteren, zegt Frederik Pöll, maar kunnen niks beloven. Stadslab Roermond herkent de terughoudendheid. ‘De gemeente moet nu eenmaal op iedereen gelijk reageren’, zegt Alexander Augustus. En soms gaan de stadslabs gewoon te snel. In Almelo kunnen de ambtenaren de stroom initiatieven niet bij houden. Ze willen wel, zegt Maarten Visscher van Vrije ruimte voor stadslandbouw, maar door procedures kunnen ze het tempo niet aan. Maar, reageert William Nederpelt van Stadslab Water in de Dordtse ruimte, als de relaties goed zijn, kun je best af en toe een por uitdelen. Je wilt tenslotte wel iets nieuws bereiken.
002verdienmodel2.jpg

Verdienmodel
Veel stadmakers zijn kleine zelfstandigen. Zij zetten zich uit overtuiging belangeloos in en accepteren dat hun beloning ligt in de voldoening en in een balboekje dat steeds voller wordt. Consensus is er ook over het feit dat zij de expertise die zij opbouwen goed kunnen gebruiken voor de eigen praktijk, maar niet in de buurt, want onafhankelijkheid is cruciaal om de rol van stadmaker te kunnen vervullen. En toch wringt het soms. Terwijl de professionals aan tafel werken op vrijwillige basis, krijgen de ambtenaren die aanschuiven wel betaald. De meerwaarde die het stadslab Leiden voor de stad creëert, bijvoorbeeld met de op sociale ontplooiing gerichte wijklabs, wordt door de gemeente in dank aanvaardt. Prima natuurlijk, maar toch.
Ook in andere opzichten kan een scheve situatie ontstaan. De stadslabs die door willen gaan met projecten, moeten een ‘verdienmodel’ ontwikkelen. Neem stadslab Roermond. De kracht van het stadslab, zeggen ze zelf en niet zonder reden, is dat zij ruimtelijke en communicatieve expertise combineren. Zij zijn een aantrekkelijke partij en gaan steeds meer op een ‘echt’ bedrijf lijken. Is dat erg?

003onafhankelijkheid.jpg

Onafhankelijk
‘Wij zijn allemaal professionals, die in eigen woonplaats gratis werken’, zegt Patrick Boel, initiatiefnemer van Delfshavencoöperatie en een van de begeleiders deze middag. Delfshavencoöperatie is een netwerk van stadmakers met een bestuur van drie mensen en een schil van circa driehonderd aanjagers en verbinders. ‘Wij kennen iedereen in Delfshaven. We kunnen snel relevante partijen om tafel krijgen en zeggen: nou, wat gaan we doen. Onze onafhankelijkheid is heel belangrijk. Wij proberen ook zo transparant mogelijk te zijn, heel open naar elkaar en werkende weg uit te vinden wat wel en niet kan. Mij levert het onder de streep voldoende op. Ik leer er veel van en de ervaring verrijkt mijn beroepspraktijk.’ Hij wil ook best een woningcorporatie adviseren, maar als de vraag te groot wordt moeten ze betalen, want een consultant inhuren kost tenslotte ook geld.
En, vindt Boel, er hoort voor stadmakers een verdienmodel in hun werk te zijn.
Delfshavencoöperatie vraagt van institutionele partners als de woningcorporatie, de Rabobank, de gemeente een kleine bijdrage in het wijkfonds voor de organisatiekosten van de coöperatie. Grote projecten als het benutten van leegstaand vastgoed, de ontwikkeling van een wijkpark, worden mede door de partners gefinancierd, maar strikt gescheiden van het wijkfonds. Er is juridisch geen enkele binding tussen projecten en coöperatie.

0042inspirerendvoorbeeld.jpg

Inspirerend voorbeeld
Ook stadslab Leiden en stadslab Baankwartier hanteren een scheiding tussen het stadslab zelf en de projecten die het lab entameert. Dit past bij de spilfunctie die de labs in wijk of stad vervullen en het biedt mogelijkheden voor stadmakers om hun expertise in te zetten op professionele basis. Net als stadslab Roermond, zoeken zij naar partners die belang hebben bij een project en vragen hen wat zij er voor over hebben. Of zoals Boel het aanstekelijk formuleert: ‘Ik schets partners een toekomstperspectief waar we allemaal warm van worden en vraag hen: Wat is het je waard om daar te komen?’

Boel heeft een inspirerend voorbeeld paraat. Bijna 70 procent van de polissen in Delfshaven zit bij zorgverzekeraar Achmea. Preventie is dus interessant, want dat verdient zich terug op lange termijn. Niet onredelijk om Achmea te vragen om een bijdrage aan projecten van Delfshavencoöperatie die gezondheid bevorderen.
Je moet, aldus Boel, de geldstromen in de wijk kennen.

Marijke Bovens | oktober 2016

005afsluitend.jpg

gerelateerd:

x
stadslabs
x
stad
StichtingNieuwenMeer2_th.jpg

Selectie Open Oproep Stadslabs

In september 2016 schreef het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie voor het derde achtereenvolgende jaar een Open Oproep uit gericht op Stadslabs. Onder de titel Samen werken aan dorp, stad en land w... meer >
stedenbouwstadgebiedsontwikkelingstadslabs
singelparkartistimpression_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs

Als je bedenkt dat een klein groepje gelijkgestemden, soms niet meer dan twee of drie, de eerste stap heeft gezet om een braakliggende terrein, een verwaarloosd gebouw of een veronachtzaamd probleem l... meer >
stadstadslabs
stadslabnijmegenweb1_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs - 1. Bekend en bemind

Maak je bekend en wees zichtbaar. Dat is zo ongeveer de eerste opdracht voor een stadslab. Het is zaak de buitenwacht te overtuigen van jouw nut en noodzaak en dat is een forse krachtsinspanning. ... meer >
stadstadslabs
b5mvh9572kopieweb_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs - 2. Ontwerpersdilemma’s

Inspraak organiseren als het plan al klaar ligt – dat is niet des stadslabs. Elk stadslab besteedt veel tijd aan communicatie met alle betrokkenen bij een locatie of project. Zij komen niet te snel ... meer >
stadstadslabs
stadsklas_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs - 3. Continuïteit

De initiatiefnemers steken jarenlang veel vrije tijd in het project. Zij creëren min of meer hun eigen onvervangbaarheid. Ook omdat de successen vaak aan personen hangen, de spreekwoordelijke ‘gek... meer >
stadstadslabs
stadslabmaastricht278229web_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs - 4. Relaties met overheden

De relaties tussen stadslabs en gemeenten variëren van vreedzame coëxistentie via voorzichtige toenadering tot innige verstrengeling, waarbij de eerste soort vaker voorkomt dan de laatste. Dat is oo... meer >
stadstadslabs
pontgoudasfaltlores_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs - 5. Financiën

Gemene deler van deze stadslabs is dat ze een bijdrage (sommige tweemaal) hebben ontvangen van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie om hun initiatief van de grond te krijgen en/of verder te ontwi... meer >
stadstadslabs
droombreda_th.jpg

Interview met Alfred Arbouw, wethouder stadsontwikkeling Breda

Achtentachtig dromen heeft Stadslab Breda ontvangen op de oproep DroomBreda. Het was de eerste actie van dit stadslab, waar ook de gemeente aan deelneemt. Een interview met Alfred Arbouw, wethouder st... meer >
stadgebiedsontwikkelingstadslabs
baankwartierlores_th.jpg

Interview met Mattijs van Ruijven, hoofd stedenbouw gemeente Rotterdam

Hoofd stedenbouw Mattijs van Ruijven van de Rotterdamse dienst Stadsontwikkeling ziet de lucht opklaren. ‘We gaan weer bouwen, maar anders dan voor de crisis meer samen met stadmakers.’ ... meer >
stadgebiedsontwikkelingstadslabs
stadslabmaastricht208192web_th.jpg

Interview met Jos Simons, manager Ruimte van Maastricht

Het begon met een experiment in de stadsontwikkeling: Maastricht-LAB. Nu gaan ook ambtenaren in andere sectoren hun alledaagse werk meer inrichten volgens de stadslab-methode. Een interview met Jos Si... meer >
stadgebiedsontwikkelingstadslabs
b5mvh8068kopieweb_th.jpg

Stadslabs nestelen zich tussen bewoners en bestuurders

Zo’n zestig ervaren en verse stadmakers wisselden onder leiding van Francien van Westrenen ervaringen uit op de derde kennisbijeenkomst voor stadslabs die het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie o... meer >
stadstadslabs
stadslabmaastricht218205_th.jpg

Interview met Albert Meijer, hoogleraar Publieke innovatie aan de Universiteit Utrecht

Albert Meijer is als hoogleraar verbonden aan het departement bestuur en organisatiewetenschap van de Universiteit Utrecht. Over de bijdrage van stadslabs aan de vitaliteit van steden zegt hij: ‘Exp... meer >
stadgebiedsontwikkelingstadslabs
dakparkvogelvlucht04web_th.jpg

Interview met Justus Uitermark, professor sociologie aan de UvA

Socioloog Justus Uitermark heeft zich verdiept in het fenomeen zelforganisatie. Het is zowel een inspirerend ideaal als een grillig gegeven.... meer >
stadgebiedsontwikkelingstadslabs
SGRWsamenwerkingenmei11024x880_th.jpg

Expositie voor schonere lucht

De Rotterdamse ’s-Gravendijkwal is een van de slechtste straten in Nederland qua gemeten luchtkwaliteit, door de grote hoeveelheid verkeer die dagelijks door de straat komt. Op 30 oktober 2015 opent... meer >
stadstadslabs
006representatieveafbeelding_th.jpg

M3H: Een netwerk van circulaire monumenten

In dit project bundelen de ontwerpers en onderzoekers van M3H architecten, HOSPER, Remco Rolvink, Carmela Bogman en GIDZ hun krachten om te onderzoeken hoe kloosters, kastelen en hoeven in de steden B... meer >
stadcirculaire economie
006representatieveafbeelding_th.jpg

Wijkecologie Wildeman - The Beach

The Beach, Dp-a, Amsterdam Smart City en Michiel Schwarz/Sustainism Lab nemen gezamenlijk initiatief om te onderzoeken hoe ontwerpen voor een ‘wijkeconomie gericht op delen’ kan bijdragen aan de c... meer >
stadcirculaire economie
oostendeweb_th.jpg

De Stadsklas neemt je mee op expeditie

Wat zie je als je met een kunstenaar door Oostende loopt? Hoe krijg je een onbenut stukje grond tussen twee flatgebouwen in Brussel op de politieke agenda? En wat kun je leren over gemeenschapsvorming... meer >
stadgebiedsontwikkeling
006representatieveafbeelding_th.jpg

Circulair Buiksloterham - Delva Landscape Architects

Buiksloterham in Amsterdam Noord ontwikkelt zich van monofunctioneel industriegebied naar bruisend nieuw stadsdeel. Delva Landscape Architects, Metabolic en studioninedots zien potentie om deze ontwik... meer >
stadcirculaire economie
stek_th.jpg

Coöperatie STEK - Stadslab Luchtkwaliteit, Rotterdam

De Rotterdamse ‘s-Gravendijkwal is na de Haagse Javastraat Nederlands slechtste straat qua gemeten luchtkwaliteit. Plannen om de weg te overkappen, en zo de leef- en verblijfskwaliteit voor omwonend... meer >
stadslabs
013BureauhetNoordzuiden5_th.jpg

Herverkaveling die de stad beter en mooier maakt

In het project ‘Ontwerpen aan stedelijke herverkaveling’ onderzoekt Het Noordzuiden samen met de Radboud Universiteit Nijmegen en het Kadaster de kansen om stedelijke herverkaveling te gebruiken v... meer >
stad
loader