stimuleringsfonds creatieve industrie
dummy
Verslag bijeenkomst Who Cares?
kb5MVH1696.jpg

Verslag bijeenkomst Who Cares?

17 november 2016

Wat liggen er bijzondere kansen voor opdrachtgevers en ontwerpers in onze toekomstige zorgopgaven! Dat kwam onmiskenbaar naar voren tijdens de bijeenkomst Who Cares?, die het fonds organiseerde tijdens de Dutch Design Week 2016 in Eindhoven.
Een verslag door Marina Bos-de Vos.

De bijeenkomst gaf ruimte aan vernieuwende initiatieven in de zorg, waaronder jongerenhospice Xenia, winnaar van de Hedy d’Ancona-prijs 2016 en de Chemotuin, genomineerd voor dezelfde prijs. Ook de door het Stimuleringsfonds ondersteunde onderzoeksprojecten Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis en Werken met een Beperking (met een aparte bijdrage vanuit Bakker Vlinder), kwamen uitvoerig aan bod.

De keynote van Marleen Hermans, hoogleraar publiek opdrachtgeverschap aan de TU Delft, plaatste de inspirerende voorbeelden in een context die volop in beweging is. Transities in de zorg en de bouw dagen opdrachtgevers uit hun vragen op andere wijzen te stellen om te komen tot betere zorghuisvesting en infrastructuur. Nieuwe zorgconcepten vragen de markt om met integrale en langdurige oplossingen te komen, waar energie en onderhoud belangrijke onderdelen in zijn.

Ontwerpers kunnen een cruciale rol spelen in de totstandkoming van dit soort oplossingen. De voorbeelden die tijdens deze bijeenkomst worden gepresenteerd laten zien hoe nieuwe zorgprojecten een groot beroep doen op het ontwerpend denken en verbindend vermogen van partijen. Jetske van Oosten, projectleider van AARO programma Zorghuisvesting, ziet mogelijkheden voor ontwerpers om aan het begin van een traject al een belangrijke bijdrage te leveren. Bijvoorbeeld door opdrachtgevers te stimuleren op nieuwe manieren naar hun vraag te kijken. Who Cares? laat zien hoe opdrachtgevers en ontwerpers samen in staat zijn tot vernieuwing en verbetering in de zorg door verder te kijken dan alleen de fysieke huisvesting.
kb5MVH1076.jpg
Projectleider Programma Zorghuisvesting Jetske van Oosten. Foto: Maarten van Haaff.
kb5MVH1214.jpg
Marleen Hermans, hoogleraar publiek opdrachtgeverschap aan de TU Delft. Foto: Maarten van Haaff.
Cultuuromslag

Opdrachtgevers en ontwerpers hebben zich in de ontwikkeling en exploitatie van zorghuisvesting tot nu toe voornamelijk bezig gehouden met wat mensen niet (meer) kunnen. Deze cultuur begint langzaam maar zeker plaats te maken voor een cultuur waar de nadruk ligt op datgene wat mensen juist wél nog kunnen. De sprekers tijdens Who Cares? laten zien waarom de cultuuromslag in de zorg zo belangrijk is en wat het eigenlijk vraagt van toekomstige opdrachtgevers en ontwerpers.

Het benadrukken van wat mensen kunnen en willen zorgt ervoor dat mensen weer onderdeel worden van de maatschappij. Ze hoeven zich niet alleen met hun ouderdom, ziekte of beperking bezig te houden, maar kunnen hun tijd ook besteden op manieren die voldoening en plezier geven. Willemieke van den Brink, social designer in het onderzoeksteam van Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis, vertelt hoe ze de straat op ging om bij ouderen na te gaan of bepaalde normen en waarden minder belangrijk worden als je ouder wordt. Ze merkte dat je ouderen heel anders benaderd als je kijkt naar wat ze willen in plaats van wat ze niet meer kunnen. Avontuur, bijvoorbeeld, krijgt misschien een andere vorm voor ouderen, maar kan nog steeds een belangrijke rol spelen in hun leven.

Jacqueline Bouts, directeur en initiatiefneemster van jongerenhospice Xenia, vertelt over Dennis, één van de eerdere bewoners van het hospice. Voor Dennis betekende de komst van het hospice dat hij niet langer thuis aan zijn bed gekluisterd hoefde te zijn. Het gaf hem het plezier van contact met andere jongeren en de vrijheid om zelf de regie over zijn zorg in handen te nemen. Doordat het pand midden in de binnenstad van Leiden gelegen is, zijn veel vrijwilligers student en helemaal niet uit de zorg afkomstig. Jacqueline benadrukt hoe dit idee het mogelijk maakte de buurt te verbinden met het hospice en de buitenwereld als het ware naar binnen te halen.

De voorbeelden van Who Cares? laten zien hoe opdrachtgevers en ontwerpers met een flinke dosis “maatschappelijk gefundeerde durf” in gaan tegen conventies in de zorg door juist vanuit de daadwerkelijke behoeften van hun doelgroep te denken. Door het persoonlijk contact aan te gaan, weten ze in directe relatie met de doelgroep niet alleen de behoeften naar voren te brengen, maar deze ook op een perfecte wijze te vertalen.

kb5MVH1801.jpg
Jacqueline Bouts, directeur en initiatiefneemster van jongerenhospice Xenia. Foto: Maarten van Haaff.
kb5MVH1375.jpg
Willemieke van den Brink, social designer in het onderzoeksteam van Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis. Foto: Maarten van Haaff.
Brede oplossingen

De bijeenkomst maakt duidelijk hoe belangrijk het voor opdrachtgevers en ontwerpers is om buiten de fysieke kaders van de eigen opgave te denken. De sprekers tijdens Who Cares? bekeken hun vraag vanuit verschillende standpunten en kregen daardoor beter zicht op de exacte inhoud van de vraag en hoe die het beste beantwoord kon worden. Binnen de projecten manifesteren de mogelijkheden tot vernieuwing en verbetering zich vooral op het grensvlak tussen zorg en persoonlijke beleving. De stedelijke omgeving blijkt daarin een belangrijke intermediair te kunnen zijn.

Buro MA.AN en STUDIO STIX wisten in hun onderzoek Werken met een Beperking door middel van een historische analyse en de bestudering van een drietal exemplarische gebieden in Rotterdam belangrijke kansen bloot te leggen voor de maatschappelijke participatie van mensen met een beperking. Zij legden een cruciale link tussen de maatschappelijke positie van de doelgroep en de stedelijke invulling van een gebied. Door bijvoorbeeld het werk van mensen met een beperking zichtbaar te maken door middel van grote raampartijen, wordt de stad aangevuld met kleinschalige ateliers en krijgen de werknemers de waardering en erkenning die ze verdienen.

De ontwerpers van Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis maken een soortgelijke connectie met de stedelijke omgeving door het zorgaanbod van het gasthuis onder andere te verbinden aan de bijzondere kwaliteit van de Utrechtse hofjes. De hofjes, die een belangrijk element in de dag beleving van de Utrechtse binnenstad bewoner vormen, kunnen een wezenlijke bijdrage leveren aan de benaderbaarheid van het gasthuis. Ester van de Wiel, ontwerper en curator, legt uit dat door het gericht programmeren van plaatsen rondom hofjes de binnenruimtes van het gasthuis kunnen overgaan in hun stedelijke omgeving waardoor de grens tussen zorg en geen zorg verzacht wordt.

De opdrachtgevers en ontwerpers zoeken brede oplossingen voor de zorgvragen waar ze mee geconfronteerd worden. Door hun “onbegrensde blikveld” zien ze een specifiek probleem of uitdaging niet in isolement, maar als onderdeel van een groter geheel. Ze treden buiten de kaders van hun eigen vakgebied om niet alleen het probleem aan te pakken, maar tegelijkertijd ook een meer substantiële omslag teweeg te brengen.

kb5MVH2098.jpg
Sven van Oosten van buro MA.AN. Foto: Maarten van Haaff.
kb5MVH1464.jpg
Ester van de Wiel, ontwerper en curator. Foto: Maarten van Haaff.
Van ideologie naar praktische vertaling

De gepresenteerde projecten worden stuk voor stuk gekenmerkt door hun sterke ideologische basis. Of het nu gaat om het zichtbaar maken dat jongeren met een beperking ook heerlijke broden en lekkernijen kunnen maken, zoals in het verhaal van Wim Nap over Bakker Vlinder, of het dragelijker maken van een chemotraject door de kuur in de buitenlucht aan te bieden, zoals in De Chemotuin.

Maar de projecten gaan verder dan alleen een idee. De sprekers laten zien dat hun ideologieën ook daadwerkelijk realiseerbaar zijn. De Chemotuin, een initiatief van Pieter van den Berg, oncoloog van het Tergooi Ziekenhuis, dankt haar realisatie en succes mede aan de betrokkenheid en inzet van patiënten. Met de hulp van een enquête onder patiënten, visualisaties van een ontwerper en alternatieve financiering (o.a. een gesponsorde wielertocht vanuit patiënten) wist Pieter de Raad van Bestuur van het ziekenhuis te overtuigen en het project binnen zeer korte tijd te realiseren.

Voor de ‘Buiten Barth Club’, 1 van de ideeën uit het onderzoeksproject Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis, ontwikkelt Michou-Nanon de Bruijn het idee om ondernemers en zorgbehoevende mensen in de binnenstad van Utrecht aan elkaar te koppelen. Vanuit de diensten van 100 lokale ondernemers, bedacht ze een weekprogramma met activiteiten waar ouderen door middel van een op maat gemaakt abonnement gebruik van kunnen maken. Voor ondernemers levert deelname naast klanten ook een heus keurmerk op.

De projecten laten zien dat naast volharding en geloof in een idee, het essentieel is om het proces van realisatie tot in detail te kunnen bedenken en daarbij de financiële middelen vooral buiten bestaande kanalen te zoeken. Opdrachtgevers en ontwerpers zijn gebaat bij een “onconventionele realiteitszin” om dit voor elkaar te krijgen. Een krachtig verhaal met overtuigende beelden zijn daarbij onontbeerlijk.

ChemotherapieBuitenweb.jpg
Chemotuin.
STIMP87.jpg
Buiten Barth Club, Het Nieuwe Bartholomeus Gasthuis
Opdrachtgeverschap in de zorg op de agenda

Het Stimuleringsfonds werkt samen met de leerstoel publiek opdrachtgeverschap van de TU Delft aan de verbreding van kennis over opdrachtgeverschap in de zorg en het stimuleren en optimaliseren van de samenwerking tussen ontwerpende en opdrachtgevende partijen in de zorgsector. Momenteel wordt hard gewerkt aan de totstandkoming van een academie voor goed opdrachtgeverschap in de zorg.

Marina Bos-de Vos is promovenda bij de afdeling Management in the Built Environment van de TU Delft. Haar promotieonderzoek is onderdeel van het onderzoeksproject FuturA (www.future-architect.nl), een samenwerking tussen TU Delft, Radboud Universiteit Nijmegen en de BNA. In haar onderzoek focust Marina op waardecreatie en waarde-toe-eigening door architectenbureaus vanuit de rol die ze innemen in een project. De inzichten worden verwerkt in een toolkit voor nieuwe of geoptimaliseerde business modellen voor de levering van architectendiensten.

meer nieuws

adriaantiptweb.jpg

Commissielid en gameontwikkelaar Adriaan de Jongh geeft tips aan aanvragers

17 mei 2018

Gameontwikkelaar Adriaan de Jongh, bekend van titels als Bounden en Hidden Folks, is bezig aan zijn laatste jaar als adviseur van het Stimuleringsfonds. Na twee jaar deel te hebben uitgemaakt van de commissie Gamefonds en daarna twee jaar commissielid bij de deelregeling Digitale cultuur, zit zijn maximale aanstellingstermijn er bijna op. Adriaan plaatste recent een artikel op zijn website met concrete tips voor gameontwikkelaars die een aanvraag willen doen bij het fonds. Joris van Ballegooijen, coördinator Digitale cultuur, spreekt met hem over zijn visie op de Nederlandse game industrie en de aanvragen die het fonds vanuit deze hoek ontvangt.
Hoe kijk je terug op de vier jaar die je nu bij het fonds bent betrokken?
‘Ik begon als adviseur bij het Gamefonds. Destijds een samenwerking tussen het Stimuleringsfonds en het Mediafonds, dat helaas in 2017 is opgeheven. Het Gamefonds kreeg niet heel veel aanvragen, maar was dan ook heel specifiek bedoeld voor games. Er was elke ronde wel iets unieks te vinden. Mooie, bijzondere artistieke projecten met diepgang in game design. De plank werd ook vaak misgeslagen, maar dat is volgens mij bij alle subsidieregelingen zo. De commissie en de aanvragers begrepen elkaar uiteindelijk wel.’

‘Sinds games zijn ondergebracht bij de deelregeling Digitale cultuur gaat het moeizaam. Het is een bredere regeling en waar ik bang voor was, is gebeurd. Gameontwikkelaars zijn schuwer om hier een voorstel in te dienen. Onterecht, maar wel begrijpelijk. Er komen wel aanvragen voor games binnen, maar de spoeling is dunner en ze hebben zware concurrentie van meer ervaren aanvragers. Aanvragen voor games missen vaak belangrijke informatie, worden niet concreet genoeg en blijven vaak hangen in grote ambities. Dan is het moeilijk voor de multidisciplinaire commissie om te beoordelen of het project echt een bijzondere game gaat opleveren. Of wat de relevantie is voor digitale cultuur.’

Is dat ook wat je in je blog schrijft?
‘Ja, ik heb die post geschreven terwijl ik terugdacht aan al die aanvragen die ik de afgelopen jaren heb gelezen. Het is moeilijk voor makers om goede ideeën in tekst over te dragen. Dit is voor zowel de aanvrager als de commissie frustrerend. Om het plat te zeggen: een fonds kan niet zomaar geld geven in de hoop dat er iets gaafs uitkomt. Het gaat echt om wat er in het plan staat, niet om wat de adviescommissie tussen de regels hoopt te lezen. Concreet en helder schrijven is super belangrijk, maar je kan ook denken aan een filmpje of een speelbaar prototype als het moeilijk is om iets onder woorden te brengen. In mijn blog geef ik daar tips over.’

‘Leg als aanvrager uit hoe jouw visie zich concreet vertaalt naar de game’


Rami Ismail sprak op de Bring it On! bijeenkomst van het Stimuleringsfonds en zei nog steeds trots te zijn op de Nederlandse game industrie.
‘De game ontwikkelaar scene in Nederland is klein, maar er zijn zeker veel goede studio’s en makers. Ik zou niet zeggen dat ik trots ben, maar wel ‘excited’, want er gebeuren nog steeds hele interessante dingen. Toch gaat echt niet alles goed. In gesprek met Victor Wijnen (directeur Games en Interactie bij het HKU) concludeerden wij dat de industrie nog steeds tegen dezelfde problemen aanloopt als tien jaar geleden: het lukt maar weinig game ontwikkelaars in Nederland om financieel succes te boeken. Een game maken is al moeilijk genoeg, laat staan een goede game maken, en als het businessplan en de marketing niet vanaf de start goed zijn geïntegreerd, is er een grote kans dat de game zelfs niet zijn ontwikkelkosten terugverdient. Daarnaast is games maken zo duur dat het niet volledig kan draaien op subsidie. Er moet altijd een zakelijk model zijn. Dit hoeft niet te botsen met de doelstellingen van het fonds of digitale cultuur. Het fonds zou naar mijn idee bijvoorbeeld het verschil kunnen maken voor kleine studio’s in de periode vlak voordat ze met hun game naar een publisher stappen. Studio’s krijgen daar nu vaak te horen dat ze nog net niet ver genoeg zijn om in te kunnen investeren. Maar vindt als beginnende studio maar eens tijd en geld om een game tot dat vereiste niveau te ontwikkelen.’

‘Er is behoefte aan ondersteuning van kleine beginnende studio’s van 2 tot 6 mensen. Je zou het talentontwikkeling kunnen noemen. Als voorbeeld zie ik het collectief Sokpop als de volgende generatie makers waar ervaring op zakelijk vlak nog grotendeels mist. Ze hebben niet de marketing kracht om een game te lanceren. Een publisher die hun geniale producties bekostigt en op de markt zet is voor hun ideaal. Hun speelbare prototypes tot een niveau krijgen waarop een publisher toehapt, dat is de uitdaging. Daarvoor is geld nodig. En daar kan het Stimuleringsfonds naar mijn idee bij helpen.’

‘Richt de aanvraag op jouw game en vermijd buzzwords’


Moet er als er meer geld beschikbaar komt binnen de deelregeling een bedrag worden gereserveerd voor games?
‘Eerst moeten er meer aanvragen worden ingediend en moet het niveau van de game-aanvragen omhoog.’

Waar kan het fonds nog meer specifiek op inzetten?
‘Nederland is klein, en als game ontwikkelaar moet je internationaal denken. Zelfs Control Conference in Utrecht gaat dit jaar niet door. Alle belangrijke festivals zijn in het buitenland. Ik denk aan PAX East in Boston, GDC in San Francisco en Gamescom in Keulen. Hier kom je als game maker in contact met pers, publishers, platformhouders als Apple en Sony, en veel andere (succesvolle) game makers. Jouw game daar kunnen laten zien opent deuren.’

Wat ga je doen met alle tijd die je over hebt als je stopt als adviseur?
‘Ik ga in ieder geval door met rare games maken en met het organiseren van playdev.club, een laagdrempelige bijeenkomst voor game designers die elkaars games spelen en feedback geven (ondersteund vanuit de Open Oproep Ruimte voor Ontwerpkritiek, red.). Het zijn leuke avonden waar iedereen met een boekje vol aantekeningen en nieuwe contacten naar huis gaat. Het blijft kleinschalig, maar dat is oké. En misschien ga ik ooit een Nederlandse indie game award in het leven roepen. En dan uitreiken in een café met 200 mensen. Dat lijkt me lachen.’

Lees ook Adriaan's blogpost met tips voor aanvragers uit de game industrie.

meer tips
Behoefte aan meer tips voor jouw subsidieaanvraag? Lees ook de interviews met fondsmedewerker Myrthe Kramer (secretariaat) en Eva Roolker (coördinator Vormgeving).

andere subsidiemogelijkheden
Naast de Deelregeling Digitale cultuur, kunnen gameontwikkelaars voor internationale projecten aanvragen bij de Deelregeling Internationalisering en voor een presentatie op uitnodiging van een buitenlandse culturele instelling of organisatie bestaat de mogelijkheid een Voucher Presentaties Buitenland aan te vragen. Voor de artistieke en professionele ontwikkelingen van individuele makers stelt het fonds elke jaar gemiddeld 25 werkbeurzen beschikbaar via de Deelregeling Talentontwikkeling.

Foto bovenaan: Jimmy On The Run

bringiton36of193.jpg

21 juni & 4 juli: bijeenkomsten energietransitie & klimaatadaptatie op IABR

16 mei 2018

Wereldwijd worden steden geconfronteerd met de gevolgen van klimaatverandering. Daarnaast levert de energietransitie een groeiende druk op het Nederlandse cultuurlandschap. Op 21 juni en 4 juli 2018 organiseert het Stimuleringsfonds in samenwerking met onder meer de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de IABR twee bijeenkomsten over deze vraagstukken. We nodigen u van harte uit hierbij aanwezig te zijn.
Binnen het ontwerpprogramma Erfgoed en Ruimte werken momenteel zestien teams op diverse schaalniveaus aan urgente transitieopgaven op het gebied van energie en klimaat. Met ontwerpkracht wordt gezocht naar concrete oplossingen en nieuwe perspectieven. Tijdens de bijeenkomsten toont het fonds deze en andere onderzoekstrajecten op nationale, regionale en lokale schaal, waarbij we de diverse initiatieven aan elkaar zullen spiegelen. Graag gaan wij aan de hand hiervan met u in gesprek over de huidige stand van zaken, kansen voor de toekomst, de rol van ontwerp en cultuurhistorie bij kwalitatieve ruimtelijke inpassingen en de wisselwerking tussen praktijk en beleid.

Wilt u:
ontdekken welke projecten In Nederland rondom deze thema's worden uitgevoerd?
kennis en ervaring uitwisselen met de betrokken ontwerpers?
samen met alle deelnemers ontdekken hoe de impact van verschillende initiatieven te vergroten?
meepraten in het publiek debat over de wisselwerking tussen praktijk en beleid?

Kom dan op 21 juni en/of 4 juli naar de hoofdlocatie van de IABR.

programma do 21 juni thema ‘Energietransitie’
13:45 Inloop
14:00 Inleidend programma, met o.a. korte film en een keynote
15:00 Korte presentaties door partners en rijksinitiatieven, gevolgd door publiek debat
16:15 Wrap-up
16:30 Borrel en mogelijkheid om de IABR tentoonstelling te bezichtigen

programma wo 4 juli thema ‘Klimaatadaptatie’
13:45 Inloop
14:00 Inleidend programma met o.a. keynote door Henk Ovink en een korte film
15:00 Korte presentaties door partners en rijksinitiatieven, gevolgd door publiek debat
16:15 Wrap-up
16:30 Borrel en mogelijkheid om de IABR tentoonstelling te bezichtigen

praktische informatie
Data: 21 juni & 4 juli 2018
Tijd: 13.45 - 16.30 uur
Locatie: grote auditorium IABR, hoofdlocatie HAKA-gebouw, Vierhavensstraat 38, 3029 BE Rotterdam

aanmelden
Deelname aan de bijeenkomsten is kosteloos. Meld u aan voor de bijeenkomst op 24 juni door uiterlijk 15 juni en voor de bijeenkomst op 4 juli uiterlijk 27 juni een e-mail te sturen aan [email protected] o.v.v. IABR en welke bijeenkomst u wilt bijwonen. Vermeld hierbij uw naam, functie en organisatie.

op de hoogte blijven?
Blijft u graag op de hoogte over het ontwerpprogramma Erfgoed en Ruimte? Schrijf u dan in voor de nieuwsbrief Urbanisatie door een e-mail te sturen aan
[email protected]
o.v.v. 'aanmelden nieuwsbrief Urbanisatie'.

achtergrond
Deze twee bijeenkomsten zijn onderdeel van het Erfgoed en Ruimte Ontwerpprogramma. Het Stimuleringsfonds versterkt hiermee de positionering van ontwerp- en cultuurhistorische expertise bij actuele transitieopgaven op het gebied van onder andere energie en klimaat. Het programma gaat uit van een integrale gebiedsgerichte benadering en heeft zowel betrekking op de stad als het landelijke gebied. Het ontwerpprogramma wordt uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van OCW en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE).
reneboerweb.jpg

Selectie Open Oproepen Internationalisering: Turkije, Rusland, Egypte en Marokko #1

4 mei 2018

In december vorig jaar publiceerde het Stimuleringsfonds vier verschillende oproepen waarin Nederlandse ontwerpers en culturele organisaties werden gevraagd een projectplan in te dienen voor een project, interventie of traject, dat ontwerp inzet voor duurzame en inclusieve verstedelijking in Turkije, Marokko, Egypte of Rusland. Een interdisciplinaire commissie met expertise in de desbetreffende landen maakte uit 56 voorstellen een selectie van 16 projecten.
De 16 geselecteerde projecten bieden kansen voor onder meer het verbeteren van de leefomstandigheden, sociale cohesie, samenwerken met verschillende doelgroepen, het inzetten van technologie voor maatschappelijke innovatie en het verkennen van nieuwe betekenissen van cultureel erfgoed. Met deze selectie wordt een eerste impuls gegeven aan het versterken en opzetten van samenwerkingen tussen makers in de vier landen en Nederland. Kennis zal worden ontwikkeld en gedeeld met betrekking tot de uitdagingen die verstedelijking met zich meebrengt.

Het aantal inzendingen voor deze eerste serie open oproepen was hoog en bijna evenredig verdeeld over de vier landen, met 20 aanvragen voor Rusland als uitschieter. Daarnaast waren 13 aanvragen gericht op Marokko, 12 op Egypte en 11 op Turkije. Per land zijn 4 projecten geselecteerd voor de eerste fase, met de mogelijkheid om voor de tweede fase een vervolgaanvraag in te dienen.

Wat per land aan de inzendingen opviel:
Turkije

De inzendingen voor Turkije betroffen zowel grote als kleine steden, in plaats van een mono-focus op de stad Istanbul. Deze spreiding van projecten over het land maakt de voorstellen interessant en soms verrassend. Een totaal van 11 aanvragen is een bescheiden oogst aan inzendingen gezien de jarenlange relaties tussen Nederland en Turkije op cultureel vlak, en de uitdagingen die verstedelijking in Turkije met zich meebrengt. Een verklaring kan zijn dat samenwerkingen met de lokale overheid wordt nagestreefd en dit is bijzonder lastig. De samenstelling van de teams en deskundigheid bleken wisselend aan te sluiten bij de thema’s en doelen van de projecten, zowel van Nederlandse als van Turkse zijde. De balans in wederkerigheid, relevantie van de vraagstelling en de aanpak was goed bij de geselecteerde projecten. Hoe de samenwerking en de wederkerigheid in de verdere loop van de projecten wordt geborgd en vormgegeven vraagt verdere uitwerking in de tweede fase. Doorslaggevend in de selectie van de projecten in Turkije waren de partnerschappen.

geselecteerde projecten Turkije:
Lüleburgaz Bisiklette Biniyor, cycling for a better city
Artgineering/ Novusens/ Sustainable Solutions
Toroslar Interactive CityLab
Ekim Tan, Play the City
PALANGA, Turkish and Dutch Farming Practices Learn from each other
IND [Inter.National.Design] en Kutluğ Atama
Izmir Metabolic Cycling Network (IMCN)
FABRICations

fabricationsweb.jpg
Izmir Metabolic Cycling Network (MCN), FABRICations en WRI Turkey
Rusland

Geografisch zijn de aanvragen zeer verspreid, van Moskou tot Siberië en zelfs Svonodnij, richting de grens aan China en Japan. Dit is een interessante en positieve opbrengst. Het niveau en de kwaliteit van de aanvragen verschilde sterk in de 20 inzendingen voor Rusland. Meerdere aanvragen richten zich op ‘monotowns’. Dit is het fenomeen van monofunctionele steden die zich in hun ontwikkeling - samenstelling van diensten, economie en bewoners - specifiek richten op een bepaalde industrie. Qua thematiek lagen deze aanvragen dicht bij elkaar. Het verschil in aanpak en methodiek woog daarom zwaarder. Veel aanvragen zijn gericht op het verbeteren of ontwikkelen van de openbare ruimte. Een ontwikkeling die recent in Russische steden is ingezet. Slechts enkele aanvragen hadden hierin een onderscheidende aanpak. Dit kan onder meer komen door het feit dat dezelfde Russische partner, een grote speler in de ontwikkeling van de openbare ruimte, veelvuldig terugkwam in de verschillende projectteams. Over het algemeen viel op dat twee à drie Russische partners veelvuldig meerdere malen voorkwamen in de aanvragen. Enkele projecten hadden een zeer goede aanpak met betrekking tot het bereiken van lokale partijen, met name gebruikers, wat een van de grootste uitdagingen is in Rusland op het gebied van ruimtelijke vraagstukken. In de begrotingen viel over het algemeen op dat in Rusland met lagere uurtarieven wordt gerekend ten opzichte van Nederland. Dit is een realistische weergave en daarmee is het volgens de adviseurs des te belangrijker helder te zijn over hoe de wederkerigheid in de samenwerkingsrelatie is vormgegeven. Doorslaggevend bij de selectie van de projecten in Rusland bleek de aanpak.

geselecteerde projecten Rusland:
Prototyping Future Energy with HSE
Yin Aiwen
Tomsk One - Living Laboratory
LEVS Architecten
The 'Samarsky Yard' - Housing Heritage in the Post-Socialist City
Schiemann Weyers
New Urban Media Centre in Yekaterinburg
SVESMI Holding

svesmiholdingweb.jpg
New Urban Media Centre in Yekaterinburg, SVESMI HOLDING BV
Egypte

De inzendingen voor Egypte zijn divers van aanpak en vraagstelling. Veel projecten richten zich op Caïro, ondanks dat Egypte een groot land is. Het is dan ook de plaats waar, onder meer, kunst en cultuur gecentraliseerd is. Caïro is wel dé plek om te starten met werken in Egypte en van daaruit relaties op te bouwen. De sterkste aanvragen bevinden zich op het snijvlak van kunst, cultuur en erfgoed. Ze zijn kleinschalig qua opzet en uitvoering, maar groots in potentiële impact en kennisontwikkeling en –deling. In het huidige Egypte is nu nog ruimte en mogelijkheden voor kleinschalige projecten. Grootschalige, stedenbouwkundige projecten vragen om samenwerking met de (lokale) overheid en dit is uitermate moeilijk, misschien zelfs onrealistisch gezien de tijdsloop van de projecten. Toch merkt de commissie op dat erfgoed als hoofdthema opvallend weinig voorkomt in de aanvragen. Dit is wel een zeer relevant onderwerp in de Egyptische context, zowel materieel als immaterieel erfgoed. Positief is dat er enkele projecten zijn die deze connectie maken en een positie innemen ten opzichte van de omgang met erfgoed vanuit een ontwerpperspectief. Opvallend is dat een bepaalde lokale partner meerdere malen terugkomt in verschillende aanvragen. Het opbouwen van relaties tussen diverse Nederlandse en Egyptische partijen blijkt nodig te zijn. Vanuit Nederlandse zijde bleken de hoofdaanvrager of andere betrokken partijen minder goed aan te sluiten bij de thematiek of aanpak. Uit de aanvragen bleek niet altijd de nodige culturele sensitiviteit (vanuit Nederlands perspectief) van de sociaal-maatschappelijke context. Dit is cruciaal om op basis van wederkerigheid samen te werken. Doorslaggevend bij de selectie van projecten in Egypte was de relevantie van de thematiek en partnerschappen die hiervoor zijn aangegaan.

geselecteerde projecten Egypte:
Grounded Urban Practices
Non Fiction en Cluster
Darb el Labana Lab
Bureau LADA en LALA Studio
Hope for Embaba
MAATworks
Connecting Deltas
Shift Works

ladahrsakweb.jpg
Darb el Labana Lab, Bureau LADA en LALA Studio
Marokko

Inspirerende benaderingen van thema’s en samenwerkingen – van gevestigde orde tot grassroots – kenmerken de aanvragen gericht op Marokko. Met een goede geografische spreiding: Meknes, Casablanca, Rabat, Tanger in het noorden en Tiznit in het zuiden. Opvallend genoeg zijn er geen projecten gericht op Marrakech. Diverse projecten verschillen qua thematiek en in de mate van uitwerking. Enkele projecten leken op ‘klassieke’ architectuurprojecten die dicht tegen de projectontwikkeling begeven. Daarbij was het maatschappelijke of culturele belang en doel van het project niet altijd even helder. Een evenwichtige verdeling van de budgetten tussen Nederlandse en Marokkaanse partijen was niet bij alle aanvragen het geval. Het aangevraagde bedrag van de eerste fase gaat in veel projecten volledig naar de Nederlandse partij, zonder duidelijk inzicht in de bijdrage vanuit Marokkaanse zijde: in-kind of financieel. Hoe de wederkerigheid is vormgegeven in de samenwerking is in sommige projectvoorstellen omschreven, maar vraagt om nadere uitwerking. Bij een aantal aanvragen is een Nederlands teamlid betrokken met Marokkaanse achtergrond. Marokkaanse diaspora is een waardevolle connectie in het bouwen aan relaties en begrip tussen Nederland en Marokko, maar ook in het samen creëren en kennisdelen. Doorslaggevend in de selectie van projecten in Marokko was de insteek van de samenwerking en de type projecten (onderzoek + pilot).

geselecteerde projecten Marokko:
Affordable Housing Casablanca
BureauSLA
PLAY CITY
NoRA
Learning from Tiznit
Slow Matter
Sahrij
Sara Frikech

networkofresearcharchitectureweb.jpg
PLAYCITY, Network of Research & Architecture BV en MB Paysage
samenstelling commissie

Elke open oproep is specifiek gericht op één van de vier landen, maar ze zijn onderdeel van één programma. Daarom is gekozen om een speciale commissie samen te stellen, waarin experts per land zitting nemen, die werkzaam zijn in een van de velden van de creatieve industrie en interdisciplinair kunnen denken. De commissie bestaat uit:

Voorzitter commissie: Saskia Ruijsink – senior expert Urban Policy and Planning Institute for Housing and urban development studies (IHS).
Adviseur Egypte: Nat Muller – curator, schrijver en kunstcriticus met specialisatie in de Arabische wereld.
Adviseur Marokko: Hicham Khalidi – curator Rotterdam Triënnale 2020, Lafayette Anticipations - Fondation d'entreprise Galerie Lafayette in Parijs, voormalig gastcurator Marrakech Biënnale.
Adviseur Rusland – Eva Radionova, landschapsarchitect bureau Novascape, curator en projectleider Russisch-Nederlandse projecten, gastdocent aan de Academie van Bouwkunst Amsterdam.
Adviseur Turkije - Aslı Çiçek, architect en gastprofessor KU Leuven, werkt in Brussel en Istanbul.
Adviseur generalist: Paula Zijp – project funding coördinator bij Triodos Foundation, MSc Cultural Anthropology (Sociocultural Transformation).

achtergrond

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie voert binnen het beleidskader van het Internationaal cultuurbeleid 2017-2020 (doelstelling 2) en met financiering van het ministerie van Buitenlandse Zaken een vierjarig programma uit onder de titel ‘Sustainable and inclusive cities through design’. Centraal in het programma staat de rol en inzet van ontwerp(denken) in het bevragen en bieden van oplossingen voor snelle urbanisatie en de maatschappelijke thema’s die hieraan gelieerd zijn. Crossdisciplinair werken met relevante stakeholders in Turkije, Rusland, Egypte en Marokko wordt hierin gestimuleerd, zowel binnen de ontwerpdisciplines als daarbuiten. Het programma is gericht op het bieden van kansen voor gelijkwaardige samenwerking tussen deze landen en Nederland, en het versterken van vertrouwen en begrip.

Foto bovenaan: Grounded Urban Practices, Non Fiction en Cluster

20180426theyinventedanewmachinetnlhni053.jpg

Terugblik Thursday Night Live! They invented a new machine...

3 mei 2018

Vorige week organiseerden het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie met Het Nieuwe Instituut ‘Thursday Night live!’. Een avond over verbeeldingen van automatiseringstechnologieën, met de vijf geselecteerde projecten van de Open Oproep voor het parallelprogramma van het Nederlandse paviljoen op de Architectuur Biënnale Venetië 2018. Het event is er een in een reeks van drie waarin het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en Het Nieuwe Instituut samenwerken rondom de Architectuur Biënnale en WORK BODY LEISURE, het thema van het Nederlands paviljoen.
Een zeeman van een verdwijnend eiland, een animator in een ruimte verstoken van daglicht, een monster die een machine opeet. Het zijn enkele figuren die langskomen op een avond die in het teken staat van de gevolgen van automatisering en robotisering op arbeid, en de ruimtes waarin zij plaatsvindt. Want, zo wordt duidelijk uit de plannen, arbeid zal niet verdwijnen, maar eerder ingrijpend veranderen onder invloed van deze ontwikkelingen. Na korte presentaties van de geselecteerde projecten gaan de ontwerpers onder leiding van Willem Schinkel, professor sociale theorie en externe adviseur van de open oproep, in gesprek met Marina Otero Verzier, curator van het Nederlands paviljoen.

De vijf projecten worden verenigd door een zoektocht naar de (logistieke) systemen die onze arbeid in toenemende mate structureren, en die over het algemeen aan het oog onttrokken worden. The Institute of Patent Infringement, opgericht door Matthew Stewart en Jane Chew, maakt de geautomatiseerde toekomst waar Amazon op inzet zichtbaar, en schreef een open call uit voor het hacken van de patenten van Amazon waarin deze toekomst verbeeld wordt. Shore Leaves, een video-installatie van Giuditta Vendrame en Paolo Patelli, richt zich op de onzichtbare arbeid van zeemannen die de schepen in de havens van Rotterdam en Venetië bemannen, en de ruimtes die zij aandoen tijdens hun verloftijd. De efficiënte logistieke systemen waar zij onderdeel van uitmaken, en de machinekamers waarin hun arbeid plaatsvindt, zijn een voorproefje van wat ons allen te wachten staat, zo horen we in een van de fragmenten van hun installatie.
20180426theyinventedanewmachinetnlhni049.jpg
Thursday Night Live! They invented a new machine... Foto: Matthijs Immink

Maar, zo vraagt Willem Schinkel zich af, is het überhaupt wel mogelijk om de onzichtbare, logistieke systemen, zichtbaar te maken, of zijn ze te alomvattend geworden? En zo ja, is het ook mogelijk om deze infrastructuren toe te eigenen? The Port and the Fall of Icarus van Northscapes Collective (Hamed Khosravi, Taneha K. Bacchin en Filippo laFleur) onderzoekt op speculatieve wijze een reeks mogelijke toekomstscenario’s voor de Rotterdamse haven, en hoopt door een moment van vervreemding te creëren het systeem te verstoren. Renderlands, een documentaire en installatie van Liam Young, gaat op zoek naar de Indiase renderfarms en animatiestudio’s die grotendeels verantwoordelijk zijn voor de visualisaties van westerse bedrijven, en vroeg de arbeiders naar hun eigen gedroomde werkelijkheden, om die voor de biënnale in een fysieke installatie te vertalen.

De avond werd op muziek gezet door een bijdrage van het vijfde team, bestaande uit Noam Toran met Remco de Jong en Florentijn Boddendijk dat met Songs for Hardworking People een hedendaagse interpretatie maakt van vroeg 20e-eeuwse arbeidsliederen en daarmee de soundtrack voor het Nederlandse paviljoen zal verzorgen.

Willem Schinkel schaart zich onder de sceptici: hoewel de plannen laten zien dat automatisering niet leidt tot de gevreesde verdwijning van arbeid, ontstaat er juist een multiplicatie van arbeid die leidt tot ongelijkheid en exploitatie. Maar de projecten laten ook zien dat er wel degelijk aanknopingspunten zijn voor een productieve toe-eigening. Want, zoals Liam Young stelt, de systemen die verantwoordelijk zijn voor onze productie, zijn dezelfde systemen die mensen rond de hele wereld op de meest uitzonderlijke manieren met elkaar in verbinding brengen, en zo nieuwe vormen van gemeenschappelijkheid mogelijk maken.

selectie Open Oproep Architectuur Biënnale Venetië #2 en #3
Naast de selectie van het parallelprogramma van het Nederlandse Paviljoen werden met de Open Oproep Architectuur Biënnale Venetië #2_development budget en Open Oproep Architectuur Biënnale Venetië #3_presentatie budget nog vijf andere projecten geselecteerd, die tijdens de Architectuur Biënnale in Venetië 2018 een fysieke, ruimtelijke bijdrage leveren aan de verkenning van het thema FREESPACE. Onder de titel FREESPACE grijpen curatoren Yvonne Farrell en Shelley McNamara deze Biënnale aan om de relatie tussen architectuur en maatschappij te agenderen.

volgende Thursday Night Live!
De 16e editie van de Architectuur Biënnale Venetië vindt plaats van 26 mei t/m 25 november 2018. Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en Het Nieuwe Instituut zetten hun reeks gezamenlijke events voort met een reflectie op de diverse verkenningen van het thema FREESPACE tijdens de Thursday Night Live! op donderdag 5 juli 2018.

Verslag: Sereh Mandias
Beeld bovenaan: Matthijs Immink

websitelvdt.jpg

31 mei: symposium Leeromgeving van de toekomst 2018

3 mei 2018

Op donderdag 31 mei organiseert het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie in Utrecht het symposium Leeromgeving van de toekomst 2018. Tijdens deze middag delen de teams van twaalf ondersteunde onderzoeksprojecten hun werkwijze, ervaringen en uitdagingen met elkaar, betrokken partners en andere geïnteresseerden.
Deelnemers gaan deze dag in gesprek in drie interactieve werksessies:

sessie 1: voorbij de kaders van het klaslokaal
moderator: Erica Aalsma en Lyndsey Housden

MBO-instellingen zien de behoefte aan inter- en multidisciplinair opgeleide mbo-ers groeien. Bedrijven vragen meer en meer om vakmensen, die over de grenzen van hun eigen vakgebied heen kunnen kijken. Hoe kan de leeromgeving het interdisciplinair beroepsonderwijs optimaal ondersteunen? Hoe kan de leeromgeving bijvoorbeeld de samenwerking tussen verschillende opleidingen faciliteiten? En welke mogelijkheden bieden nieuwe technologieën voor de betrokkenheid en het eigenaarschap van studenten en docenten voorbij de grenzen van het klaslokaal?

Ontwerpers en scholen delen eerste (tussen)resultaten van onderzoeksprojecten bij Albeda, Scalda, ROC Midden Nederland, Drenthe College en ROC Mondriaan.

sessie 2: collectief leren en ontwikkelen
moderator: Vera de Jong

De snel veranderende maatschappij en economie vragen om een nieuwe visie op het beroepsonderwijs. Veel beroepen veranderen onder invloed van technologische veranderingen zo sterk, dat het onduidelijk is wat de leerlingen straks voor baan hebben. Hoe kan de leeromgeving ruimte bieden aan deze transitieopgave? Hoe ziet het maakonderwijs van de toekomst eruit? Binnen welke leeromgeving wordt het collectief leren en ontwikkelen optimaal gefaciliteerd? En op welke wijze kan de leeromgeving ruimte bieden aan nieuwe samenwerkingsvormen?

Ontwerpers en scholen delen eerste (tussen)resultaten van onderzoeksprojecten bij X11, Summa College, Helicon, KW1C en ROCvAmsterdam. Janine Huizenga en studenten van de KABK blikken terug op de resultaten van het interdisciplinaire KABK Research Lab not another brick in the wall.

sessie 3: schoolgebouwen die meebewegen
moderator: Madeleine Maaskant

Het middelbaar beroepsonderwijs speelt met nieuwe vormen van leren in op de toekomst. Maar hoe laat je deze nieuwe ontwikkelingen landen in het bestaande vastgoed? Welke mogelijkheden zien ontwerpers bijvoorbeeld voor flexibele huisvestingsstrategieën waarin onderwijs meer integraal onderdeel wordt van stad en regio? Hoe zorg je voor flexibele huisvesting, die in de toekomst kan meebewegen met nieuwe ontwikkelingen in onderwijs, beroepspraktijk en maatschappij?

Ontwerpers en scholen delen eerste (tussen)resultaten van onderzoeksprojecten bij Summa College, Friesland College, Horizon College en CITAVERDE.

programma
13:30 inloop
14:00 welkom, plenaire deel I
14:45 3 parallelle werksessies:
sessie 1: voorbij de kaders van het klaslokaal
sessie 2: collectief leren en ontwikkelen
sessie 3: schoolgebouwen die meebewegen
16:30 plenaire deel II
17:30 netwerkborrel

over Leeromgeving van de toekomst
Hoe kunnen schoolgebouwen de innovatie in het beroepsonderwijs optimaal faciliteren? Op zoek naar het antwoord op deze vraag trapte het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie in 2017 af met de conferentie Leeromgeving van de toekomst, georganiseerd in samenwerking met het ministerie van OCW en de Inspectie van het Onderwijs. Na afloop startte het onderzoekstraject Leeromgeving van de Toekomst, met twaalf onderzoekstrajecten, waarin ontwerpers samen met mbo-instellingen uit het hele land werken aan nieuwe onderwijsconcepten en concrete huisvestingsvraagstukken voor toekomstgericht beroepsonderwijs.

praktische informatie
Datum: donderdag 31 mei 2018
Tijd: 13.30 - 18.00 uur
Locatie: Villa Jongerius, Utrecht
Adres: Kanaalweg 64, 3527 KX Utrecht
routebeschrijving: Villa Jongerius ligt op loopafstand van station Utrecht (circa 10 minuten). Indien u met de auto komt kunt u tegen een aantrekkelijk tarief parkeren bij de Jaarbeurs P2 direct tegenover de villa. Er zijn uitrijkaarten beschikbaar voor 10,00 € per uitrijkaart. Klik hier voor een routebeschrijving van de Villa.

aanmelden
Deelname aan het symposium is kosteloos. Meld u aan door uiterlijk 25 mei een
e-mail te sturen aan [email protected] o.v.v. symposium Leeromgeving van de toekomst 2018. Vermeld hierbij uw naam, functie en organisatie.

op de hoogte blijven?
Blijft u graag op de hoogte over het ontwikkeltraject Leeromgeving van de toekomst? Schrijf u dan in voor de nieuwsbrief Onderwijs door een e-mail te sturen aan [email protected] o.v.v. 'aanmelden nieuwsbrief Onderwijs'.
loader

het fonds

subsidies

actueel

websitelvdt.jpg
Op donderdag 31 mei organiseert het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie in Utrecht het symposium Leeromgeving van de toekomst 2018. Tijdens deze middag delen de teams van twaalf ondersteunde onderzo... meer >
oodesigningacommunityofcare.png
Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie nodigt gemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties van Nederland uit om samen met ontwerpers te werken aan de transitie van de zorg in de wijk. Vergrijzing... meer >
loader
loader
loader