stimuleringsfonds creatieve industrie

context

Met de expositie Making School en bijhorende events presenteerde het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie op de Dutch Design Week 2016 (22 t/m 30 okt) de (tussen)resultaten uit het programma Onderwijsomgeving. Dit programma richt zich op het verbeteren van de onderwijsomgeving door de inzet van ontwerpers uit de gehele breedte van de creatieve industrie. Het Stimuleringsfonds voert het programma Onderwijsomgeving uit in opdracht van OCW.

kb5MVH4934kopieweb.jpg

School College op Dutch Design Week

23 november 2016
De emancipatie van de MBO leerling stond centraal in het School College, dat het Stimuleringsfonds organiseerde tijdens de Dutch Design Week. Welke ruimte bestaat er voor leerlingen om zich te ontwikkelen binnen het huidige MBO onderwijs, en hoe kan die ruimte worden opgerekt? Dick Rijken – lector informatietechnologie en samenleving aan De Haagse Hogeschool – begeleidt het gesprek tussen onderzoekers, ontwerpers en professionals uit het onderwijs. Wat is de toegevoegde waarde van praktijken uit de creatieve industrie voor het MBO onderwijs van de toekomst? Welke rol speelt het ambacht hierbinnen?


Ontwerper Thomas Thwaites, alias GoatMan, trapt af met een presentatie van zijn onderzoeksproject A holiday from being human. Hij vertelt over zijn missie om geit te worden: 'It begins with a dream'. Met zijn verhaal toont Thwaites een inkijk in ambachtschap, zoals beschreven door Richard Sennett in zijn standaardwerk The Craftsman. Sennett beschrijft het ambachtschap in het kort als 'de bedrevenheid (de kunde) om dingen goed te doen.' Hij gaat verder: 'Ambachtschap benoemt een doorlopende, basale menselijke impuls, het verlangen om een beroep goed uit te voeren ‘for its own sake’.' Bedrevenheid, toewijding en inschattingsvermogen zijn drie belangrijke dimensies die van een professional een ambachtsman maken.

Ambacht betreft volgens Sennett bovendien niet alleen analoge beroepen (zoals bijvoorbeeld technieken in de houtbewerking), maar alle beroepen. Zelfs nieuwe technische beroepen – die meestal niet worden geschaard onder de ambachten – worden door een continue nieuwsgierigheid en toewijding van de uitvoerder een ambacht. Zouden we dit betrekken op het MBO-onderwijs, dringt zich de vraag op hoe ambacht een plek vindt in de huidige MBO opleidingen en hoe dat in het licht van de technologische ontwikkelingen nog steeds een rol kan blijven spelen.

Thomas Thwaites wilde geit worden, omdat geiten geen menselijke zorgen kennen. In samenwerking met allerlei wetenschappers en specialisten paste hij zijn lijf aan zodat hij op vier poten in de Alpen tussen een groep geiten kon staan. Een helm beperkte zijn zicht tot het gezichtsveld van een geit, hij droeg protheses aan handen en voeten en hij at gras via een kunstmatige pens met enzymen. Zijn interdisciplinair onderzoek leidde tot nieuwe vragen over de geit, waar de wetenschap nog geen antwoord op had.
Goat18ThomasThwaitesphotoTimBowditchweb.jpg
Goatman. Foto: Tim Bowditch

Thwaites’ simpele doel bracht hem in contact met verschillende experts. 'Om op handen en voeten te lopen als een geit, werkte ik zelf aan prototypes voor een exo-skelet. Deze bleken behoorlijk gevaarlijk, waarna ik een afspraak maakte met professor John Hutchinson – Royal Veterinary College’s Structure and Motion Laboratory om meer te leren over fysieke verschillen tussen mens en geit. Te beginnen met onze korte voorarmen; om op handen en voeten te kunnen lopen als een geit, zou ik mijn voorarmen moeten verlengen. Ik zocht contact met een prothese-kliniek aan de University of Salford. Naast protheses voor mensen met een geamputeerd ledemaat maken zij bij uitzondering protheses voor dieren. Hoewel ongewoon, wilde dr. Glyn Heath me helpen mijn lijf aan te passen tot het gelijkenissen zou vertonen met een geit.'

'Mijn doel was om in de Zwitserse Alpen te verblijven bij een geitenkudde', vertelt Thwaites verder. 'Als gevolg zou ik gras moeten kunnen verteren, zoals geiten doen met de pens. Onderzoek leidde mij tot het Herbivore Gut Ecosystems lab aan de Aberystwyth University, waar de werking en werkzame enzymen van de pens worden bestudeerd. Zij hebben zelfs een kunstmatige pens ontwikkeld! Ze vertelden me dat het mogelijk is om de enzymen te kopen die het gras verteren zodat de mens het kan eten. Maar dit was nog niet buiten een laboratorium omgeving getest. Ik nam het gezondheidsrisico op de koop toe en maakte een kunstmatige pens om gras te kunnen verteren, zodat ik met de geiten op de weide zou kunnen grazen.'

De manier waarop Thomas Thwaites zijn projecten benadert, raakt aan een aantal ijkpunten zoals Richard Sennett deze omschrijft in wat ‘ambacht’ onderscheidt van ‘werk’. Thwaites’ projecten worden geboren uit een persoonlijke fascinatie. De vele onderwerpen die voor hem onbekend zijn, gebieden hem verbinding te zoeken met andere deskundigen uit andere onderzoeksgebieden en een interdisciplinaire aanpak te kiezen, te exploreren en door te vragen, waar iedere opgeloste vraag een nieuwe voortbrengt. 'Ik ben geïnteresseerd in het verzoenen van wetenschap en de kunsten.' Thwaites haalde een Bachelor diploma in biowetenschappen, waarna hij zijn MA design haalde aan Royal College of Art in Londen.

kb5MVH4786kopie.jpg
Thomas Thwaites. Foto: Maarten van Haaff.

Dergelijk onderzoek vraagt niet alleen om een bepaalde houding, maar ook om een bepaalde plek die de sociale inbedding versterkt. Om te bewerkstelligen dat leerlingen de relatie leggen tussen eigen fascinaties en bredere (maatschappelijke) opgaven, zou een school waar interdisciplinair onderzoek centraal staat fysiek dicht bij de maatschappij moeten staan. De nabijheid van samenwerkingspartners en een netwerk vergemakkelijkt het vinden van partners: architecten Susanne Pietsch en Eireen Schreurs werkten met hun team in het project De Ambachtsschool Revisited aan de verhouding tussen onderwijs en maatschappij. Zij benadrukken dat een school altijd deel uitmaakt van een ambachtscultuur. 'Het is nooit alleen de school, maar ook de cultuur en de groep mensen die het tot een succes maken.'

kb5MVH5212kopie.jpg
Susanne Pietsch. Foto: Maarten van Haaff.

Ook stedenbouwkundige en architect Matthijs de Boer onderzocht in samenwerking met Atelier Pro de relatie tussen de school en de stad: 'Onderwijs is meer dan een gebouw, sommige ruimtes zouden bijvoorbeeld publieke ruimte kunnen zijn. Dit zou verder onderzocht kunnen worden, maar overheden zien dat niet, daar worden kansen gemist.' De Boer omschrijft twee belangrijke typologieën van scholen, die zich ieder op eigen wijze verhouden tot hun omgeving. Daar waar de netwerkschool het doceren en leren faciliteert, maar alles wat verder samenhangt met het onderwijs wordt toegevoegd door de stad, organiseert de wijkschool zijn eigen faciliteiten. Het schooltype bepaalt vervolgens in sterke mate wat geschikte locaties zijn voor een school. Meer over het onderzoek 'Stad als school, school als stad' lees je hier.

Frido van Nieuwamerongen van Arconiko architecten werkte aan het project Ruimtelijke Strategieën voor een Zelfbewust Beroepsonderwijs. 'De huidige strategie van veel MBO-scholen is: we zetten een indrukwekkend gebouw neer, dan verbetert ons imago vanzelf. Maar hoe kan het imago van de MBO-scholen worden verbeterd van binnenuit? Hoe kan de architectuur vrijheid bieden voor de ontwikkeling en emancipatie van de student?'

kb5MVH5349kopie.jpg
Matthijs de Boer. Foto: Maarten van Haaff.
kb5MVH5455kopie.jpg
Frido van Nieuwamerongen. Foto: Maarten van Haaff.

Moderator Dick Rijken haalt het ‘No Academy’ project aan van Eefje Cobussen en Martine Zoeteman. In dit project werken ontwerpers, kunstenaars en wetenschappers uit diverse werkvelden samen aan maatschappelijke uitdagingen, in dit geval de radicalisering van jongeren. Cobussen is zorgprofessional, Zoeteman architect. Voor beiden was het zoeken waar hun toegevoegde waarde zou kunnen zitten voor de ander. Martine Zoeteman: 'Het was interessant om de onderwerpen te vinden die voor beiden waardevol zijn. Eefje gaf de discussie steeds context vanuit haar kennis uit de zorg. Ik realiseerde me dat er een breder belang is voor de verhouding tussen gebouw en functie naast mijn persoonlijke interesse.'

Thomas Thwaites kreeg wetenschappers, biologen en dierenliefhebbers op de been om zijn onderzoek vooruit te helpen omdat zij geïnteresseerd waren wat het hen over hun eigen vakgebied zou leren. Deze manier van doorlopend interdisciplinair onderzoek biedt een nieuwe ingang voor het huidige MBO onderwijs. Het kan studenten stimuleren om vanuit hun eigen interesse hun kennis en ervaringen niet alleen binnen de school te ontwikkelen, maar ook daarbuiten op zoek te gaan naar nieuwe plekken en mogelijkheden van kennisuitwisseling. Door praktijken van buiten de school actief in te zetten in het onderwijs, maken MBO colleges zich blijvend relevant voor een breed, veranderend werkterrein en bieden ze ruimte aan de ontwikkeling van nieuw vakmanschap.

Making School
Het School College was onderdeel van de expositie Making School tijdens de Dutch Design Week 2016. Making School onderzoekt de toekomst van beroepsonderwijs, en toont hoe kennis en kunde van de creatieve industrie hier aan kan bijdragen.

gerelateerd:

x
makersonderwijs
x
onderwijsconcepten
x
schoolgebouwen
MakingSchoolwebsite_th.jpg

Making School op Dutch Design Week

De expositie Making School onderzocht de toekomst van het beroepsonderwijs voor jongeren. Voor welke beroepen worden de huidige en volgende generaties studenten opgeleid? En welke leeromgeving en leer... meer >
schoolgebouwenmakersonderwijsonderwijsconceptenprofessionalisering docenten
budafabriekweb_th.jpg

Vijf modellen voor een nieuwe ambachtsschool

Het ambacht mag de laatste jaren in creatieve kringen steeds meer aandacht krijgen, voor een grotere toestroom naar het ambachtsonderwijs heeft dat niet gezorgd. Sterker nog, het MBO kampt met dalende... meer >
schoolgebouwenmakersonderwijsonderwijsconcepten
hmcworkshop15web_th.jpg

Je eigen gang gaan: Leerlingen bouwen mee aan flexibele school

Leerlingen van het Vathorst College in Amersfoort en het Hout en Meubileringscollege in Amsterdam werken samen met twee ontwerpers aan flexibele units die hun schoolgebouw laten meebewegen met de tijd... meer >
schoolgebouwenmakersonderwijsonderwijsconcepten
pixel1web_th.jpg

School Around: Pencil vs pixel, het lokaal van de toekomst

Designonderzoek test de toekomst van het klaslokaal. Hoe ziet de onderwijsomgeving van de toekomst er uit, nu technologische ontwikkelingen elkaar zo rap opvolgen? Pencil vs Pixel geeft een alternatie... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
CHK9811web_th.jpg

De Stad als Onderwijsomgeving

Hoe ziet het middelbaar beroepsonderwijs van de toekomst eruit en welke ruimtelijke vertalingen dienen hiervoor te worden gemaakt? Welke kansen biedt de stad bij deze onderwijsvernieuwing? Deze vragen... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
schoolaroundlarge899341_th.jpg

School Around: School around gaat van start!

Op 21 mei 2015 is School Around officieel van start gegaan met project Pencil vs. Pixel. Tweedejaars mbo-studenten krijgen de komende twee maanden les in een speciaal ontworpen klaslokaal en maken geb... meer >
schoolgebouwenonderwijsconcepten
006representatieveafbeelding_th.jpg

Frysklab | Bibliotheekservice Fryslan

[b]Via het project FryskLab geven drie provinciale samenwerkingspartners, Bibliotheekservice Fryslân, ROC Friesland College en Noordelijke Hogeschool Leeuwarden, gezamenlijk invulling aan het concept... meer >
makersonderwijsonderwijsconcepten
22124232258279d89c48eoweb_th.jpg

Docenten in de rol van leerling

Als docent net zo vrij als een leerling aan de slag met ‘maken’? Met alle nieuwe technieken van nu. In de herfstvakantie van 2015 deden 33 docenten mee aan het Teacher Maker Camp in de Waag. ... meer >
makersonderwijsonderwijsconceptenprofessionalisering docenten
kb5MVH3533kopie_th.jpg

School Lunch op Dutch Design Week

Verdroging, verzuring, ondervoeding en overvoeding, verlies aan biodiversiteit, klimaatverandering… woorden die naar boven komen als we het hebben over de manier waarop ons eten nu geproduceerd en g... meer >
onderwijsconcepten
006representatieveafbeelding_th.jpg

FLEX TEST ROC van start!

Een hybride leer-werk landschap voor Amsterdam. Hoe kunnen hybride leeromgevingen bijdragen aan meer flexibiliteit in het middelbaar beroepsonderwijs in Amsterdam, als antwoord op de dynamiek van econ... meer >
schoolgebouwen
hackthebrain2web_th.jpg

Hack the Brain: Hack the brain for Education van start!

Na een succesvolle eerste editie van Hack the Brain in 2014, komt Waag Society dit jaar met een tweede editie: Hack the Brain for Education. Met een 3-daagse hackaton, publiek debat en een publicatie ... meer >
makersonderwijs
IMG3849kl_th.jpg

Mediawerf | The Patching Zone ism Zadkine

The Patching Zone heeft in samenwerking met regionaal opleidingencentrum Zadkine een mediawerf opgezet. De mediawerf is een werkplaats voor het techniekcluster van Zadkine, waarvan de opleiding Human ... meer >
onderwijsconcepten
beeldweb_th.jpg

De beste brain hacks voor het onderwijs

In juni 2015 kwamen neurowetenschappers, (software)ontwikkelaars en onderwijsprofessionals bijeen in Amsterdam voor de bijeenkomst Hack the Brain for Education. Zes interdisciplinaire teams werkten dr... meer >
makersonderwijs
141024MUReversedSchoolHannekeWetzer15web_th.jpg

Leerling wordt meester in The Reversed School

In een klassieke Amerikaanse schoolbus vol computers reden studenten van SintLucas in Eindhoven tijdens de Dutch Design Week 2015 langs een aantal verzorgingshuizen in de stad. In het kader van The Re... meer >
onderwijsconcepten
standpunt3hal_th.jpg

Ruimtelijke strategieën voor een zelfbewust beroepsonderwijs | Arconiko

[b]Arconiko wil aantonen dat een goede ruimtelijke opzet en organisatie een essentiële rol speelt bij het vergroten van het zelfbewustzijn van het beroepsonderwijs, zowel voor de sector als voor de i... meer >
schoolgebouwen
excursieintro_th.jpg

School Excursie op Dutch Design Week

Het veranderend beroepenveld en de betekenis hiervan voor het beroepsonderwijs stonden centraal in de [http://stimuleringsfonds.nl/nl/onderwijs/school_excursie/ School Excursie], die het Stimuleringsf... meer >
onderwijsconcepten
kb5MVH7352kopie_th.jpg

School Workshop op Dutch Design Week

In [http://stimuleringsfonds.nl/nl/onderwijs/school_workshop/ School Workshop] bouwden leerlingen onder leiding van ontwerper Daniel de Bruin robots die hun leven kunnen helpen. Door zo snel mogelijk ... meer >
makersonderwijsprofessionalisering docenten
AD1922web_th.jpg

Collectief de school vernieuwen

The New School Collective verenigt onderwijs- en kunstprofessionals in een gezamenlijke zoektocht naar een antwoord op de vraag ‘Wat is een school?’. Experimentele en artistieke strategieën helpe... meer >
onderwijsconcepten
playgroubds1web_th.jpg

Playgrounds: De creatieve werkplaats als leerplaats

In het project Playgrounds bezoeken docenten en leerlingen creatieve werkplaatsen in de buurt van de school. Daar ervaren ze in workshops het creatieve maakproces. Om die ervaring vervolgens te vertal... meer >
makersonderwijsprofessionalisering docenten
loader