stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Het Stimuleringsfonds werkt aan een lerende community van stadslabs, vanuit het programma Innovatieve Vormen van Opdrachtgeverschap.

Freelance journalist Marijke Bovens interviewde in opdracht van het Stimuleringsfonds een aantal lokale bestuurders over het nieuwe stad-maken.

Lees ook:

Interview met Albert Meijer, hoogleraar Publieke innovatie aan de Universiteit Utrecht
Interview met Mattijs van Ruijven, hoofd stedenbouw gemeente Rotterdam
Interview met Justus Uitermark, professor sociologie aan de Universiteit van Amsterdam
Interview met Jos Simons, manager Ruimte van Maastricht

droombreda.jpg

Interview met Alfred Arbouw, wethouder stadsontwikkeling Breda

14 maart 2017
Achtentachtig dromen heeft Stadslab Breda ontvangen op de oproep DroomBreda. Het was de eerste actie van dit stadslab, waar ook de gemeente aan deelneemt. Een interview met Alfred Arbouw, wethouder stadsontwikkeling (VVD) van Breda.
Een Tiny Hotel met maar één kamer, een speciaal museum voor kinderkunst, een stadscamping, veel varianten op sociale horeca en een twintig meter brede trap aan het water in het park Valkenberg. Een greep uit de inzendingen voor de prijsvraag DroomBreda, waarvan de laatste er met de prijs van doorging. De droom van de Bredaparktrap zal werkelijkheid worden.

‘Zo’n stadslab mobiliseert mensen die je anders niet tegen komt’, zegt wethouder Alfred Arbouw. ‘Het is een deurbel waar Bredanaars op kunnen drukken als zij wel een plan hebben, maar geen geld en geen kennis.’ We spreken de wethouder een dag nadat Breda door collegabestuurders is uitgeroepen tot de best bestuurde stad in 2016, een competitie georganiseerd door vaktijdschrift Binnenlands Bestuur. Toepasselijk omschrijft het Breda als ‘Een plek voor het realiseren van grote dromen’, waar ‘het niet alleen bij dromen blijft’.

pizza en koffie
Stadslab Breda is niet uit de lucht komen vallen. Enkele jaren geleden bij het opstellen van de Structuurvisie 2030, de langetermijnvisie op de ruimtelijke toekomst van de stad, zette Breda fors in op bijdragen van de inwoners. Arbouw: ‘We wilden zo veel mogelijk uit de stad halen. We hebben er ook achteraan gezeten, hebben koffie gedronken op de scholen en pizzabijeenkomsten met studenten georganiseerd. De inspanning leverde honderden serieuze relaties op, input van clubs, wijkplatforms, bedrijven, bewoners en onderwijs.’

Uitgedaagd door de gemeente en na een pittig gesprek met wethouder Arbouw, besloot de bouwsector, verenigd in het bouwgerelateerd netwerk Via Latus, de handschoen op te pakken en constructief mee te werken aan de nieuwe stadsontwikkeling. Samen met het onderwijs (NHTV) en de gemeente werd Stadslab Breda opgericht.

op eigen benen
Naast de steun van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie krijgt het lab van de gemeente een bijdrage (vorig jaar 60.000 euro, dit jaar verlengd). Twee gemeenteambtenaren maken deel uit van de kerngroep van twaalf deskundigen, die gratis hun kennis en netwerk beschikbaar stellen. Met behulp van die netwerken zijn zo’n vijftig tot zestig laboranten oproepbaar via het Stadslab Breda. Ieder met eigen expertise.

‘De twee ambtenaren helpen mee om het stadslab op gang te brengen. Zij kunnen de leden wegwijs maken in het gemeentelijk apparaat. Maar’, vervolgt Arbouw, ‘uiteindelijk moet het lab op eigen benen staan. Het is een denkclub van professionals. Ik wil geen extra gemeentelijk instituut.’

Voor de twee ambtenaren is het een balanceeract, ervaart een van de twee, Hans Thoolen, ook bij dit gesprek aanwezig. ‘Wij zijn gewend om te zeggen: dat lossen we op. Maar nu nemen we niet het voortouw.’ Wel fungeren de ambtenaren als trait-d’union. Een voorbeeld: Hans Thoolen is ook bezig met de fusie tussen twee Bredase musea en hij kan dus makkelijk de droom van een kidsmuseum ‘insteken’ bij de musea.

Ook de wethouder ziet kansen: ‘Onder de 88 dromen zijn er zes die het enorme braakliggende CSM-terrein betreffen. Er zijn ideeën om er een groene zone van te maken of een jachthaven aan te leggen. Wij kunnen de zes initiatiefnemers bij elkaar brengen en contact leggen met de eigenaar van het CSM-terrein. We zijn toch al met hem in gesprek. De eigenaar wil het terrein vermarkten, maar wat zou er in de tussentijd kunnen?’

met realisme
Arbouw: ‘Het stadslab moet wel met de juiste dingen bezig zijn. Als wij informatie hebben dat een plan vanwege eerdere of toekomstige ontwikkelingen geen optie is, dan moeten ze niet aan een dood paard trekken.’ Je kunt wel een leuk plan hebben voor een park op de plaats van een huidige parkeerplaats, maar als je weet dat de eigenaren wegens gefnuikte ontwikkelingsplannen veel geld in dit terrein hebben gestoken, dan weet je ook dat een park pas een optie is als de eigenaren afboeken en hun verlies nemen. Dat gaat niet snel gebeuren, wil hij maar zeggen.

regelluwe zone
Breda heeft ook een ander experiment lopen: de regelluwe zone. Aan de noordkant van het station liggen grote terreinen braak. Arbouw: ‘We wilden uitproberen of er meer initiatieven ontstaan als er geen regels zijn. Het Haventerrein was een prima plek daarvoor. Daar kan niet zo veel fout gaan. Bovendien is het voor een belangrijk deel in eigendom van de gemeente en als eigenaar kun je aan de noodrem trekken mocht dat nodig zijn.

Alles mag, onder twee voorwaarden: de veiligheid moet gegarandeerd zijn en de buren moeten instemmen met je plan.


We hebben het bestemmingsplan opzij gezet, tot het moment dat het terrein in de stedelijke programmering beschikbaar moet zijn voor de hier geplande woningbouwontwikkeling. Alles mag, onder twee voorwaarden: de veiligheid moet gegarandeerd zijn en de buren moeten instemmen met je plan. Nu is er een stadsstrand, een enorme skatebaan en veel bedrijvigheid. Alleen het plan voor een aanlegplaats voor een schip sneuvelde op bezwaren van een aanpalend bedrijf.’

omgevingswet
Hoewel de stadslabs een bijzondere plaats innemen in de stad, experimenteert Breda daarnaast met andere manieren om meer regie in handen van de inwoners te leggen. Breda Begroot bijvoorbeeld, is de proef met een burgerbegroting, waarbij bewoners bepalen hoe een deel van het gemeentelijk budget wordt besteed.

De gemeente experimenteert in Breda Zuidwest, vooruitlopend op de Omgevingswet, ook met het opstellen van een omgevingsplan. We houden bijeenkomsten voor bewoners, ondernemers en organisaties. Speciaal voor dit plan hebben we een website gebouwd, zodat iedereen kan meedenken over zijn of haar leefomgeving. De uitdaging is uiteindelijk tot een plan te komen dat voldoende ruimte laat voor nieuwe ontwikkelingen en dat behoudt of beschermt wat waardevol is. Hierbij is de samenwerking en afstemming tussen de verschillende afdelingen in de ambtelijke organisatie erg belangrijk. Zo proberen we vast te oefenen en te leren in voorbereiding op de komst van de Omgevingswet’.

De Omgevingswet (invoering in 2019) is voor velen nog een black box. De bedoeling is dat er minder regels komen en dat burgers meer samen moeten oplossen. Wie straks een plan heeft moet met zijn buren overleggen, maar hoe het bij onenigheid verder moet, is onduidelijk. Arbouw: ‘Niemand weet hoe het straks werkt. Ja, we gaan de processen meer inrichten op de voorkant en de betrokkenheid van alle belanghebbenden vergroten, maar hoe weeg je alle belangen integraal af? Wat wordt de rol van de raad? Het wordt een expeditie.’

Het stadskantoor moet er nog op worden ingericht, maar de kamer van de wethouder is een vooruitgeschoven post. Arbouw: ‘Elke ondernemer die bij mij op de kamer komt met een plan, stel ik steevast eerst de vraag: heb je het al besproken met de buurt?’

Tekst: Marijke Bovens
Foto: Stadslab Breda

gerelateerd:

x
stadslabs
x
gebiedsontwikkeling
x
stad
StichtingNieuwenMeer2_th.jpg

Selectie Open Oproep Stadslabs

In september 2016 schreef het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie voor het derde achtereenvolgende jaar een Open Oproep uit gericht op Stadslabs. Onder de titel Samen werken aan dorp, stad en land w... meer >
stedenbouwstadgebiedsontwikkelingstadslabs
baankwartierlores_th.jpg

Interview met Mattijs van Ruijven, hoofd stedenbouw gemeente Rotterdam

Hoofd stedenbouw Mattijs van Ruijven van de Rotterdamse dienst Stadsontwikkeling ziet de lucht opklaren. ‘We gaan weer bouwen, maar anders dan voor de crisis meer samen met stadmakers.’ ... meer >
stadgebiedsontwikkelingstadslabs
stadslabmaastricht208192web_th.jpg

Interview met Jos Simons, manager Ruimte van Maastricht

Het begon met een experiment in de stadsontwikkeling: Maastricht-LAB. Nu gaan ook ambtenaren in andere sectoren hun alledaagse werk meer inrichten volgens de stadslab-methode. Een interview met Jos Si... meer >
stadgebiedsontwikkelingstadslabs
stadslabmaastricht218205_th.jpg

Interview met Albert Meijer, hoogleraar Publieke innovatie aan de Universiteit Utrecht

Albert Meijer is als hoogleraar verbonden aan het departement bestuur en organisatiewetenschap van de Universiteit Utrecht. Over de bijdrage van stadslabs aan de vitaliteit van steden zegt hij: ‘Exp... meer >
stadgebiedsontwikkelingstadslabs
dakparkvogelvlucht04web_th.jpg

Interview met Justus Uitermark, professor sociologie aan de UvA

Socioloog Justus Uitermark heeft zich verdiept in het fenomeen zelforganisatie. Het is zowel een inspirerend ideaal als een grillig gegeven.... meer >
stadgebiedsontwikkelingstadslabs
oostendeweb_th.jpg

De Stadsklas neemt je mee op expeditie

Wat zie je als je met een kunstenaar door Oostende loopt? Hoe krijg je een onbenut stukje grond tussen twee flatgebouwen in Brussel op de politieke agenda? En wat kun je leren over gemeenschapsvorming... meer >
stadgebiedsontwikkeling
001hoofd_th.jpg

Stadslabs zijn vrij maar niet ongebonden

Op dezelfde dag dat het Stimuleringsfonds de derde [http://stimuleringsfonds.nl/nl/subsidies/open_oproepen/open_oproep_stadslabs_samen_werken_aan_dorp_stad_en_land/ Open Oproep Stadslabs] uitschrijft,... meer >
stadstadslabs
StimuleringsfondsVrijdagHannekeWetzer1_th.jpg

Verslag bijeenkomst Proeftuin Eindhoven

Vernieuwen met beleid Stadslabs poppen op in steeds meer steden, mede met steun van het Stimuleringsfonds. Samen met het VPRO Medialab en Baltan Laboratories organiseerde het fonds op 23 oktober ti... meer >
regiogebiedsontwikkelingstadslabs
SiebeSwartNieuwbouwwijkNoorderplassen_th.jpg

Stimuleringsfonds lanceert nieuw Erfgoed en Ruimte ontwerpprogramma

Op een duurzame manier het verleden met het heden verbinden: dat is het uitgangspunt van het Erfgoed en Ruimte ontwerpprogramma (2017-2018). Met dit nieuwe programma geeft het Stimuleringsfonds Creati... meer >
stadregiocirculaire economiegebiedsontwikkelingtuin en landschap
singelparkartistimpression_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs

Als je bedenkt dat een klein groepje gelijkgestemden, soms niet meer dan twee of drie, de eerste stap heeft gezet om een braakliggende terrein, een verwaarloosd gebouw of een veronachtzaamd probleem l... meer >
stadstadslabs
stadslabnijmegenweb1_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs - 1. Bekend en bemind

Maak je bekend en wees zichtbaar. Dat is zo ongeveer de eerste opdracht voor een stadslab. Het is zaak de buitenwacht te overtuigen van jouw nut en noodzaak en dat is een forse krachtsinspanning. ... meer >
stadstadslabs
b5mvh9572kopieweb_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs - 2. Ontwerpersdilemma’s

Inspraak organiseren als het plan al klaar ligt – dat is niet des stadslabs. Elk stadslab besteedt veel tijd aan communicatie met alle betrokkenen bij een locatie of project. Zij komen niet te snel ... meer >
stadstadslabs
stadsklas_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs - 3. Continuïteit

De initiatiefnemers steken jarenlang veel vrije tijd in het project. Zij creëren min of meer hun eigen onvervangbaarheid. Ook omdat de successen vaak aan personen hangen, de spreekwoordelijke ‘gek... meer >
stadstadslabs
stadslabmaastricht278229web_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs - 4. Relaties met overheden

De relaties tussen stadslabs en gemeenten variëren van vreedzame coëxistentie via voorzichtige toenadering tot innige verstrengeling, waarbij de eerste soort vaker voorkomt dan de laatste. Dat is oo... meer >
stadstadslabs
pontgoudasfaltlores_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs - 5. Financiën

Gemene deler van deze stadslabs is dat ze een bijdrage (sommige tweemaal) hebben ontvangen van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie om hun initiatief van de grond te krijgen en/of verder te ontwi... meer >
stadstadslabs
006UrhahnUrbanDesign4_th.jpg

Urhahn: Nieuwe vormen van binnenstedelijke transformatie

Omdat de stad van de toekomst voor het grootste gedeelte reeds bestaat richt Urhahn zich in dit onderzoek op de transformatie van binnenstedelijke gebieden. Vanuit de filosofie van de spontane stad wo... meer >
stadgebiedsontwikkeling
01GRAFISCHETABELpresentatietabellenRijks_th.jpg

Monumenten als aanjager voor maatschappelijke gebiedsontwikkeling - Crimson

In dit voorstel wordt een maatschappelijke vorm van gebiedsontwikkeling onderzocht, waarbij de herbestemming van cultureel erfgoed, nieuwe financieringsmogelijkheden en het ontstaan van nieuwe collect... meer >
stadgebiedsontwikkeling
024PopUpCity5_th.jpg

Merkstedenbouw - Pop-Up City

stadgebiedsontwikkeling
b5mvh8068kopieweb_th.jpg

Stadslabs nestelen zich tussen bewoners en bestuurders

Zo’n zestig ervaren en verse stadmakers wisselden onder leiding van Francien van Westrenen ervaringen uit op de derde kennisbijeenkomst voor stadslabs die het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie o... meer >
stadstadslabs
strategiewijzer201511138zesstrategieenwe_th.jpg

Urhahn:Zes strategieën voor gebiedsontwikkeling nieuwe stijl

De vertrouwde rolverdelingen en manieren van werken bij stedelijke gebiedsontwikkeling zijn in de afgelopen jaren achterhaald geraakt. Ontwikkeling van stedelijke gebieden vraagt nu om veel meer flexi... meer >
stadgebiedsontwikkeling
loader