stimuleringsfonds creatieve industrie
flextestrocmaquette2web.jpg

Verbindingen tussen onderwijs, praktijk en maatschappij

8 januari 2018
Ivo Dassen, hoofd huisvesting van het CITAVERDE College, windt er geen doekjes om. Volgens hem is het gebouw in Roermond dat is voorgedragen als casus voor de Open Oproep ‘Flexibiliteit van de Leeromgeving’ exemplarisch voor de mismatch tussen vastgoed en onderwijs. Maar kiezen voor sloop is een te makkelijke optie en bovendien in meerdere opzichten destructief. Zijn opgave illustreert de aanleiding voor de Open Oproep voor een flexibele leeromgeving bij uitstek. Namelijk hoe je onderwijshuisvesting kan laten meebewegen met ontwikkelingen in het onderwijs en de samenleving. Hier liggen namelijk uitdagende kansen voor een meer hybride samensmelting van school, stad, samenleving en beroepspraktijk in het verschiet.
flexibel verbinden
Dassen: ‘Bij sloop is het klaar, dan stopt alles wat je met elkaar op deze plek hebt opgebouwd. De geschiedenis en eigenaardigheden van het gebouw, maar ook de oplossingen en veranderingen.’ Daarom juicht Dassen de invalshoeken en opties die door de deelnemers aan de Open Oproep aangedragen gaan worden op voorhand toe. Hij hoopt en verwacht oprecht dat de voorstellen inspirerende, nieuwe perspectieven en aanknopingspunten zullen bieden. ‘Het zou zo veel mooier zijn als we daarmee het bestaande gebouw juist kunnen voorbereiden op veranderingen en dat het daarmee ook een nieuwe waarde en glans herpakt.’

Het inzicht dat je met bestaande dingen weer nieuwe dingen kunt doen is dus zowel wens als doel.’


CITAVERDE hoopt dat de taaiheid en ongemakken van het huidige gebouw omgebogen kunnen worden in een flexibele vorm en herkenbare uitstraling die past bij de variatie en veranderlijkheid die onderwijs zo eigen is. Dassen wil vooral dat het ‘nieuwe’ onderwijsgebouw de filosofie van de instelling weerspiegelt: ‘We willen verbinden met zowel buurt, stad, regio als met bedrijven én we willen onze studenten een levenshouding meegeven die gebaseerd is op het bewustzijn van herbruikbaarheid en recyclebaarheid. Het inzicht dat je met bestaande dingen weer nieuwe dingen kunt doen is dus zowel wens als doel.’

nieuwe visie
De behoefte aan inbedding en flexibilisering van het onderwijs en de huisvesting ervan zijn voor Marga Garms, adviseur huisvesting van Friesland College, reden om aan nieuwe visie daarop te werken. Ook dit college werkt samen met het bedrijfsleven en instellingen aan het gezamenlijk vormgeven van het onderwijs om studenten klaar te stomen voor de toekomst. Dit om de maatschappelijke positie van de opleiding te bestendigen, maar ook om aan te haken bij ontwikkelingen op economisch- en vastgoedgebied. Door middel van ‘praktijkroutes’ wordt het onderwijs nu al deels uitgevoerd binnen bedrijven en instellingen. Op termijn kan dit leiden tot minder ruimtebehoefte binnen de onderwijsgebouwen én tot een nieuwe visie op het ruimtegebruik. Daarbij kan ook gedacht worden aan het op termijn beschikbaar stellen van ruimte aan bedrijven en instellingen.

Voor het samenbrengen en vormgeven van tijdelijke én veranderlijke verbindingen en condities is de inbreng en visie van multidisciplinaire teams zeer gewenst.


Die gewenste verbinding richt zich in eerste instantie op bedrijven waarmee al wordt samengewerkt, maar sluit andere zeker niet uit. Garms: ‘In onze zoektocht naar een betere afstemming tussen de benodigde ruimte voor onderwijs en de vraag naar bedrijfsruimte in onze krimpregio speelt het betaalbaar houden van onze faciliteiten natuurlijk een rol.’ Door eigen vastgoed geschikt en beschikbaar te maken voor midden- en kleinbedrijf ontstaat een gezond business model waarvan de opbrengsten, zowel financieel als qua voorzieningenniveau, het onderwijs en studenten ten goede kunnen komen. Het Friesland College zoekt zo naar nieuwe huisvestingstrategieën waarmee de geschetste flexibiliteit en andere ontwikkelingen soepeler gehanteerd kunnen worden. Voor het samenbrengen en vormgeven van die tijdelijke én veranderlijke verbindingen en condities is de inbreng en visie van multidisciplinaire teams met, onder andere, ontwerpers zeer gewenst.

De verwachtingen en ambities zijn dus hoog in Leeuwarden. Garms erkent dat ze er zelf zeker nog niet uit zijn. Zeker is wel dat bij elke nog te maken keuze bij de huisvestingsstrategie de inhoud sturend is. ‘De inhoudelijke kwaliteit van veel voorstellen zal ons mogelijk confronteren met onmogelijkheden en knelpunten op details, maar het zal de integrale visie en ons handelen onvermijdelijk verrijken.’

verder dan gebouw denken
Marco Broekman beziet de ontwikkelingen rond de toekomst van leeromgevingen en de veranderende rol van architecten als programmeur met veel instemming en belangstelling. Samen met Dingeman Deijs Architects deed zijn bureau de afgelopen twee jaar ontwerpend onderzoek naar nieuwe leeromgevingen voor het middelbaar beroepsonderwijs van Amsterdam. Het onderzoek resulteerde onlangs in de studie ‘FLEX TEST ROC’. Broekman en Deijs stellen daarin onder meer vast dat, willen leeromgevingen voldoende en effectief veranderen, er behoefte is aan ‘koplopers die scholen, bedrijven, programma’s en passende huisvesting met elkaar weten te verbinden en het doorzettingsvermogen hebben deze vernieuwende trajecten te realiseren.’ Dat de huidige oproep gekoppeld is aan vier cases is dus bemoedigend.
ddwweb.jpg
Flex Test ROC Foto: Maarten van Haaff

Verder is Broekman van mening dat de gewenste inbedding en flexibilisering van leeromgevingen vooral ook te vinden is in kleinschalige en (soms) tijdelijke acties. Broekman: ‘Je moet echt op stadsniveau en veel minder op gebouwniveau gaan kijken om tot een passende afstemming en inpassing te komen. Dat leidt vervolgens ook tot het inzicht dat de omgang met eigen vastgoed moet veranderen. Veel instellingen gaan op voorhand uit van hun vastgoedportefeuille van grote en kleine gebouwen. Die focus is begrijpelijk maar heeft ook nadelen. Het leidt tot een vorm van starheid die niet past bij flexibilisering.’ Volgens Broekman kunnen alternatieve modellen, waarbij een onderwijsinstelling delen van de benodigde huisvesting (tijdelijk) huurt, bijvoorbeeld veel voordelen bieden in de stedelijke omgeving. Door een deel van de benodigde ruimte flexibel te houden kan financieel voordeel ontstaan én kan binnen de stad eenvoudiger gemanoeuvreerd worden naar locaties waar een koppeling met de (werk-)praktijk voorhanden is. Broekman onderstreept tenslotte graag en herhaalt nog eens dat het ontwerp en de visie van de ontwerper op deze sterkere integraliteit - naast een bewustzijn van de specifieke lokale context - cruciaal zijn voor een innoverende en succesvolle flexibilisering van nieuwe leeromgevingen.


Tekst JaapJan Berg, Bergplaats

gerelateerd:

x
onderwijsconcepten
x
schoolgebouwen
pixel1web_th.jpg

School Around: Pencil vs pixel, het lokaal van de toekomst

Designonderzoek test de toekomst van het klaslokaal. Hoe ziet de onderwijsomgeving van de toekomst er uit, nu technologische ontwikkelingen elkaar zo rap opvolgen? Pencil vs Pixel geeft een alternatie... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
CHK9811web_th.jpg

De Stad als Onderwijsomgeving

Hoe ziet het middelbaar beroepsonderwijs van de toekomst eruit en welke ruimtelijke vertalingen dienen hiervoor te worden gemaakt? Welke kansen biedt de stad bij deze onderwijsvernieuwing? Deze vragen... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
MakingSchoolwebsite_th.jpg

Making School op Dutch Design Week

De expositie Making School onderzocht de toekomst van het beroepsonderwijs voor jongeren. Voor welke beroepen worden de huidige en volgende generaties studenten opgeleid? En welke leeromgeving en leer... meer >
schoolgebouwenmakersonderwijsonderwijsconceptenprofessionalisering docenten
schoolaroundlarge899341_th.jpg

School Around: School around gaat van start!

Op 21 mei 2015 is School Around officieel van start gegaan met project Pencil vs. Pixel. Tweedejaars mbo-studenten krijgen de komende twee maanden les in een speciaal ontworpen klaslokaal en maken geb... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
kb5MVH4934kopieweb_th.jpg

School College op Dutch Design Week

De emancipatie van de MBO leerling stond centraal in het [http://stimuleringsfonds.nl/nl/onderwijs/school_college/ School College], dat het Stimuleringsfonds organiseerde tijdens de Dutch Design Week.... meer >
schoolgebouwenmakersonderwijsonderwijsconcepten
overleeromgevingvandetoekomstnieuwsberic_th.jpg

Over Leeromgeving van de toekomst

In het ontwikkeltraject Leeromgeving van de toekomst werken ontwerpers samen met onderwijsinstellingen aan concrete huisvestingsvraagstukken voor toekomstgericht beroepsonderwijs. ... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
jeeigenganggaan_th.jpg

Gebruikers als goede raadgever

Het Drenthe College, waaraan Pia Niemeijer als adviseur Practoraat Zorg & (Sensor) Technologie is verbonden, staat bekend als een onderwijsinstelling die al ver gevorderd is met denken over de vraag h... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
bekendmakingselectieinterdisciplinairele_th.jpg

Selectie Open Oproep De interdisciplinaire leeromgeving

Met de Open Oproep De interdisciplinaire leeromgeving riep het Stimuleringsfonds (interieur)-architecten, (interaction) designers en (digitale) makers op om samen met vier mbo-instellingen de ontwerpo... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
chk1031_th.jpg

Terugblik symposium Leeromgeving van de Toekomst 2018

Op donderdag 31 mei vond in Villa Jongerius in Utrecht het door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie georganiseerde symposium Leeromgeving van de Toekomst 2018 plaats. Als onderdeel van het ontwi... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
budafabriekweb_th.jpg

Vijf modellen voor een nieuwe ambachtsschool

Het ambacht mag de laatste jaren in creatieve kringen steeds meer aandacht krijgen, voor een grotere toestroom naar het ambachtsonderwijs heeft dat niet gezorgd. Sterker nog, het MBO kampt met dalende... meer >
schoolgebouwenmakersonderwijsonderwijsconcepten
hmcworkshop15web_th.jpg

Je eigen gang gaan: Leerlingen bouwen mee aan flexibele school

Leerlingen van het Vathorst College in Amersfoort en het Hout en Meubileringscollege in Amsterdam werken samen met twee ontwerpers aan flexibele units die hun schoolgebouw laten meebewegen met de tijd... meer >
schoolgebouwenmakersonderwijsonderwijsconcepten
placeholder.gif

Oproep aan mbo-instellingen | Leeromgeving van de toekomst

In het ontwikkeltraject Leeromgeving van de toekomst werken onderwijsinstellingen samen met ontwerpers aan huisvestingsvraagstukken voor toekomstgericht beroepsonderwijs. In de zomer van 2017 riep het... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
agoraalsbasis_th.jpg

Agora als Basis

Anne Makkink, Alex van de Beld en Ronald van Asselt slaan de handen ineen voor een ontwerpend onderzoek naar een circulair huisvestingsbeleid voor de vastgoedportefeuille van het Friesland College.... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
x11web1_th.jpg

Creatieve werkplaats als leeromgeving

X11 – een VMBO en HAVO school voor media en vormgeving in Utrecht - voert in samenwerking met Studio Makkink&Bey een ontwerpend onderzoek uit met als doel het ontwikkelen van een actieve leergemeens... meer >
schoolgebouwenmakersonderwijsonderwijsconcepten
houseoflogisticsweb_th.jpg

Mobiele Leeromgeving

House of Logistics heeft als missie de logistiek vakman van de toekomst op te leiden. Om dit te kunnen bereiken moeten onderwijs en bedrijfsleven intensief samenwerken. Hoe kan de flexibilisering van ... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
beeld3_th.jpg

De student aan het roer

Binnen de ICT opleidingen van Scalda College in Zeeland is het hybride gedachtegoed – verwevenheid van onderwijs en beroepspraktijk - leidend. Zo werken studenten in bedrijfsmatige leeromgevingen - ... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
practoraatzorg_th.jpg

Collectief leren en ontwikkelen

Het Practoraat Zorg&(Sensor)Technologie is een samenwerkingsverband van het Drenthe College, Hanzehogeschool Groningen, provincie Drenthe en Gemeente Assen. Het betreft een onderzoeks- en opleidingsce... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
rocmn_th.jpg

Gastvrijheid in praktijk

Het Facility, Horeca & Travel College van ROC Midden Nederland experimenteert met nieuwe vormen van praktijkgericht onderwijs. Achthonderd leerlingen leren hun vak nu vooral in theorielokalen op een i... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
tostiloketalbeda_th.jpg

Buiten de kaders van het klaslokaal

Interactie ontwerper Jeffrey Braun (Afdeling Buitengewone Zaken) en ruimtelijk ontwerper Joost Dingemans (Staalslagerij), 2018 Albeda is met 21.000 studenten, verspreid over twintig locaties in- en r... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
summa_th.jpg

Summa-Biënnale

Krill wil met een Summa-Fashion-Biënnale collectieve activiteiten bieden waarmee de transitie van het onderwijs voor docenten en leerlingen structuur krijgt. Een transitiebiënnale biedt volgens de a... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
loader