stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Het Stimuleringsfonds werkt aan een lerende community van stadslabs, vanuit het programma Innovatieve Vormen van Opdrachtgeverschap.

Freelance journalist Marijke Bovens interviewde in opdracht van het Stimuleringsfonds een aantal lokale bestuurders en onderzoekers over het nieuwe stadmaken.

Lees ook:

Interview met Alfred Arbouw, wethouder stadsontwikkeling Breda
Interview met Mattijs van Ruijven, hoofd stedenbouw gemeente Rotterdam
Interview met Justus Uitermark, socioloog en onderzoeker
Interview met Jos Simons, manager Ruimte van Maastricht

stadslabmaastricht218205.jpg

Interview met Albert Meijer, hoogleraar Publieke innovatie aan de Universiteit Utrecht

6 augustus 2017
Albert Meijer is als hoogleraar verbonden aan het departement bestuur en organisatiewetenschap van de Universiteit Utrecht. Over de bijdrage van stadslabs aan de vitaliteit van steden zegt hij: ‘Experimenten in stadslabs hebben pas echt impact als ze zijn ingebed in routines. Als ze niet meer bekeken worden als iets leuks ernaast.’
‘Het heeft iets moois als mensen zich voor de eigen buurt inzetten. Als professionals hun capaciteit en expertise daarvoor gebruiken. Je mengt het publieke en het private, en brengt zo het beste van twee werelden bij elkaar. Natuurlijk moet je transparantie waarborgen, belangenverstrengeling voorkomen, maar timmer het niet legalistisch dicht.’

Hij heeft er ook de bestuurlijke termen bij: regulatory niches (waar de regels minder streng gehanteerd worden) en strategisch niche-management of met een mooier woord, beleidsintimiteit: een kleine en veilige omgeving waar iets kan groeien. Belangrijk is vooral de waarde van het idee voor de buurt, benadrukt Meijer. Wat wil het initiatief bereiken en zit er wel iemand op te wachten? Initiatieven moeten aansluiten op de wijk en een publieke waarde hebben.

publieke innovatie
Het onderzoek van Meijer richt zich op de relatie tussen technologie en bestuur. In zijn oratie ‘Bestuur in de datapolis: Slimme stad, blije burger?’ (2015) ontrafelt hij publieke innovatie.

‘In het denken over innovatie is het idee dominant dat je problemen kunt oplossen met slimme oplossingen. Als we de buurt veiliger willen maken, richten we een app-groep op om snel verdachte zaken te melden. Dat is waardevol, maar roept ook vragen op. Wiens veiligheid is dat dan? Van de middenklasse, niet van de jeugd op straat.’

Hij introduceert in zijn oratie het begrip ‘Wendbare Publieke Innovatie’. De omschrijving leest als de beschrijving van een stadslab: ‘Op een flexibele manier zoeken naar oplossingen die passen bij een lokale context en die gebruikmaken van zowel lokale als generieke kennis (…) Eigen aan Wendbare Publieke Innovatie is ook (…) [het] ontdekken of iets werkt door het uit te proberen en niet door er eindeloos over te praten.’

anarchistisch en stabiel
Succesvolle publieke innovatie kan niet zonder samenwerking tussen overheden, burgers, kennisinstellingen en marktpartijen. Zij moeten ieder op eigen wijze mobiliseren, improviseren, vitaliseren en balanceren.

‘Wil een stadslab echt invloed hebben, dan moet het een goede balans creëren tussen de anarchistische inslag en een stabieler functioneren.’


Meijer: ‘Wil een stadslab echt invloed hebben, dan moet het een goede balans creëren tussen de anarchistische inslag, de vrijplaats zeg maar, en een stabieler functioneren. Een stadslab heeft naast creatieve, kunstzinnige mensen ook andere karakters nodig. Het kan een stichting met bestuur vormen, of aansluiting zoeken bij gevestigde organisaties, niet per se de gemeente, het kan ook een school zijn bijvoorbeeld.’

Bij innovatie, legt Meijer uit, heb je de hero innovators, Steve Jobs van Apple bijvoorbeeld, en je hebt networked heroism, zoals stadslabs. Je hebt scheppende mensen nodig (creating), mensen die het verhaal kunnen vertellen (framing) en pragmatische mensen die regelen, zorgen dat er geld komt (fixing).

datalogica
‘Vitaliseren doen de stadslabs nog te weinig’, zegt Meijer. ‘Hun bijdrage aan de vitaliteit van de steden zal pas echt tot zijn recht komen als ze zijn ingebed in routines. Als ze niet meer bekeken worden als “iets leuks ernaast”. Ideeën beginnen klein, bottom-up, maar hebben centrale steun nodig om te groeien en zich te verspreiden.’

‘Wil je als stadslab invloedrijk zijn, dan moet je inzetten op datalogica van gemeenten. Je moet aansluiten bij het denken van gemeenten over problemen als gezondheid, of duurzaamheid bijvoorbeeld.’ Echte innovatie is altijd een combinatie van harde data en zachte kennis, tussen getallen en verhalen. Een interessante strategie voor stadslabs. Via hackatons kun je veel gegevens verzamelen over bijvoorbeeld circulaire economie, vergrijzing en gezondheid. Maar pas als je data confronteert met de lokale verhalen, de zachte kennis, weet je wat je weet. Context is onmisbaar.

Stadslabs doen er goed aan zich te verhouden tot de open-databeweging.


samenwerking en strijd
Stadslabs doen er goed aan zich te verhouden tot de open-databeweging. Welke waarden kun je daaruit halen? Hoe kun je met open data zicht krijgen op vraagstukken?
De overheid van haar kant moet niet alleen initiatieven belonen die zijn gericht op samenwerking, ook van strijd kan een stad profiteren. Stadslabs die strijd opleveren, zoals een lab dat gegevens verzamelt over de luchtkwaliteit in de straat, zijn natuurlijk politiek, zegt Meijer. ‘Pragmatische politiek’, verwijst hij naar Benjamin Barber, auteur van If Mayors Ruled the World. ‘De bereidheid om naar oplossingen te zoeken is op lokaal niveau relatief groot, want het gaat om concrete zaken en geen grote conflicten.’

Nieuwe vormen van burgerparticipatie leiden tot vernieuwing. ‘Je ziet de trots op instituties van de verzorgingsstaat afkalven – wie voelt nog trots op pensioenfonds ABP? Tegelijk is het vrij recent dat mensen een deel van het publiek eigenaarschap op zich nemen. Als je vroeger iets wilde in de openbare ruimte diende je een verzoek in bij de gemeenteraad. Nu zeggen mensen: ik doe het gewoon.’

Tekst: Marijke Bovens
Foto: Stadslab Maastricht door Aron Nijs

gerelateerd:

x
stad
x
gebiedsontwikkeling
x
stadslabs
StichtingNieuwenMeer2_th.jpg

Selectie Open Oproep Stadslabs

In september 2016 schreef het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie voor het derde achtereenvolgende jaar een Open Oproep uit gericht op Stadslabs. Onder de titel Samen werken aan dorp, stad en land w... meer >
stedenbouwstadgebiedsontwikkelingstadslabs
droombreda_th.jpg

Interview met Alfred Arbouw, wethouder stadsontwikkeling Breda

Achtentachtig dromen heeft Stadslab Breda ontvangen op de oproep DroomBreda. Het was de eerste actie van dit stadslab, waar ook de gemeente aan deelneemt. Een interview met Alfred Arbouw, wethouder st... meer >
stadgebiedsontwikkelingstadslabs
baankwartierlores_th.jpg

Interview met Mattijs van Ruijven, hoofd stedenbouw gemeente Rotterdam

Hoofd stedenbouw Mattijs van Ruijven van de Rotterdamse dienst Stadsontwikkeling ziet de lucht opklaren. ‘We gaan weer bouwen, maar anders dan voor de crisis meer samen met stadmakers.’ ... meer >
stadgebiedsontwikkelingstadslabs
stadslabmaastricht208192web_th.jpg

Interview met Jos Simons, manager Ruimte van Maastricht

Het begon met een experiment in de stadsontwikkeling: Maastricht-LAB. Nu gaan ook ambtenaren in andere sectoren hun alledaagse werk meer inrichten volgens de stadslab-methode. Een interview met Jos Si... meer >
stadgebiedsontwikkelingstadslabs
dakparkvogelvlucht04web_th.jpg

Interview met Justus Uitermark, socioloog en onderzoeker

Socioloog en onderzoeker Justus Uitermark heeft zich verdiept in het fenomeen zelforganisatie. Het is zowel een inspirerend ideaal als een grillig gegeven.... meer >
stadgebiedsontwikkelingstadslabs
oostendeweb_th.jpg

De Stadsklas neemt je mee op expeditie

Wat zie je als je met een kunstenaar door Oostende loopt? Hoe krijg je een onbenut stukje grond tussen twee flatgebouwen in Brussel op de politieke agenda? En wat kun je leren over gemeenschapsvorming... meer >
stadgebiedsontwikkeling
001hoofd_th.jpg

Stadslabs zijn vrij maar niet ongebonden

Op dezelfde dag dat het Stimuleringsfonds de derde [http://stimuleringsfonds.nl/nl/subsidies/open_oproepen/open_oproep_stadslabs_samen_werken_aan_dorp_stad_en_land/ Open Oproep Stadslabs] uitschrijft,... meer >
stadstadslabs
StimuleringsfondsVrijdagHannekeWetzer1_th.jpg

Verslag bijeenkomst Proeftuin Eindhoven

Vernieuwen met beleid Stadslabs poppen op in steeds meer steden, mede met steun van het Stimuleringsfonds. Samen met het VPRO Medialab en Baltan Laboratories organiseerde het fonds op 23 oktober ti... meer >
regiogebiedsontwikkelingstadslabs
SiebeSwartNieuwbouwwijkNoorderplassen_th.jpg

Stimuleringsfonds lanceert nieuw Erfgoed en Ruimte ontwerpprogramma

Op een duurzame manier het verleden met het heden verbinden: dat is het uitgangspunt van het Erfgoed en Ruimte ontwerpprogramma (2017-2018). Met dit nieuwe programma geeft het Stimuleringsfonds Creati... meer >
stadregiocirculaire economiegebiedsontwikkelingtuin en landschap
singelparkartistimpression_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs

Als je bedenkt dat een klein groepje gelijkgestemden, soms niet meer dan twee of drie, de eerste stap heeft gezet om een braakliggende terrein, een verwaarloosd gebouw of een veronachtzaamd probleem l... meer >
stadstadslabs
stadslabnijmegenweb1_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs - 1. Bekend en bemind

Maak je bekend en wees zichtbaar. Dat is zo ongeveer de eerste opdracht voor een stadslab. Het is zaak de buitenwacht te overtuigen van jouw nut en noodzaak en dat is een forse krachtsinspanning. ... meer >
stadstadslabs
b5mvh9572kopieweb_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs - 2. Ontwerpersdilemma’s

Inspraak organiseren als het plan al klaar ligt – dat is niet des stadslabs. Elk stadslab besteedt veel tijd aan communicatie met alle betrokkenen bij een locatie of project. Zij komen niet te snel ... meer >
stadstadslabs
stadsklas_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs - 3. Continuïteit

De initiatiefnemers steken jarenlang veel vrije tijd in het project. Zij creëren min of meer hun eigen onvervangbaarheid. Ook omdat de successen vaak aan personen hangen, de spreekwoordelijke ‘gek... meer >
stadstadslabs
stadslabmaastricht278229web_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs - 4. Relaties met overheden

De relaties tussen stadslabs en gemeenten variëren van vreedzame coëxistentie via voorzichtige toenadering tot innige verstrengeling, waarbij de eerste soort vaker voorkomt dan de laatste. Dat is oo... meer >
stadstadslabs
pontgoudasfaltlores_th.jpg

Reflectie op de praktijk van de stadslabs - 5. Financiën

Gemene deler van deze stadslabs is dat ze een bijdrage (sommige tweemaal) hebben ontvangen van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie om hun initiatief van de grond te krijgen en/of verder te ontwi... meer >
stadstadslabs
006UrhahnUrbanDesign4_th.jpg

Urhahn: Nieuwe vormen van binnenstedelijke transformatie

Omdat de stad van de toekomst voor het grootste gedeelte reeds bestaat richt Urhahn zich in dit onderzoek op de transformatie van binnenstedelijke gebieden. Vanuit de filosofie van de spontane stad wo... meer >
stadgebiedsontwikkeling
01GRAFISCHETABELpresentatietabellenRijks_th.jpg

Monumenten als aanjager voor maatschappelijke gebiedsontwikkeling - Crimson

In dit voorstel wordt een maatschappelijke vorm van gebiedsontwikkeling onderzocht, waarbij de herbestemming van cultureel erfgoed, nieuwe financieringsmogelijkheden en het ontstaan van nieuwe collect... meer >
stadgebiedsontwikkeling
024PopUpCity5_th.jpg

Merkstedenbouw - Pop-Up City

stadgebiedsontwikkeling
b5mvh8068kopieweb_th.jpg

Stadslabs nestelen zich tussen bewoners en bestuurders

Zo’n zestig ervaren en verse stadmakers wisselden onder leiding van Francien van Westrenen ervaringen uit op de derde kennisbijeenkomst voor stadslabs die het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie o... meer >
stadstadslabs
strategiewijzer201511138zesstrategieenwe_th.jpg

Urhahn:Zes strategieën voor gebiedsontwikkeling nieuwe stijl

De vertrouwde rolverdelingen en manieren van werken bij stedelijke gebiedsontwikkeling zijn in de afgelopen jaren achterhaald geraakt. Ontwikkeling van stedelijke gebieden vraagt nu om veel meer flexi... meer >
stadgebiedsontwikkeling
loader