stimuleringsfonds creatieve industrie
dummy
What about FREESPACE - Reporting from the Biennale
whataboutfreespace.jpg

What about FREESPACE - Reporting from the Biennale

19 juli 2018

Op donderdag 5 juli presenteerden Het Nieuwe Instituut en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie een avond met presentaties, gewijd aan de bijdragen aan de Biënnale van Venetië 2018. De avond vormde het slot van een serie lezingen, open calls en discussies over de Biënnale en het thema van de Biënnale: FREESPACE. De cyclus ging in oktober 2017 van start tijdens de Dutch Design Week met lezingen over de open oproep van het Stimuleringsfonds, getiteld Work, Body, Leisure. De grote verscheidenheid aan lezingen, workshops, publicaties en bijdragen aan de Biënnale van Venetië vormde de inspiratie voor een permanente dialoog over de maatschappelijke impact van architectuur, design en de creatieve industrie.
Tekst door Lara Schrijver

zintuiglijkheid
De Biënnale bood dit jaar een brede schakering aan zintuiglijke ervaringen, van beeldtaal die de toeschouwer verleidt en verlokt, tot installaties waarbij de materialiteit sterk de nadruk heeft. De meeste objecten ontlokten een onmiddellijke en instinctieve reactie, directer en dwingender dan het theoretische kader van de verschillende installaties. Ondanks de zorgvuldig gedefinieerde bedoelingen van de curatoren overheerste de zintuiglijkheid. Het is dan ook verleidelijk om deze Biënnale, die je meevoert en uitdaagt, te beschouwen als een puur esthetische ervaring, die dus juist wegvoert van de maatschappelijke en politieke problemen waar de wereld momenteel voor staat. Want als ze zo gericht is op de zintuiglijkheid, hoe zou ze dan een kritische blik op de samenleving kunnen bieden?

Niets is echter minder waar. Het is juist de bedoeling van Grafton Architects met FREESPACE om mensen met hun omgeving te verbinden op een manier die zorgt voor een diepere onderlinge verbondenheid. Het idee is dat problemen eenvoudiger zijn op te lossen als de omgeving uitnodigt tot observatie, verbindingen en menselijkheid. Maar wat nog belangrijker is, is dat FREESPACE de toeschouwers in staat stelt om hun eigen vragen te stellen en hun eigen conclusies te trekken. Deze ruimten wekken een gevoel van verbondenheid bij de toeschouwers die ze meevoert en aanzet tot verdere verkenning en zo nieuwe perspectieven aan het licht brengt.

verschillende perspectieven op FREESPACE
Deze onderstroom verbond de deelnemers van de avond. Iedere bijdrage bood een eigen visie op de materiële, artistieke en maatschappelijke interpretatie van FREESPACE, van de filmopname van een dansvoorstelling tot een studie van Ierse marktpleinen als een model voor sociale cohesie. De verschillende perspectieven vormden een brug naar de bespreking van de kwesties die de curatoren in hun uiteenzetting over het thema FREESPACE naar voren hadden gebracht. Dit gaf het gesprek een duidelijke structuur. De discussie na afloop van de zes presentaties was noodzakelijkerwijs kort, maar de vragen voor de toekomst die uit het programma konden worden opgemaakt, waren: hoe kunnen architectuur en design een rol spelen in het aanpakken van maatschappelijke problemen, of deze zelfs herpositioneren? Hoe kunnen designvoorstellen verborgen sociale mechanismen aan het licht brengen? Hoe kan onze bebouwde omgeving onze vooroordelen ter discussie stellen, of onverwachte verbindingen bevorderen?

‘Wat brengt ons samen, welke verbindingen lopen er tussen mensen, plekken en steden?’


Na een korte inleiding over de samenwerking van het Stimuleringsfonds en Het Nieuwe Instituut, begon het hoofdprogramma met een film van 10 minuten van Make Move Think. In de film was het verhaal en de opname van een dansuitvoering te zien die in het openingsweekend van de Biënnale was opgevoerd: een danser op een kade, fragmenten van poëzie op de achtergrond en af en toe een stem die vertelt over de kwaliteiten van Venetië. Tijdens de film was het publiek opvallend stil – het kalme en gestage ritme van de film werd weerspiegeld door het publiek. Het is misschien ongewoon om een uitvoering als deze op te nemen in de Biënnale, maar deze uitvoering raakt wel de kern van FREESPACE. Wat brengt ons samen, welke verbindingen lopen er tussen mensen, plekken en steden? Het concept van een lichaam in een ruimte is een van deze elementen die architectuur en dans met elkaar verbinden, en rechtvaardigt de opname van deze dansuitvoering in de Biënnale dus volledig. Bovendien stelde deze film expliciet de aanname ter discussie dat een directe en fundamentele verkenning van het materiële en het artistieke aspect beschouwd kan worden als een vlucht voor de traditonele vormen van academische reflectie, en dus als een manier om het kritische discours te omzeilen.

Alle presentaties van de avond – vier paviljoens, één installatie in het centrale paviljoen, en één opname van een dansuitvoering – boden ruimte om de scheidslijn tussen het materiële en het intellectuele aspect te heroverwegen. Zelfs met de brede variatie aan onderwerpen – hoe veel heeft een dansuitvoering gemeen met een manifest over natievorming, of met de documentatie van marktpleinen op het platteland? – werden de onderliggende overeenkomsten steeds duidelijker naarmate de avond vorderde. Bij de meeste projecten was er sprake van een verkenning van (stedelijke) ruimten vanuit meerdere perspectieven, met de nadruk op zowel de sociale als de formele kenmerken.

hetnieuweinstituutwhataboutfreespace25vo.jpg

Na de film presenteerde Traumnovelle zijn installatie voor het Belgische paviljoen, een EU-blauwe cirkelvormige tribune die de architecten hadden ontworpen naar aanleiding van hun vraag hoe architectuur onderdeel kon worden van een politiek project. Hun installatie, die het midden houdt tussen utopie en een fictieve toekomst, inspireerde één bezoeker zelfs om een dans op Instagram te zetten. Het Nederlandse paviljoen, met Marina Otero Verzier als curator, bestond uit een feloranje kleedkamer met verborgen deuren en kluisjes, die verschillende interpretaties liet zien van het thema van het paviljoen: ‘Work, Body, Leisure’. De strakke indeling van de kluisjes weerspiegelt het streng gereguleerde hedendaagse landschap, en werpt daarmee de vraag op of er vandaag de dag nog wel ergens FREESPACE te vinden is.

Bij de volgende presentatie liet Jeffrey Bolhuis zien hoe het Ierse paviljoen een marktplein heeft nagebootst, dat zo kenmerkend is voor steden op het Ierse platteland. De installatie zal na de Biënnale naar Ierland worden overgebracht, waar deze aandacht zal blijven vragen voor de aard en noodzaak van sociale cohesie, die hier is verwezenlijkt in een marktplein. Het team van Turkse curatoren besloot om hun paviljoen in te richten als locatie voor een ‘mondiale masterclass’. Ze nodigden studenten en professionals uit om tijdens workshops op locatie een bijdrage aan het paviljoen te leveren. Tot slot presenteerde Michelle Provoost de installatie van Crimson Architectural Historians over The City of Comings and Goings. Via verschillende media werd in deze installatie het actuele thema van migratie in al zijn facetten gepresenteerd: niet alleen vluchtelingen, maar ook expats, tijdelijke arbeidskrachten en verschillende soorten reizigers. De installatie laat het effect op onze steden zien van deze geregeld verhuizende groepen mensen. De installatie bestaat onder andere uit een beeld van een fictieve stad in de stijl van Saul Steinberg, een Nolli-kaart van de openbare ruimten die verband houden met migratie, en zes stellingen over migratie (een verwijzing naar de oorspronkelijke stellingen die door Luther aan de kerkdeur waren opgehangen).

‘natievorming’ en de rol van de architectuur
Uit een aantal vragen tijdens de discussie kwam het ongemak naar voren met de kwestie van ‘natievorming’ en de rol van de architectuur ten opzichte van politieke en institutionele structuren. Uit de discussie bleek hoe moeilijk het nog altijd voor Europa is om nationale identiteiten achter zich te laten. Dit is visueel verbeeld in het project ‘Europa’ van het Central Office for Architecture and Urbanism. Deze lichtvoetige installatie aan de gevels van de naast elkaar gelegen paviljoens van Spanje, België en Nederland bestaat uit het woord ‘Europa’ dat over de namen van de individuele landen heen is aangebracht in neonletters in de kleuren van de vlag van ieder land. In de discussie kwam zowel de noodzaak van meer collectieve maatregelen naar voren als een algemene weerzin tegen het hele idee van natievorming. Eén iemand uit het publiek vroeg zich af of het creëren van nieuwe structuren, zoals de ‘metanatie’ van Traumnovelle, wel het antwoord was op de identiteitscrisis van Europa, ook al waren deze termen neutraler. Léone Drapeaud zei hierop dat ‘natievorming’ in hun voorstel niet in traditionele zin moest worden opgevat, maar meer als een soort platform waarbij de nadruk lag op gemeenschappelijke doelen en maatregelen.

hetnieuweinstituutwhataboutfreespace69vo.jpg

een andere benadering van het sociaalpolitieke
Naast de belangrijke politieke zorgen die in de discussie naar voren kwamen, is er ook een onderstroom van maatschappelijke bezorgdheid die dwars door alle politieke scheidslijnen en landsgrenzen heen loopt. Wat de bijdragen verbindt, is een demonstratie van de hedendaagse omstandigheden die al deze groepen waarnemen in de stad van vandaag – niet weergegeven in aantallen of dataverzamelingen, maar vervat in symbolen, in materialen, in ruimten en zelfs in dans. De tastbare individuele ervaring, de subjectieve observaties en de manier waarop deze objecten, beelden en uitvoeringen de toeschouwer aanzetten om na te denken en zijn eigen conclusies te trekken, schetsen een andere vorm van betrokkenheid bij het sociaalpolitieke domein. Het betekent een breuk met de klinische, wetenschappelijke vorm van observatie, maar is geen verschansing in de puur persoonlijke sfeer. In plaats daarvan pleit het voor debat en dialoog.

Wat opvallend was, was dat alle bijdragen die op deze avond werden gepresenteerd, afkomstig waren van multidisciplinaire teams. Dit zouden wel eens de nieuwe contouren van de toekomst van de architect kunnen zijn: het mythische (mannelijke) genie zal plaats moeten maken voor een netwerk van ‘reflective practitioners’. De bijdragen waren divers, maar vormden toch een eenheid door hun gemeenschappelijke invalshoeken. Er zijn drie combinaties in het programma met een duidelijk onderscheiden gemeenschappelijke interesse. De twee paviljoens die het eenvoudigst in één enkel beeld waren weer te geven, een blauwe tribune (België) en een oranje kleedkamer (Nederland), nodigden duidelijk uit tot onverwachte interventies van hun bezoekers. De twee paviljoens die de Biënnale expliciet beschouwden als een proces in de tijd (Turkije en Ierland) laten zien hoe de feitelijke bouw en tentoonstelling van architectuur maar een moment in een traject van sociale en ruimtelijke configuraties vertegenwoordigt. En tot slot toont de assemblage van symbolische en artistieke expressies die samenkomen in de dansuitvoering en de verschillende media van de City of Comings and Goings hoe de materiële en zelfs vluchtige kristallisatie van collectieve ideeën een blijvend effect op onze steden en onze verbeelding kunnen hebben.

meer nieuws

kastimuleringsfondsdag4web.jpg

6 dec: Meet-up Turkije, Rusland, Egypte en Marokko

15 november 2018

Interesse in een samenwerkingsproject in Turkije, Rusland, Egypte of Marokko? Kom naar onze meet-up op donderdag 6 december in Het Nieuwe Instituut, Rotterdam. Het Stimuleringsfonds heeft binnen het programma Internationalisering een tweede open oproep open staan voor ontwerpprojecten voor inclusieve steden en samenlevingen in deze vier landen. De middag staat in het teken van informatie over de open oproep, inzicht krijgen in actuele thema’s, delen van ervaringen met het werken in deze landen en er is gelegenheid voor het verkennen van samenwerkingen.
Internationale sprekers uit de vier landen gaan in op hun ontwerppraktijk en relaties tussen straatcultuur, identiteit, toe-eigening van de openbare ruimte en nieuwe relaties tussen de stad en het platteland. Wat is er volgens hen nodig voor een wederkerige samenwerking in deze contexten?

Ook is er de mogelijkheid om vragen te stellen aan fondsmedewerkers over de open oproep.

Moderator Hassnae Bouazza gaat in gesprek met de volgende internationale gasten:

Amine Bendriouich - ABCB ‘Amine Bendriouich Couture & Bullshit’
Gevestigd in Marrakech, combineert Amine Bendriouich in zijn werk pop, authenticiteit, stedelijke esthetiek en Marokkaans cultureel erfgoed. Hij werkt met verschillende disciplines en ambachtslieden samen. De projecten en collecties zijn unieke percepties van de wereld waarin we leven. Ook heeft hij het cross culturele festival ‘Contemporary Morroccan Roots’ opgezet, dat zich richt op het herdefiniëren van de artistieke, culturele identiteit van Casablanca.

Oleg Khadartsev en Zhanna Guzenko - Fridaymilk
Fridaymilk is een onafhankelijk collectief in Murmansk. Creative director Oleg en curator en journalist Zhanna dragen bij aan de ontwikkelingen van cultuur en media rond de poolcirkel. Middels media content, workshops en culturele evenementen genereren zij aandacht voor het concept ‘culturele decentralisatie’. De belevingen van cultuur in de hoofdsteden en de buitengebieden worden samengebracht. Fridaymilk toont nieuwe ideeën, vertelt levensverhalen en stimuleert de dialoog tussen kunstenaars, curatoren en jongeren over de huidige betekenis van leven in het hoge noorden van Rusland.

Haytham Nawar en Bahia ShebabCairotronica Festival en American University, Cairo
Haytham is oprichter van het Cairo Electronic en New Media Arts Festival, een internationale hub voor digitale cultuur in het Midden-Oosten. Bahia ziet street art als een middel om maatschappij kritsche onderwerpen te bespreken in de straten van Cairo. Ze doet onderzoek naar de duizend manieren waarop het woord ‘nee’ in het Arabisch kan worden geschreven. Bahia is de eerste Arabische vrouw die de UNESCO Sharjah Prijs voor de Arabische cultuur ontving.

Nagehan Kurali Alan - Design In Situ en collectief Nerdworking
Nagehan is mede-oprichter van Design In Situ, een ontwerpstudio in Istanbul, die interactie, animatie en visueel ontwerp combineert. De studio heeft een passie voor het creëren van digitale ervaringen en omgevingen om onbekende verhalen te vertellen. Nagehan richt zich in haar werk op projecties en interactie ontwerp in stedelijke ruimtes.

Moderator Hassnae Bouazza is journalist, columnist, vertaler en programmamaker. In 2015 ontving ze in Beiroet de Arouwad Award voor haar werk over de Arabische wereld.

praktische informatie
datum: donderdag 6 december
tijd: 13.00 inloop, 13.30 – 18.00 incl. drinks
locatie: Het Nieuwe Instituut, Museumpark 25, Rotterdam
voertaal: Engels

aanmelden
U bent van harte uitgenodigd om deze meet-up bij te wonen. Meld u voor maandag 3 december aan via [email protected] o.v.v. ‘Meet-up Turkije, Rusland, Egypte en Marokko’. Vermeld in uw bericht uw naam, organisatie en in welke land(en) u bent geïnteresseerd.
Voor vragen kunt u per e-mail contact opnemen met Yasmin Kursun, stafmedewerker Internationalisering of via +31(0)10 436 16 00.

open oproep
Lees hier meer over de doelstellingen, criteria en aanmeldingsprocedure voor de Open Oproep Turkije, Rusland, Egypte en Marokko #2 (deadline 21 januari 2019). Dit is een vervolg op de eerste serie Open Oproepen gericht op deze vier landen die het Stimuleringsfonds begin 2018 uitschreef.

Foto bovenaan: Khalid Amakran

keer.jpg

3 dec: Nederland veranderd/t. Conferentie over erfgoed in de leefomgeving

15 november 2018

Op 3 december vindt in de Van Nelle Fabriek Rotterdam de conferentie ‘Nederland veranderd/t’ plaats. Centraal staan de opgaven van vandaag, voor het Nederland van morgen. Het Stimuleringsfonds is op verschillende manieren onderdeel van het programma. Zo organiseren we inhoudelijke deelsessies en presenteren we ‘KEER’, een publicatie en tentoonstelling rond de thema’s klimaatadaptatie, energietransitie, erfgoed en ruimte.
ontwerpprogramma
In 2017 lanceerde het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie het ontwerpprogramma ‘Erfgoed en Ruimte’. Doel van het programma, dat in opdracht van de ministeries OCW en BZK in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed door het Stimuleringsfonds is ontwikkeld, was een toekomstgerichte benadering van het Nederlandse cultuurlandschap en een duurzame ontwikkeling van onze dagelijkse leefomgeving. De inzet en doorontwikkeling van cultuurhistorische en gebiedseigen kenmerken vormden een belangrijk uitgangspunt. Dit om lokale, ruimtelijke kwaliteiten te versterken. We schreven vier open oproepen uit. Naar aanleiding daarvan werkten zestien ontwerpteams de afgelopen twee jaar aan uiteenlopende projecten binnen twee specifieke thema’s, namelijk ‘Energietransitie in het landschap’ en ‘Klimaatadaptatie in de stad’. Hoe kunnen beide opgaven behalve een aanleiding om onze leefomgeving te veranderen ook een kans zijn om een kwaliteitsslag te geven aan het Nederland van morgen?

conferentie
Op 3 december wordt het ontwerpprogramma afgerond tijdens de conferentie ‘Nederland veranderd/t’. Verschillende onderzoeksteams presenteren hun projecten en delen hun inzichten, lessen en eerste resultaten in zeven deelsessies en op het open podium. Ook is er ‘KEER’, een expositie waarin de resultaten van de zestien onderzoeksprojecten naast elkaar worden getoond en die informeert over ontwerpaspecten en overheidsvraagstukken met betrekking tot energietransitie en klimaatadaptatie. Bij de expositie verschijnt een gelijknamige publicatie. Een korte film legt daarnaast het verhaal van het onderzoeksprogramma ‘Erfgoed en Ruimte’ uit en zoomt in op de noodzaak om ontwerpers te betrekken bij het vinden van oplossingen voor de grote opgaven waar we op dit moment voor staan.

deelsessies
Bezoekers van de conferentie kunnen zich inschrijven voor vier deelsessies. De sessies zijn verdeeld over verschillende tijdvakken. Alleen ‘Rotterdam City Visit’ is afwijkend, dit is namelijk een twee uur durende rondleiding. Deze sessie wordt twee keer georganiseerd en gaat over het voor de toekomst noodzakelijke waterplan dat voor Rotterdam moet worden gemaakt. (Bekijk ook onderstaande video over dit onderwerp)

Alle sessies van het Stimuleringsfonds op een rij:
Boven het Maaiveld
Erfgoed vol Energie? Workshop met biomassa
Energie en een markant landschap: hoe combineer je dat?
De wijkgedachte als inspiratiebron
Toolbox testcase klimaatadaptatie Amsterdam en Eindhoven
Rotterdam City Visit

Op het open podium worden de volgende projecten gepresenteerd:
De singel als klimaatadaptieve drager
Het eiland van Dordrecht
Nieuwe energie voor het landschap in papierdorp Eerbeek

inschrijven
Meer informatie over de verschillende deelsessies is hier te vinden. Let op de inschrijvingen voor de sessies gaan hard. Deelname aan de conferentie is gratis. Aanmelden kan hier.

roadshow
De geschiedenis leert dat een integrale aanpak in grote opgaven, zoals de energietransitie en klimaatadaptatie, loont. Het is van belang lokale en regionale initiatieven aan elkaar te verbinden. Op die manier kan kennis worden uitgewisseld en kan van elkaar worden geleerd. Daarnaast is het van belang dat de overheid de regie neemt over het veranderingsproces en visie heeft en duidelijke doelen stelt. Alleen dan kan een zo groot mogelijk draagvlak worden gecreëerd.

Na 3 december zal de expositie ‘KEER’ daarom door verschillende provincies en langs lokale bestuurders gaan reizen. Hierbij wordt een debatprogramma ontwikkeld waarin uitdagingen en inzichten uit de zestien casestudies in een lokale context worden geplaatst met als doel ze verder aan te scherpen en inspiratie te bieden voor ruimtelijk beleid.

Beeld bovenaan: 75B

Rotterdam heeft een lange geschiedenis met water en heeft door verhevigde regenbuien een doordacht waterplan nodig. Arconiko Architecten, plein06, designlab 2902 en SteenhuisMeurs slaan de handen ineen voor een integrale aanpak.
voablauwweb.png

Per 2019 nieuwe online aanvraagomgeving

15 november 2018

Het Stimuleringsfonds werkt aan een vernieuwing van de online aanvraagomgeving. Vanaf 1 januari 2019 gaat het nieuwe ‘online aanvragen’ live en staat de omgeving open voor nieuwe aanvragen. Tot die tijd is de online aanvraagomgeving alléén toegankelijk voor het aanvragen van vouchers en voor openstaande oproepen.
Voor het aanvragen van vouchers en openstaande oproepen heeft de komst van de nieuwe aanvraagomgeving geen gevolgen. Deze kunnen in de huidige omgeving worden gedaan. De eerstkomende ronde voor de Deelregeling Vormgeving, die op 23 januari sluit, wordt nog in de huidige omgeving geopend. Gedurende de aanvraagperiode stappen we over op het nieuwe systeem. Aanvragen die al zijn ingediend gaan niet verloren bij de overstap naar de nieuwe aanvraagomgeving.

voorbereiden
De eerstkomende ronde voor de Deelregelingen Architectuur, Digitale cultuur en Internationalisering zal pas in de nieuwe aanvraagomgeving worden geopend. De sluitingsdatum voor deze ronde is 6 februari. Aanvragen hiervoor kunnen natuurlijk al wel worden voorbereid. Zo kun je nu al aan de slag met het opstellen van het projectplan. Lees hiervoor de Leidraad Subsidieaanvraag (PDF) met toelichting op het opstellen van een projectplan, presentatie- en communicatieplan en begroting. En verdiep je in het Subsidiereglement (PDF) en de officiële deelregelingtekst van de regeling waarbij je een aanvraag wilt indienen. Deze is te vinden onder de tab ‘voorbereiden aanvraag’ bij iedere regeling op de website.

De nieuwe online aanvraagomgeving is vereenvoudigd ten opzichte van de huidige. Procedures blijven vrijwel hetzelfde en alle functionaliteiten van het huidige aanvraagsysteem blijven behouden. Over eventuele wijzigingen ten aanzien van inloggegevens houden we je op de hoogte.
madebyrainweb.jpg

Made by Japanese Rain

14 november 2018

Met porselein had Aliki van der Kruijs nog nauwelijks gewerkt voor ze vorig jaar afreisde naar Arita. Haar voorstel om onder andere te onderzoeken of haar concept 'Made by Rain' ook toepasbaar was op porselein, werd door het Stimuleringsfonds geselecteerd voor een residency van drie maanden in de Japanse porseleingemeente.
investeren in onderzoek
Wat Aliki van der Kruijs vooral in Arita heeft gedaan, is heel veel zaadjes planten. ‘Zo’n residency stelt je in staat te investeren in onderzoek en een nieuw werkterrein af te tasten. Je kunt ergens helemaal in duiken en je vaardigheden daardoor verbreden. Ik werk vooral met textiel, en ook 'Made by Rain' was aanvankelijk een textielproject. Met een speciale techniek leg ik op stoffen het regenachtige Nederlandse weer vast. Van motregen tot flinke stortbuien, elke vorm van regen zorgt voor een unieke afdruk en elk stuk stof vormt een document van de weersomstandigheden op een specifieke locatie, dag en tijd. Ik vroeg me af of dit ook op porselein kan. Inhoudelijk vond ik het mooi om mijn project naar Japan te brengen. Het Japans kent meer dan vijftig manieren om regen te beschrijven en porselein werd er oorspronkelijk gebruikt als drager voor verhalen.’

'Naast heel veel experimenteren en produceren, heb ik ook vooral meegekeken met de makers en alles als een spons in me opgezogen.'


waardevolle werkervaring
In Arita kreeg ze een plek toegewezen in het Saga Ceramics Research Laboratory en werd Van der Kruijs gekoppeld aan een lokale pottenbakker. ‘De residency heeft me op verschillende niveaus heel veel gebracht. In de eerste plaats heb ik er ontzettend veel technische ervaring opgedaan. Het is heel fijn om in zó’n gespecialiseerd en goed uitgerust lab te werken. Als je een vraag hebt, kun je daarmee direct bij iemand terecht. Daardoor kun je snel stappen maken. Mijn studio in Nederland is helemaal niet toegerust op werken met porselein. Hier had ik in zo’n korte tijd nooit zo diep in een nieuwe techniek kunnen duiken. Naast heel veel experimenteren en produceren, heb ik ook vooral meegekeken met de makers en alles als een spons in me opgezogen. Ik heb heel veel bedrijven bezocht en kennisgemaakt met alle verschillende aspecten van het proces. Verder was het mooi om te zien hoe je met je eigen werk andere makers kunt inspireren. Zeker omdat ik een buitenstaander was en relatief weinig van de productieprocessen wist, doe je soms heel verrassende dingen, puur en alleen doordat je niet met kennis bent belast. Wat ook heel bijzonder was, is om deel te worden van een gemeenschap en plaats die bijna letterlijk industrie ademt. Vrijwel alles in Arita draait naast landbouw om porselein; je ziet het op straat, op het erf rondom de woningen en werkplaatsen en bijvoorbeeld ook het eten wordt op sommige plaatsen geserveerd op hele speciale borden. De natuur in Arita is bovendien prachtig. Ik mis het fietsen daar nog steeds.’
madebyrainexperimenterenweb.jpg

tastbaar resultaat
‘Het lijkt misschien simpel om 'Made by Rain' te vertalen naar porselein, maar dat valt toch tegen’, vertelt Van der Kruijs. ‘We hebben heel veel testen gedaan met de hoeveelheid pigment en de relatie die het met het glazuur aangaat. Ook hebben we ernaar gestreefd een proces te ontwikkelen met zo min mogelijk bakrondes. Die zijn namelijk alles behalve duurzaam. Toen ik aan de residency begon was het niet per se mijn bedoeling iets te ontwikkelen dat ook in productie zou worden genomen. Mijn focus lag bij het onderzoek en materiaalexperiment. Maar al het werk heeft nu toch een serie borden opgeleverd die is ondergebracht bij Thomas Eyck. Met de productie heb ik op zich niets meer te maken, die wordt in Japan gedaan.’

Behalve 42 kilo porselein bracht Aliki veel elementen mee naar huis om door te ontwikkelen. Zo experimenteerde ze in Arita met de traditionele op touw gebaseerde jomōn-techniek, die werd gebruikt om het eerste porselein te maken. Met het touw werden in de nog natte klei decoraties aangebracht voordat het de oven in ging. ‘Ik heb daar een moderne vertaling van proberen te maken. Dat soort dingen wil ik nog verder ontwikkelen. Ook wil ik graag onderzoek gaan doen naar de relatie tussen porselein en textiel, in materialiteit twee heel contrasterende materialen met complementerende eigenschappen, namelijk hard versus zacht.’

over de werkperiode
De werkperiode in Japan biedt aan veelbelovende kunstenaars en ontwerpers de ruimte om onderzoek te doen op artistiek en technisch gebied en tegelijk hun eigen werk te ontwikkelen, waarbij er een intensieve wisselwerking ontstaat met de betrokken porseleinproducenten in de regio. De uitwisseling is een initiatief van ontwerpersduo Scholten & Baijings en de Japanse ontwerper Teruhiro Yanagihara, en wordt ondersteund door het Stimuleringsfonds en het Mondriaan Fonds.

Het werk dat Aliki van der Kruijs tijdens haar werkperiode in Arita maakte, is tot 2 juni 2019 te zien in de expositie 'Made in Holland' in het Princessehof in Leeuwarden. Een aantal van de stukken die worden tentoongesteld, zijn ook door het museum aangekocht.

jomongeinspireerdweb.png
stadsmakerscongres201848.jpg

Terugblik Stadmakerscongres 2018

13 november 2018

Tijdens het door AIR georganiseerde Stadmakerscongres presenteerde het Stimuleringsfonds de nieuwe Open Oproep 'Anders werken aan stad dorp en land'. Het fonds programmeerde tevens het deelprogramma 'Stadslabs en de Omgevingsvisie' en samen met TU-Delft de lunchworkshop 'Participatory City making'. Welke rollen vervullen stadslabs en stadmakers in de bredere context van de opgaven die worden geformuleerd in de nationale en de lokale Omgevingsvisie?
Stadslabs en de Omgevingsvisie

Het Stimuleringsfonds onderzoekt actuele ontwikkelingen en inzichten. Het fonds introduceert instrumenten die lokale en regionale overheden kunnen gebruiken wanneer ze aan de slag willen gaan met de nieuwe omgevingswet. Met de Smart Urban Lab-kit wordt in steden als Maastricht en Rotterdam de methode van de stadslabs als mechanisme van ‘smart governance’ verder ontwikkeld. Participatory City Making is een ontwerponderzoek van TUDelft, Drift en Creating010. Het doel is een raamwerk van kleinschalige experimenten te ontwikkelen dat zowel stadmakers initiatieven als gemeentes kan helpen.

stadsmakerscongres201819.jpg
Nicole van Rijkens en Christian Scholl, ICIS (Universiteit Maastricht) presenteren de Smart Urban Lab-kit for Learning in a Network (SMULLN).
stadsmakerscongres201821.jpg
Moderator Edwin van Uum met de Smart Urban Lab-kit.
stadsmakerscongres201814.jpg
Moderator Edwin van Uum gaat in gesprek met het publiek.
stadsmakerscongres201852.jpg
Gaston Gelissen, Programmadirectie Nationale Omgevingsvisie, Ministerie van Buitenlandse Zaken, reflecteert op de stadsmakerspraktijk.
stadsmakerscongres201842.jpg
Kees Boks, Gemeente Midden-Delfland, beleidsmedewerker Landelijk Gebied & Community manager Midden IN Delfland (MIND)
stadsmakerscongres201847.jpg
Sven Cimmermans, Gemeente Maastricht vertelt over het experimenteren in Maastricht-LAB.
stadsmakerscongres201853.jpg
Ingrid Mulder, Associate Professor, Industrial Design - TU Delft, vertelt over het onderzoek 'Participatory City Making'.
stadsmakerscongres201865.jpg
Nazanin Hedayati, Stimuleringsfonds, presenteert de nieuwe 'Open Oproep Anders werken aan stad dorp en land'. Zij nodigt gemeenten uit voor 18 december deel te nemen aan het ontwikkeltraject Anders Werken.
stadsmakerscongres201863.jpg
Gerard Nijboer, procesmanager Innovatie Gemeente Rotterdam.
stadsmakerscongres20186.jpg
Deelnemers ontvingen het Stadslab Manifest.
Lunchworkshop 'Participatory City making'

Aan de hand van een aantal Rotterdamse cases onderzocht het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, TUDelft en Creating010 tijdens de lunchworkshop hoe verschillende stakeholders te betrekken zijn bij het participatieproces. Stadmaken vraagt om innovatieve samenwerkingsverbanden met lokale overheden, lokale instituties, kennisinstellingen, bedrijfsleven en burgers. De Nationale Omgevingsvisie vraagt om nieuwe rollen en verbindingen tussen bestuurders en maatschappelijke initiatieven. Hoe kan je dit inclusief maken? Op welke manier kan je dit proces duurzaam doorontwikkelen?

stadsmakerscongres201866.jpg
stadsmakerscongres201874a.jpg
stadsmakerscongres201897.jpg
stadsmakerscongres2018122.jpg
Sander Hazevoet, Vitibuck Architects, droeg voor de workshop een case aan vanuit de Stadslab Maashaven.
stadsmakerscongres2018117.jpg
Manon Nagelkerken, Dakpark Rotterdam
stadsmakerscongres2018119.jpg
Joke Mulder, Stadslab Cool-Zuid
stadsmakerscongres2018120.jpg
stadsmakerscongres2018108.jpg
stadsmakerscongres2018125.jpg
Gerard Nijboer, procesmanager Innovatie Gemeente Rotterdam.
stadsmakerscongres201893.jpg

Foto's: Aad Hoogendoorn

nieuwsbrief Urbanisatie
Op de hoogte blijven over het onderwerp urbanisatie? Meld u aan via [email protected] voor de speciale nieuwsbrief, die het fonds enkele keren per jaar verstuurd, o.v.v. 'aanmelden nieuwsbrief urbanisatie'.

loader

het fonds

subsidies

actueel

openoproepanderswerken2018.png
Met het oog op de komst van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) en de nieuwe Omgevingswet nodigt het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie gemeenten uit deel te nemen aan het ontwikkeltraject Anders we... meer >
ooopenoproepruimtevoortalent2018.png
Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie nodigt architecten, ontwerpers en makers uit om een voorstel in te dienen voor een onderzoek, experiment of ontwikkeling van nieuwe kennis binnen een praktijk... meer >
openoproepsalonedelmobile.png
De Salone del Mobile in Milaan is voor product- en meubelontwerpers dé plek om zichzelf internationaal te presenteren. De beurs en alle omringende presentaties in de stad trekken jaarlijks vele profe... meer >
loader
loader
loader