stimuleringsfonds creatieve industrie
dummy
Verslag On Second Thoughts: Reflecteren op ontwerp
OnSecondThoughtsSCIDDW16.jpg

Verslag On Second Thoughts: Reflecteren op ontwerp

9 november 2016

Tijdens het debat op maandagochtend 24 oktober bood het Stimuleringsfonds podium aan 'vijf aanjagers van ontwerpkritiek' om met het publiek te reflecteren op de toekomst van kritiek. De mogelijkheden van alternatieve vormen van kritiek worden kort aangestipt: het kan interactiever, sensueler, zintuiglijker. Toch is kritiek niet alleen te vinden in recensies en het eenrichtingsverkeer van het geschreven woord. Tegenwoordig is kritiek inherent aan een ontwerppraktijk. Makers combineren het eigen kritisch denken met externe kritiek om tot betere oplossingen te komen. Supplychain management, verdienmodellen en maatschappelijke impact zijn belangrijke onderwerpen.
Van designkritiek naar ontwerpreflectie
Verslag door Vincent van Velsen

Sophie Krier, die de ochtend modereerde, begon bij het creëren van een historische context. En wel bij de etymologische basis van het woord kritiek, zijnde het Griekse krinein: (be)oordelen en besluiten. De in het publiek aanwezige Sonja van der Valk (Domein voor Kunstkritiek) gaf een beknopte historiografie van kritiek zoals we dat nu kennen: vanuit de reflectie en beschouwing die tijdens de Verlichting ontstond tot aan de hedendaagse institutionalisering en academische studies (literatuur-, theater-, kunstwetenschappen). Zij stelt dat de kritiek haar hoogtepunt in de jaren 80 en 90 had en sinds een jaar of vijftien in constante crises verkeert, omdat kritiek zich nog niet adequaat heeft weten aan te passen aan de huidige vraag vanuit het publieke domein en de ontwerpdisciplines.

Wat betreft de verwachtingen van het gezelschap van de ochtend werd meteen de behoefte geuit om de veelvuldige misvatting, dat kritiek alleen streng en negatief is, recht te zetten. Er zit juist veel plezier in het schrijven van kritiek en het is een leerproces; voor zowel schrijver als het subject. Daarnaast was men benieuwd naar de meerwaarde van het spreken over kritiek in een multidisciplinaire context. Samen met de sprekers ging Krier op zoek naar onderlinge verbanden en gedeelde ambities.

Ontwerp is overal
Ontwerper, onderzoeker en schrijver Anne Seghers beschrijft haar ideale architectuurkritiek als verder kijkend dan de oplevering en het uiterlijk van een gebouw: 'het richt zich op gebruik, de functionaliteit, ruimtelijke context, tijdsgeest en maatschappelijke betekenis.' Daarom is het belangrijk uit te zoomen en vanuit een gebouw te kijken naar grotere tendensen en het krachtenveld van betrokken stakeholders. Uitzoomen betekent ook terug kijken: na twintig jaar een woonwijk of groter project kritisch onder de loep nemen, zoals zij zelf nu doet met Vinex en naoorlogse wijkvernieuwing. Critici kijken graag alleen naar de ontwerpelite, maar zouden betrokken en geïnteresseerde aanjagers van een breed gedragen gesprek moeten zijn. Vanuit betrokkenheid met de stad kan een schrijver relevant zijn voor professionals én bewoners. Architectuur is meer dan Ludwig Mies van der Rohe en Rem Koolhaas. Praxis, Gamma en Karwei hebben een grotere invloed op onze dagelijkse levens. Deze mening wordt gedeeld door Peter Bilak - grafisch ontwerper, schrijver en redacteur en oprichter van Works That Work - Magazine of Unexpected Creativity. 'Design is overal, niet alleen op de beurzen van Milaan, Helsinki of Eindhoven'. De artikelen in Works That Work beschrijven 'andere plekken, geschreven door andere stemmen'. De lezers leveren zelf content en advies dat resulteert in een inclusief verhaal over de sociale impact van design voor een breed publiek. Ook richt Bilak zich op de onzichtbare onderdelen van het ontwerpproces zoals distributienetwerken en geldstromen. Het magazine wordt direct betaald en verspreid door een betrokken community van lezers, zonder tussenkomst van adverteerders of distributeurs.
reflectie4.jpg
Ontwerper, onderzoeker en schrijver Anne Seghers beschrijft haar ideale architectuurkritiek. Foto: Max van Kneefel

Dirty Design
Voor Marjanne van Helvert zijn de politieke dimensies en consequenties van ontwerp belangrijk. 'Ontwerpers moeten niet slechts produceren en verkopen, maar ook bewust zijn van het maakproces, nadenken over de potentiële duurzaamheid en sociale verandering door middel van het ontwerp'. Van Helvert is ontwerper en schrijver van The Responsible Object en initiatiefnemer van het symposium Design History for the Future dat tijdens de DDW plaatsvond. Deze 'makende denker en denkende maker' schreef het Dirty Design Manifesto dat in gaat op de hedendaagse verhouding tussen uiterlijk en herkomst, connotaties en betekenis van een object. In haar praktijk ondervraagt ze enerzijds de onwetendheid en onverschilligheid van de consument en anderzijds stelt ze het proces van waardetoekenning aan de kaak.

reflectie3.jpg
Marjanne van Helvert over haar publicatie The Responsible Object. Foto: Max van Kneefel

Interactieve stad en maatschappij
Sociaal maatschappelijke vraagstukken zijn ook leidend in het werk van Kars Alfrink en Samira Ben Laloua. Waarbij interactieve vormen een middel zijn om deze vraagstukken te agenderen. In zijn games onderzoekt Alfrink hoe mensen technologie kritisch gebruiken en gezamenlijk iets kunnen bewerkstelligen. Voor de game en interaction designer en oprichter van Hubub en Leapfrog.nl zijn de New Games van de jaren '70 een belangrijke inspiratie en referentie. Hier was de speler belangrijker dan het spel en bestond er verregaande openheid in het mogelijke verloop. Improvisatie en gezamenlijk tot nieuwe dingen komen is voor Alfrink essentieel. Zelf reflecteert hij middels het maakproces; en focust daarmee op het proces binnen de publieke ruimte, spel en activisme. Met de geschreven regels (software) als basis kunnen interactie en ongeschreven regels worden onderzocht vanuit verschillende perspectieven.

Het off- en online magazine Extra Extra houdt zich bezig met erotiek in de stad en werd opgericht door Samira Ben Laloua. Juist in de harde stedelijke omgeving wil Ben Laloua op een zachte en interactieve wijze mensen samenbrengen, met erotiek als onderwerp en gemene deler. Op haar digitale platform kan de bezoeker rondlopen op de website, continu doorklikken en middels tags en links navigeren, om zo tot nieuwe en onverwachte ontmoetingen te komen. Het is een minder rigide vorm dan het bijbehorende magazine, dat een eigen tactiele waarde en ervaring heeft. Bij de vraag welke mogelijkheden zij nog ziet voor het agenderen van hetzelfde thema en in hoeverre afstand bewaard kan worden bij zo’n intiem onderwerp, antwoordt Ben Laloua: 'de mogelijkheden zijn eindeloos, de horizon oneindig en de afstand is er niet.'

Levendig discours
Niet zozeer de geschreven kritiek stond ter discussie, maar de manier waarop kritiek bedreven kan worden en fungeert binnen een praktijk. Ontwerpkritiek lijkt tegenwoordig een integraal onderdeel van de ontwerppraktijk, waarvoor geen traditionele definitie wordt gehanteerd voor vernieuwende en hybride vormen. Uit het publiek rees de vraag waar de criticus is gebleven. Aan het woord waren met name ‘reflective practitioners’. Betekent het dat designkritiek verschoven is naar ontwerpreflectie?

Het Stimuleringsfonds ziet de meerwaarde in het aanjagen van deze discussie om de positie van ontwerpkritiek te versterken. Mede door het organiseren van deze ochtendsessie beoogt het Stimuleringsfonds de ontwikkelingen op het gebied van kritiek, reflectie en beschouwing binnen de ontwerpdisciplines te bevorderen. De focus ligt op wat ontwerpkritiek kan zijn, in de vorm van een professie en als inherent onderdeel van een praktijk en met aandacht voor meerstemmigheid. Een levendig discours zet aan tot denken over de waarde en betekenis van ontwerp binnen de maatschappij te (kunnen) benoemen en duiden. Ook in de toekomst werkt het Stimuleringsfonds aan deze onderwerpen.

reflectie2.jpg
Moderator Sophie Krier in gesprek met publiek. Foto: Max van Kneefel

meer nieuws

thedutchsavannahweb.jpg

Dertien projecten ondersteund in derde ronde Digitale cultuur

16 november 2017

Net als in de voorgaande beoordelingsrondes heeft de commissie van de Deelregeling Digitale cultuur moeten prioriteren onder de positief beoordeelde projecten: de druk op het budget blijft groot. De derde subsidieronde in 2017 leverde meer dan veertig aanvragen op. De dertien toegekende projecten onderscheiden zich over het algemeen door een sterk experimenteel en onderzoekend karakter. In dit artikel lichten we enkele projecten uit die ondersteuning kregen binnen deze ronde.
startsubsidies
Opvallend dit jaar is het hoge aantal aanvragen voor een startsubsidie. De commissie kreeg er deze ronde maar liefst zeventien voorgelegd. De vorm van een startsubsidie wordt vaak als laagdrempelig ervaren omdat er geen cofinanciering is vereist en omdat het prettig is een idee uitgebreid te testen of uit te werken alvorens een grootschalig project op te zetten. Deze aanvragen bedragen maximaal € 7.500 en leiden in de regel tot een vervolgaanvraag in de regeling Digitale cultuur. De uitdaging bij het schrijven van een aanvraag voor een startsubsidie is dan ook om de werkzaamheden voor de eerste onderzoeksfase goed te beschrijven, en tegelijkertijd een horizon te schetsen van het beoogde einddoel.

De commissie kende deze ronde zes startsubsidies toe, waaronder Snapscan van JODI en 3D-printing Silk van Theti Studio:

Snapscan
Het Belgisch-Nederlands kunstenaarsduo JODI introduceert - in het licht van snapshot fotografie - het concept ‘Snapscans’; een type 3-D scan dat door middel van een iPad en een 3D scanner iedereen de kans biedt om zijn omgeving, op elk onvoorbereid moment, te scannen. JODI ontvangt een startsubsidie voor de website Snapscan, waar de 3D-gescande modellen worden gedocumenteerd en met behulp van tags kunnen worden gecombineerd. De startsubsidie biedt het duo onder andere de mogelijkheid een samenwerking op te zetten met een externe 3D-programmeur. meer
snapscan.jpg
Snapscan - SCA door JODI

3-D printing Silk
In samenwerking met ontwerper Olivier van Herpt werkt Theti Studio aan het prototype van een 3D-printer die textiel fabriceert rechtstreeks van de zijde cocon, in een vorm naar keuze en zonder overschot. Met de startsubsidie gaat Theti Studio de bestaande technologie verder onderzoeken, testen op veiligheid, het prototype ontwikkelen en de resultaten tonen aan publiek en investeerders. meer

thetivanherpt3dprintingsilk.jpg
3D Printing Silk door Theti Studio

Projectsubsidies
De overige zeven toekenningen binnen deze ronde zijn projectsubsidies. Binnen de regeling Digitale cultuur kan worden aangevraagd voor onderzoek, experiment, ontwikkeling, productie van nieuwe media, interactie ontwerp en gameplay en de presentatie hiervan. Ook activiteiten en publicaties gericht op analyse en reflectie op digitale cultuur behoren tot de mogelijkheden, evenals projecten gericht op (internationale) kennisuitwisseling en projecten die de publieke belangstelling voor het vakgebied stimuleren.

Binnen deze ronde kreeg onder andere Felipe Ignacio Noriega ondersteuning voor het project Codeklavier en Stichting De Domijnen voor het tentoonstellingsconcept The Dutch Savannah:

Codeklavier
Felipe Ignacio Noriega ontvangt een projectsubsidie voor de realisering van CodeKlavier, het project waarvoor hij eerder een startsubsidie ontving. De CodeKlavier is een operationele programmeertaal, verbonden aan een klavier, die de pianist in staat stelt al spelend te programmeren. Hierdoor ontstaat een performance van muziek en live coding. De aanvrager beoogt het paradigma waarbij kunst wordt gecreëerd met technologie om te draaien en een meer intuïtieve, artistieke manier van coding te stimuleren. meer

codeklavier.jpg
CodeKlavier door Robot Theater Electronics

The Dutch Savannah
Stichting De Domijnen ontvangt een bijdrage voor het transdisciplinaire project ‘The Dutch Savannah’. In een tentoonstelling met werk van Sara van der Heide, Femke Herregraven, Ger Dekkers en verscheidene internationale makers, wordt het publiek bewust gemaakt van de gevolgen van ons dagelijks datagebruik. Water wordt hierbij gebruikt als een verbindend element tussen de virtuele en de fysieke wereld en staat daarbij symbool voor de bredere hedendaagse ecologische problematiek en duurzaamheidsvraagstukken. meer

thedutchsavannah.jpg
The Dutch Savannah door Stichting De Domijnen

dertien toekenningen
De adviescommissie heeft deze ronde dertien projecten kunnen ondersteunen, waarmee het beschikbare bedrag van € 200.000 volledig is benut. Bekijk het complete overzicht van toekenningen en de beschrijvingen van deze ondersteunde projecten.

deadlines 2018
In 2018 zijn wederom vier rondes gepland waarvan de eerste sluit op 31 januari 2018. Lees meer over aanvragen binnen de Deelregeling Digitale cultuur.

openoproepsalonedelmobile2018.png

Open Oproep Salone del Mobile 2018

15 november 2017

De Salone del Mobile in Milaan is voor product- en meubelontwerpers dé plek om zichzelf internationaal te presenteren. De beurs en alle omringende presentaties in de stad trekken jaarlijks vele professionals uit de internationale designwereld, op zoek naar de nieuwste ontwikkelingen binnen het vakgebied.
Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie roept Nederlandse ontwerpers op om een voorstel in te dienen voor een presentatie in Milaan tijdens de Salone del Mobile 2018. Deze oproep is de enige mogelijkheid om bij het fonds subsidie te ontvangen voor deelname aan dit evenement.

Het Stimuleringsfonds beoogt met deze Open Oproep de excellente kwaliteit van de Nederlandse ontwerpsector in Milaan te presenteren en de internationale reputatie van de Nederlandse creatieve industrie te versterken. Daarnaast heeft de ondersteuning ten doel om opgedane kennis en ervaringen te delen en om relevante internationale relaties tussen partijen op te bouwen en te onderhouden. Het fonds maakt een selectie van voorstellen waarin de presentatie zich weet te onderscheiden in artistieke kwaliteit, presentatievorm en strategie.

indienen
Het voorstel kan tot en met 22 november worden ingediend via de online aanvraagomgeving van het Stimuleringsfonds. Selecteer hier de regeling ‘Open Oproep’ en vervolgens de ronde ‘Salone del Mobile 2018’. Het voorstel bestaat uit een beknopt en samenhangend projectplan (max. 6 pagina's A4).

Let op: Vraag tijdig uw inloggegevens voor de online aanvraagomgeving aan en raak vertrouwd met het aanvraagformulier. Het valideren van een nieuw gebruikersaccount kan tot maximaal 1 werkdag duren.

Lees hier meer over deze Open Oproep en hoe hiervoor in te dienen.
controlconference.jpg

Control Conference 2017

14 november 2017

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie is aanwezig op Control Conference 2017 op woensdag 29 november in Tivoli Vredenburg. Tijdens de conferentie voor gamedevelopers, georganiseerd door magazine Control, spreken drie makers die in 2016 en 2017 door het fonds zijn ondersteund: Roel Ezendam, Charlotte Madelon en Matthijs van de Laar.
Roel Ezendam
Roel Ezendam is mede-oprichter, coder en designer bij RageSquid, een jonge game studio. Roel zal tijdens zijn sessie op Control Conference de drie designmethodes laten zien die RageSquid heeft gebruikt voor het maken, vormen en verder uitwerken van het design van Descenders. Voor deze game ontving het team vorig jaar twee subsidies uit het Gamefonds, een voor een voorstudie en een voor een verdere uitwerking van de ideeën.

Charlotte Madelon
Charlotte Madelon is een game developer en artist. Op het moment werkt ze aan het project White Lily. Een mobiele entertainment game die de anatomie van een bloem gebruikt om de gevolgen van jeugdtrauma’s te bekijken. In 2016 ontving Charlotte hiervoor subsidie vanuit het Gamefonds. Tijdens de sessie vertelt Charlotte meer over het ontwerpproces en het ontstaan van de game.

Lees hier ook het artikel ‘Spelen met nature & nurture’, die Willemijn de Jonge over het project White Lily schreef.

Matthijs van de Laar
Matthijs van de Laar is creative director bij Twirlbound, een studio die hij samen met Marc Peyré runt. Momenteel werken ze aan Pine, een game in het action-adventuregenre, waarvoor Twirlbound in 2016 door het fonds werd ondersteund. Tijdens Matthijs zijn sessie zal hij meer vertellen over hoe Twirlbound via Kickstarter ruim €120.000 wist op te halen.

Vanaf 1 januari 2017 is het Gamefonds geïntegreerd in de Deelregeling Digitale cultuur.
eerstebeeldendescendersragesquidweb.jpg
Still uit 'Descenders' door RageSquid
deceuvelamsterdamdoornikocoutignu.jpg

E-zine ProeftuinNL | over stadslabs

10 november 2017

Onder de titel ProeftuinNL neemt het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie je mee naar het anders werken aan actuele ruimtelijke en sociaalmaatschappelijke opgaven in dorp, stad en land. Met de ProeftuinNL e-zine deelt het Stimuleringsfonds de kennis en ervaring opgedaan in 37 ondersteunde stadslabs.
Wat is de toegevoegde waarde van stadslabs? Hoe is hun opkomst te verklaren? Zijn lokale initiatieven in staat zich te verbinden aan de overheid en bedrijfsleven? En wat is de toekomst van stadslabs nu de economie weer aantrekt?

In de jaren 2014, 2015, 2016 en 2017 ondersteunde het Stimuleringsfonds in totaal 37 stadslabs. In acht 360 graden video’s en acht verdiepende podcast interviews, gemaakt door de VPRO, lichten we een aantal stadslabs uit die de waarde van het experiment voor de ruimtelijke ontwikkeling tonen.

En er wordt vooruitgekeken: welke lessen kunnen we trekken? Lees ook de aanvullende longread met relevante lessen en tips, en interviews met bestuurders en onderzoekers.

Neem een kijkje naar de ProeftuinNL e-zine.

context
Sinds 2014 stimuleert het Stimuleringsfonds de ontwikkeling van stadslabs door de uitwisseling van kennis, kunde en een financiële impuls, waarmee initiatieven de gelegenheid krijgen om onderzoek te doen en hun expertise op professionele basis in te zetten voor een andere wijze van stadmaken.

ProeftuinNL
ProeftuinNL richt zich op het bijeenbrengen van de verschillende stadslabs in ons land, én richt zich op een betere samenwerking tussen stadslabs, overheden en ontwikkelaars. ProeftuinNL is een samenwerking tussen Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, bureau Het Noordzuiden en de VPRO.

Foto: De Ceuvel Amsterdam door Niko Coutignu
openoproepstadslabs2017oudroze.jpg

Open Oproep Stadslabs - Proeftuinen voor vernieuwing

9 november 2017

Voor de vierde en tevens laatste keer roept het Stimuleringsfonds lokale overheden en andere stadmakers op om gezamenlijk voorstellen in te dienen voor het ontwikkelen en verder professionaliseren van bestaande stadslab initiatieven, en het opzetten van nieuwe samenwerkingsvormen waarin op lokaal niveau met participatieprocessen wordt geëxperimenteerd. Deze initiatieven bieden als creatieve broedplaats en open leeromgeving vrije experimenteerruimte voor het ontwikkelen van vernieuwende breed gedragen oplossingen voor actuele ruimtelijke en sociaalmaatschappelijke opgaven. Ontwerp vervult hierbij een belangrijke rol.
Dien uiterlijk woensdag 17 januari 2018 een voorstel in.

Nederland heeft een lange en rijke traditie met experimenteren op het gebied van de ruimtelijke ordening. Hierbij is altijd veel aandacht besteed aan de wisselwerking tussen maatschappelijke vraagstukken en de ruimtelijke inrichting van ons land. Sinds enkele jaren voelen steeds meer partijen zich bij de ontwikkeling van steden betrokken. In de stadslabs werken collectieven van betrokken bewoners, ondernemers, ontwerpers en andere ruimtelijke professionals samen met institutionele partijen, zoals culturele en maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en lokale overheden, aan nieuwe manieren van stadmaken, waarbij ieder vanuit zijn eigen ambitie en specifieke kennis kan bijdragen aan de kwaliteit van onze dagelijkse leefomgeving.

ProeftuinNL
In de afgelopen drie jaar heeft het Stimuleringsfonds een netwerk van circa veertig stadslabs ondersteund, waarin door het hele land met veel enthousiasme aan actuele vraagstukken is gewerkt. De kennis en ervaring die daarbij met nieuwe samenwerkingsvormen en participatieprocessen is opgedaan, is binnen het stadslab netwerk uitgewisseld en onder de titel ProeftuinNL met vertegenwoordigers van stadslabs en formele instituties besproken om de onderlinge samenwerking verder te bevorderen. Hieruit blijkt dat overheden en andere lokale stakeholders steeds meer de voordelen van een initiatiefrijke samenleving zien en vanwege het gedeelde belang een coöperatieve houding richting de labs hebben ontwikkeld. De labs weten agenda’s van top-down partijen en bottom-up initiatieven met elkaar te verbinden en goede ideeën naar concrete projecten te vertalen die een relevante bijdrage leveren aan de toekomstige ontwikkeling van de stad. Maar om hun continuïteit in de nabije toekomst beter te kunnen borgen is er ook een zeker politiek mandaat nodig.

publiek ondernemerschap
In veel steden wordt vanuit de gemeente met interesse naar de verrichtingen van de stadslabs gekeken, in sommige steden wordt door gemeenten in stadslabs geparticipeerd, maar in Maastricht gaat de lokale overheid een stap verder. Hier heeft de gemeente publiek ondernemerschap getoond, door zelf een stadslab te initiëren en initiatieven vanuit de samenleving constructief voor de vernieuwing van lokaal ruimtelijk beleid in te zetten. De uitdagingen die binnen het lab aan het licht komen, zorgen vervolgens voor nieuwe inzichten in de systeem- en leefwereld die in het kader van de nieuwe omgevingswet ook voor bestuurlijke vernieuwing kunnen worden ingezet. Maar omdat dit nog niet overal vanzelfsprekend is, stimuleren wij die ontwikkeling graag op meerdere plekken in het land.

Lees hier meer over deze Open Oproep en hoe hiervoor in te dienen.
loader

het fonds

subsidies

actueel

openoproepsalonedelmobile2018.png
De Salone del Mobile in Milaan is voor product- en meubelontwerpers dé plek om zichzelf internationaal te presenteren. De beurs en alle omringende presentaties in de stad trekken jaarlijks vele profe... meer >
deceuvelamsterdamdoornikocoutignu.jpg
Onder de titel ProeftuinNL neemt het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie je mee naar het anders werken aan actuele ruimtelijke en sociaalmaatschappelijke opgaven in dorp, stad en land. Met de Proeft... meer >
openoproepstadslabs2017oudroze.jpg
Voor de vierde en tevens laatste keer roept het Stimuleringsfonds lokale overheden en andere stadmakers op om gezamenlijk voorstellen in te dienen voor het ontwikkelen en verder professionaliseren van... meer >
sluitingsdata2018groen.png
De sluitingsdata van de deelregelingen van het Stimuleringsfonds in 2018 zijn vastgesteld. De Deelregelingen Architectuur en Digitale cultuur hebben in 2018 ieder vier rondes. De Deelregeling Internat... meer >
loader
loader
loader