stimuleringsfonds creatieve industrie
dummy
Verslag On Second Thoughts: Reflecteren op ontwerp
OnSecondThoughtsSCIDDW16.jpg

Verslag On Second Thoughts: Reflecteren op ontwerp

9 november 2016

Tijdens het debat op maandagochtend 24 oktober bood het Stimuleringsfonds podium aan 'vijf aanjagers van ontwerpkritiek' om met het publiek te reflecteren op de toekomst van kritiek. De mogelijkheden van alternatieve vormen van kritiek worden kort aangestipt: het kan interactiever, sensueler, zintuiglijker. Toch is kritiek niet alleen te vinden in recensies en het eenrichtingsverkeer van het geschreven woord. Tegenwoordig is kritiek inherent aan een ontwerppraktijk. Makers combineren het eigen kritisch denken met externe kritiek om tot betere oplossingen te komen. Supplychain management, verdienmodellen en maatschappelijke impact zijn belangrijke onderwerpen.
Van designkritiek naar ontwerpreflectie
Verslag door Vincent van Velsen

Sophie Krier, die de ochtend modereerde, begon bij het creëren van een historische context. En wel bij de etymologische basis van het woord kritiek, zijnde het Griekse krinein: (be)oordelen en besluiten. De in het publiek aanwezige Sonja van der Valk (Domein voor Kunstkritiek) gaf een beknopte historiografie van kritiek zoals we dat nu kennen: vanuit de reflectie en beschouwing die tijdens de Verlichting ontstond tot aan de hedendaagse institutionalisering en academische studies (literatuur-, theater-, kunstwetenschappen). Zij stelt dat de kritiek haar hoogtepunt in de jaren 80 en 90 had en sinds een jaar of vijftien in constante crises verkeert, omdat kritiek zich nog niet adequaat heeft weten aan te passen aan de huidige vraag vanuit het publieke domein en de ontwerpdisciplines.

Wat betreft de verwachtingen van het gezelschap van de ochtend werd meteen de behoefte geuit om de veelvuldige misvatting, dat kritiek alleen streng en negatief is, recht te zetten. Er zit juist veel plezier in het schrijven van kritiek en het is een leerproces; voor zowel schrijver als het subject. Daarnaast was men benieuwd naar de meerwaarde van het spreken over kritiek in een multidisciplinaire context. Samen met de sprekers ging Krier op zoek naar onderlinge verbanden en gedeelde ambities.

Ontwerp is overal
Ontwerper, onderzoeker en schrijver Anne Seghers beschrijft haar ideale architectuurkritiek als verder kijkend dan de oplevering en het uiterlijk van een gebouw: 'het richt zich op gebruik, de functionaliteit, ruimtelijke context, tijdsgeest en maatschappelijke betekenis.' Daarom is het belangrijk uit te zoomen en vanuit een gebouw te kijken naar grotere tendensen en het krachtenveld van betrokken stakeholders. Uitzoomen betekent ook terug kijken: na twintig jaar een woonwijk of groter project kritisch onder de loep nemen, zoals zij zelf nu doet met Vinex en naoorlogse wijkvernieuwing. Critici kijken graag alleen naar de ontwerpelite, maar zouden betrokken en geïnteresseerde aanjagers van een breed gedragen gesprek moeten zijn. Vanuit betrokkenheid met de stad kan een schrijver relevant zijn voor professionals én bewoners. Architectuur is meer dan Ludwig Mies van der Rohe en Rem Koolhaas. Praxis, Gamma en Karwei hebben een grotere invloed op onze dagelijkse levens. Deze mening wordt gedeeld door Peter Bilak - grafisch ontwerper, schrijver en redacteur en oprichter van Works That Work - Magazine of Unexpected Creativity. 'Design is overal, niet alleen op de beurzen van Milaan, Helsinki of Eindhoven'. De artikelen in Works That Work beschrijven 'andere plekken, geschreven door andere stemmen'. De lezers leveren zelf content en advies dat resulteert in een inclusief verhaal over de sociale impact van design voor een breed publiek. Ook richt Bilak zich op de onzichtbare onderdelen van het ontwerpproces zoals distributienetwerken en geldstromen. Het magazine wordt direct betaald en verspreid door een betrokken community van lezers, zonder tussenkomst van adverteerders of distributeurs.
reflectie4.jpg
Ontwerper, onderzoeker en schrijver Anne Seghers beschrijft haar ideale architectuurkritiek. Foto: Max van Kneefel

Dirty Design
Voor Marjanne van Helvert zijn de politieke dimensies en consequenties van ontwerp belangrijk. 'Ontwerpers moeten niet slechts produceren en verkopen, maar ook bewust zijn van het maakproces, nadenken over de potentiële duurzaamheid en sociale verandering door middel van het ontwerp'. Van Helvert is ontwerper en schrijver van The Responsible Object en initiatiefnemer van het symposium Design History for the Future dat tijdens de DDW plaatsvond. Deze 'makende denker en denkende maker' schreef het Dirty Design Manifesto dat in gaat op de hedendaagse verhouding tussen uiterlijk en herkomst, connotaties en betekenis van een object. In haar praktijk ondervraagt ze enerzijds de onwetendheid en onverschilligheid van de consument en anderzijds stelt ze het proces van waardetoekenning aan de kaak.

reflectie3.jpg
Marjanne van Helvert over haar publicatie The Responsible Object. Foto: Max van Kneefel

Interactieve stad en maatschappij
Sociaal maatschappelijke vraagstukken zijn ook leidend in het werk van Kars Alfrink en Samira Ben Laloua. Waarbij interactieve vormen een middel zijn om deze vraagstukken te agenderen. In zijn games onderzoekt Alfrink hoe mensen technologie kritisch gebruiken en gezamenlijk iets kunnen bewerkstelligen. Voor de game en interaction designer en oprichter van Hubub en Leapfrog.nl zijn de New Games van de jaren '70 een belangrijke inspiratie en referentie. Hier was de speler belangrijker dan het spel en bestond er verregaande openheid in het mogelijke verloop. Improvisatie en gezamenlijk tot nieuwe dingen komen is voor Alfrink essentieel. Zelf reflecteert hij middels het maakproces; en focust daarmee op het proces binnen de publieke ruimte, spel en activisme. Met de geschreven regels (software) als basis kunnen interactie en ongeschreven regels worden onderzocht vanuit verschillende perspectieven.

Het off- en online magazine Extra Extra houdt zich bezig met erotiek in de stad en werd opgericht door Samira Ben Laloua. Juist in de harde stedelijke omgeving wil Ben Laloua op een zachte en interactieve wijze mensen samenbrengen, met erotiek als onderwerp en gemene deler. Op haar digitale platform kan de bezoeker rondlopen op de website, continu doorklikken en middels tags en links navigeren, om zo tot nieuwe en onverwachte ontmoetingen te komen. Het is een minder rigide vorm dan het bijbehorende magazine, dat een eigen tactiele waarde en ervaring heeft. Bij de vraag welke mogelijkheden zij nog ziet voor het agenderen van hetzelfde thema en in hoeverre afstand bewaard kan worden bij zo’n intiem onderwerp, antwoordt Ben Laloua: 'de mogelijkheden zijn eindeloos, de horizon oneindig en de afstand is er niet.'

Levendig discours
Niet zozeer de geschreven kritiek stond ter discussie, maar de manier waarop kritiek bedreven kan worden en fungeert binnen een praktijk. Ontwerpkritiek lijkt tegenwoordig een integraal onderdeel van de ontwerppraktijk, waarvoor geen traditionele definitie wordt gehanteerd voor vernieuwende en hybride vormen. Uit het publiek rees de vraag waar de criticus is gebleven. Aan het woord waren met name ‘reflective practitioners’. Betekent het dat designkritiek verschoven is naar ontwerpreflectie?

Het Stimuleringsfonds ziet de meerwaarde in het aanjagen van deze discussie om de positie van ontwerpkritiek te versterken. Mede door het organiseren van deze ochtendsessie beoogt het Stimuleringsfonds de ontwikkelingen op het gebied van kritiek, reflectie en beschouwing binnen de ontwerpdisciplines te bevorderen. De focus ligt op wat ontwerpkritiek kan zijn, in de vorm van een professie en als inherent onderdeel van een praktijk en met aandacht voor meerstemmigheid. Een levendig discours zet aan tot denken over de waarde en betekenis van ontwerp binnen de maatschappij te (kunnen) benoemen en duiden. Ook in de toekomst werkt het Stimuleringsfonds aan deze onderwerpen.

reflectie2.jpg
Moderator Sophie Krier in gesprek met publiek. Foto: Max van Kneefel

meer nieuws

btwvraagweb.jpg

Praktische tips voor uw subsidieaanvraag

11 januari 2018

Het fonds krijgt de meest uiteenlopende vragen over het indienen van een aanvraag. Opvallend zijn de vragen die worden gesteld over subsidie en BTW. Ayse Tüzen, werkzaam als senior medewerker bedrijfsvoering, vertelt u meer over de BTW plicht en de aankomende deadlines voor 2018.
We krijgen vaak de vraag of het noodzakelijk is BTW af te dragen als men subsidie ontvangt. Is dat zo?
Ayse: ‘Het is niet noodzakelijkerwijs zo dat er geen BTW afgedragen hoeft te worden als u subsidie ontvangt. Dit is wel het geval wanneer u bijvoorbeeld werkzaamheden uit besteedt, dan dient u hierover BTW in rekening te brengen. Denk dus bij het opstellen van uw begroting aan de eventuele BTW-plicht per post binnen uw begroting. Dit kan per post verschillen.’

Moet een aanvrager de begroting inclusief of exclusief BTW opstellen?
Ayse: ‘Maak in uw begroting een onderscheid tussen posten waar wel en waar geen BTW over afgedragen hoeft te worden. Eventuele opdrachten in het buitenland zijn vaak vrijgesteld van BTW, maar dit verschilt per land. Overleg bij twijfel altijd eerst met uw regionale belastingkantoor.
De subsidie die u ontvangt is het bedrag waar u maximaal aanspraak op kan maken. U kunt dus geen aanspraak maken op een hoger subsidiebedrag indien er sprake is van tegenvallende BTW-verrekeningen.’

sluitingsdata 2018
De eerst volgende sluitingsdata in 2018 per regeling zijn als volgt:
Deelregeling Architectuur: 31 januari
Deelregeling Vormgeving: 21 maart
Deelregeling Digitale cultuur: 31 januari
Deelregeling Internationalisering: 7 februari
Deelregeling Talentontwikkeling: 28 februari
Deelregeling Non-Fictie Transmediaregeling: 13 maart
Deelregeling Festivals: 1 februari
Deelregeling Activiteitenprogramma's: 17 oktober
Deelregeling Meerjarige programma's: 11 april

Bekijk het volledig overzicht met sluitingsdata hier. Naast de deelregelingen worden er in 2018 ook diverse Open Oproepen uitgeschreven. Houdt hiervoor onze nieuwsbrief en social media in de gaten.

advies voor indienen
U vraagt uw subsidie aan via de online aanvraagomgeving. Vraag tijdig uw inloggegevens aan en raak vertrouwd met het online aanvraagformulier. U kunt het online aanvraagformulier tot 23.59 uur op de dag van de sluitingsdatum indienen. Nadrukkelijk advies is om dit eerder te doen.

veel gestelde vragen
Heeft u nog andere vragen? Bekijk het uitgebreide overzicht met de meest gestelde vragen.
Staat uw vraag er niet tussen? Bel +31(0)10 436 16 00 of mail naar Hedwig Homoet of Myrthe Kramer via [email protected].
openoproepdeinterdisciplinaireleeromgevi.png

Open Oproep De interdisciplinaire leeromgeving

9 januari 2018

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie nodigt ontwerpers uit deel te nemen aan een ontwerpend onderzoekstraject gericht op de leeromgeving van interdisciplinair beroepsonderwijs, in samenwerking met Albeda, Drenthe College, ROC Midden Nederland of Scalda. Acht (interieur)-architecten, (interaction) designers en (digitale) makers werken in vier interdisciplinaire teams aan nieuwe strategische visies, ontwerpvoorstellen en prototypes. De vier trajecten vinden parallel plaats op locatie en in nauwe samenwerking met docenten en studenten.
Dien uiterlijk woensdag 20 februari 2018 een voorstel in.

MBO-instellingen zien de behoefte aan inter- en multidisciplinair opgeleide mbo-ers groeien. Bedrijven vragen meer en meer om vakmensen, die over de grenzen van hun eigen vakgebied heen kunnen kijken. Het onderwijs speelt op deze toenemende vraag in door beroepsonderwijs steeds meer interdisciplinair aan te bieden. Studenten van verschillende opleiding werken in toenemende mate samen, veelal aan concrete vraagstukken uit de praktijk. Zo werken bij het Drenthe College studenten vanuit Zorg en Welzijn samen met studenten Techniek en ICT aan nieuwe technologische toepassingen voor de zorg, en ontwikkelt Albeda een interdisciplinair Innovatie Lab, waar docenten en studenten van verschillende opleidingen samen onderzoek kunnen doen en van elkaar kunnen leren.

open oproep
De toename van interdisciplinair beroepsonderwijs leidt tot nieuwe vragen over de omgeving waarin het leren plaatsvindt: over het schoolgebouw en de inrichting ervan, maar bijvoorbeeld ook over de voortschrijdende mogelijkheden van de digitale technologie. Met deze open oproep wil het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie acht (interieur)-architecten, (interaction) designers en (digitale) makers uitnodigen om samen met de mbo-instellingen de ontwerpopgave binnen het interdisciplinair beroepsonderwijs te verkennen.

Het ontwerpend onderzoek richt zich op één van de volgende vier cases:
Case 1 Scalda College - De student aan het roer
Case 2 Drenthe College - Collectief leren en ontwikkelen
Case 3 ROC Midden Nederland - Gastvrijheid in praktijk
Case 4 Albeda - Buiten de kaders van het klaslokaal

Lees hier meer over deze Open Oproep en hoe hiervoor in te dienen.
openoproepflexibiliteitvandeleeromgeving.png

Open Oproep Flexibiliteit van de leeromgeving

9 januari 2018

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en de MBO Raad nodigen stedenbouwkundigen, architecten, ontwerpers en (digitale) makers uit om samen met een mbo-instelling te werken aan nieuwe strategische visies, ontwerpvoorstellen, en/of prototypes voor flexibele onderwijshuisvesting. Het ontwerpend onderzoek dient plaats te vinden in nauwe samenwerking met het Friesland College, Summa College, Horizon College of CITAVERDE College.
Dien uiterlijk woensdag 20 februari 2018 een voorstel in.

Het middelbaar beroepsonderwijs speelt met nieuwe vormen van leren in op de toekomst. We zien steeds meer hybride vormen van onderwijs ontstaan, waarbij onderwijs, beroepspraktijk en maatschappij bij elkaar komen. Ook (nieuwe) technologieën spelen hierbij een rol. Maar hoe laat je deze nieuwe ontwikkelingen landen in het bestaande vastgoed? Schoolgebouwen zijn soms al verouderd op het moment dat ze opgeleverd worden. Wat kun je doen om het vastgoed te laten meebewegen met de tijd? Hoe maak je bijvoorbeeld een bestaand schoolgebouw flexibel in gebruik? En welke mogelijkheden zien ontwerpers voor een flexibele huisvestingsstrategie waarin onderwijs meer integraal onderdeel wordt van de stad en regio?

open oproep
Deze Open Oproep richt zich op het uitvoeren van ontwerpend onderzoek met als doel te komen tot nieuwe strategische visies, ontwerpvoorstellen, en/of prototypes voor flexibele onderwijshuisvesting.

Projectvoorstellen richten zich op één van de volgende vier cases:
Case 1 Friesland College
Case 2 Summa College
Case 3 Horizon College
Case 4 CITAVERDE College

Lees hier meer over deze Open Oproep en hoe hiervoor in te dienen.
bisfacademvdparjmbaleweb.jpg

Selectie Open Oproep Van Doesburghuis Parijs

20 december 2017

In september 2017 schreven de publieke cultuurfondsen – Mondriaan Fonds, Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, Fonds Podiumkunsten, Letterenfonds en het Filmfonds – gezamenlijk de eerste oproep uit voor een residency in het Van Doesburghuis in Meudon-val-Fleury uit. De cultuurfondsen stellen deze residency beschikbaar aan kunstenaars die werkzaam zijn op de vele gebieden waarbinnen Theo van Doesburg en Nelly actief waren: architectuur, beeldende kunst, literatuur, dichtkunst, muziek, vormgeving en podiumkunsten.
Tijdens deze eerste oproep konden makers en bemiddelaars uit de disciplines beeldende kunst, creatieve industrie en podiumkunsten een aanvraag indienen. In totaal zijn er 21 aanvragen ontvangen vanuit de beeldende kunst en de creatieve industrie. Vanuit de podiumkunsten zijn geen aanvragen ingediend.

Uit deze aanvragen selecteerde een interdisciplinaire commissie beeldend kunstenaar Antonis Pittas en architect/kunstenaar Marcel Moonen. Beide makers zullen elk vier maanden lang hun artistieke praktijk verder ontwikkelen in het Van Doesburghuis.
Het Letterenfonds bood via een eigen oproep twee residencyplekken aan. Uit de in totaal 14 aanvragen zijn Neske Beks en Miriam Rasch geselecteerd. Zij zullen elk twee maanden in het Van Doesburghuis verblijven.

Antonis Pittas (beeldend kunstenaar)
In zijn werk stelt Antonis Pittas steeds de vraag centraal hoe het verleden in relatie staat tot het heden, en andersom. Momenten van destructie, verval en verzet uit de geschiedenis spelen hierin een belangrijke rol. Met de werkperiode in het Van Doesburghuis borduurt Antonis Pittas voort op dit principe en ziet hij de kans zijn artistieke praktijk te verdiepen en uit te breiden door te experimenteren met nieuwe soorten media. Het Van Doesburghuis fungeert hierin als een performanceplek die ruimte biedt voor dit experiment.

Marcel Moonen (architect/kunstenaar)
Marcel Moonen gebruikt zijn werkperiode in het Van Doesburghuis om zijn manifest Abstract: Reality te voltooien door een vierde en laatste hoofdstuk te wijden aan Theo van Doesburg. Zijn werkperiode beschouwt Moonen als een onderzoek naar het werk van Van Doesburg in relatie tot zijn eigen werk in de vorm van een verhaal. Zijn ervaringen deelt hij dagelijks op Instagram. Aan het eind van zijn verblijf in Parijs presenteert hij zijn bevindingen in de vorm van een lezingenavond, een tentoonstelling en de eerste schetsen van het manifest.

Miriam Rasch (schrijver en fllosoof)
Miriam Rasch onderzoekt tijdens haar werkperiode in het Van Doesburghuis het dataïsme. Het dataïsme zegt dat alles in de zichtbare en onzichtbare wereld te vertalen is naar data: gekwantificeerde informatie waarmee je kunt rekenen, voorspellen en handelen. Maar wat gebeurt er in zo’n wereld met het niet-meetbare? Het is een mens- en wereldbeeld met verregaande consequenties, niet in de laatste plaats op ethisch vlak. Binnen het technologisch raamwerk van data verschuift de verhouding tussen ik en ander, tussen subject en object. Dat maakt het noodzakelijk om de grenzen van het dataïsme, ‘de grens van het getal’, op te zoeken, te bevragen en waar nodig te bevechten. Haar schrijfproject handelt over die grens van het getal.

Neske Beks (multidisciplinair kunstenaar)
Neske Beks wil tijdens haar werkperiode in het Van Doesburghuis andere kunstenaars uitnodigen de residentie voor kortere tijd met haar te delen met het thema diversiteit als inzet. Het Van Doesburghuis als veilige haven waar met collega kunstenaars uit verschillende disciplines het debat gevoerd kan worden over interculturele en seksuele diversiteit dat zijn weerslag zal krijgen in woord, beeld, muziek en dialoog. Het resultaat van deze gesprekken verwerkt zij onder meer in een essay. Ook zullen de ontmoetingen en gesprekken met de verschillende kunstenaars door Neske Beks vastgelegd worden op film.

beoordeling van de voorstellen
In de beoordeling heeft de adviescommissie allereerst gekeken naar de artistieke kwaliteit van de ontwerper en kunstenaar, en vervolgens naar de potentie van het voorstel in relatie tot de residency-plek.

bijdrage
De residenten ontvangen een bijdrage van €1.000 per maand voor reis-, materiaal-, transport en verblijfskosten. De huur van de studio, de woonruimte en begeleiding worden direct door de fondsen aan het Van Doesburghuis voldaan.
aline4web.jpg

Aline Knip wordt Hoofd Subsidies

16 december 2017

In januari 2018 start Aline Knip (1970) bij het Stimuleringsfonds als het nieuwe Hoofd Subsidies. Aline zal bijdragen aan het strategisch beleid van het fonds en gaat leiding geven aan het team dat verantwoordelijk is voor de uitvoering van de subsidieregelingen van het fonds. Tot maart 2018 is Aline ook nog als gemeenteraadslid actief in Utrecht met in haar portefeuille o.a. Cultuur, Erfgoed en monumenten en Ruimtelijke Ontwikkeling.
Eerder werkte ze als fondsenwerver bij Museum Boijmans Van Beuningen, werkte ze vier jaar bij het voormalige sectorinstituut Erfgoed Nederland en begon ooit als projectmedewerker bij het Mondriaan Fonds.
Aline Knip: ‘De afgelopen jaren heb ik in Utrecht gezien hoe belangrijk makers zijn voor de ontwikkeling van de stad. Creativiteit, talentontwikkeling en ruimte voor experiment zijn belangrijke voorwaarden voor een prettige en bruisende stad. Dat moet je koesteren en stimuleren. En vooral zichtbaar maken. Daarom wil ik graag bijdragen aan het vergroten van de impact van de creatieve industrie.’

‘Creativiteit, talentontwikkeling en ruimte voor experiment zijn belangrijke voorwaarden voor een prettige en bruisende stad.’


Opgeleid aan de HKU en daarna aan de Universiteit Utrecht (kunstgeschiedenis en kunstbeleid en –management) heeft ze een brede belangstelling voor cultuur ontwikkeld. ‘Het bevorderen van cross-sectorale samenwerking vind ik interessant, want dit leidt tot nieuwe inzichten en een wisselwerking tussen het culturele domein en maatschappelijke vraagstukken. Ik kijk ernaar uit om in januari te beginnen’.

Foto bovenaan door Benjamin Meijer
loader

het fonds

subsidies

actueel

openoproepflexibiliteitvandeleeromgeving.png
Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en de MBO Raad nodigen stedenbouwkundigen, architecten, ontwerpers en (digitale) makers uit om samen met een mbo-instelling te werken aan nieuwe strategische ... meer >
openoproepdeinterdisciplinaireleeromgevi.png
Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie nodigt ontwerpers uit deel te nemen aan een ontwerpend onderzoekstraject gericht op de leeromgeving van interdisciplinair beroepsonderwijs, in samenwerking me... meer >
vieropenoproepeninternaitonalisering.png
Het Stimuleringsfonds roept middels vier verschillende oproepen Nederlandse ontwerpers en culturele organisaties op een projectplan in te dienen voor een project, interventie of traject, dat ontwerp i... meer >
literatuurophetschermweb.jpg
Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en het Nederlands Letterenfonds roepen schrijvers, dichters en (interactie)ontwerpers op een projectvoorstel in te dienen voor het programma Literatuur op het... meer >
loader
loader
loader